Quyết định 08/2025/QĐST-HNGĐ — Yêu cầu huỷ việc kết hôn trái pháp luật

QUYẾT ĐỊNH

SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

Về việc: “Hủy việc kết hôn trái pháp luật”

TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 3- LAI CHÂU

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Ông Phan Hồng Ngoãn

Thư ký phiên họp: Ông Hờ A Thái - Thư ký Tòa án nhân dân Khu vực 3-Lai Châu.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3- Lai Châu tham gia phiên họp: Bà Đặng Ngọc Anh– Kiểm sát viên.

Ngày 13 tháng 8 năm 2025, tại trụ sở Tòa án nhân dân Khu vực 3- Lai Châu mở phiên họp sơ thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 79/2024/TLST-HNGĐ ngày 16 tháng 6 năm 2025 về việc “Hủy việc kết hôn trái pháp luật”, theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 01/2025/QĐST-HNGĐ ngày 15 tháng 7 năm 2025 và Quyết định hoãn số: 03/2025/QĐST-HNGĐ, ngày 24 tháng 7 năm 2025, gồm những người tham gia tố tụng sau đây:

1, Người yêu cầu: bà Tẩn Mý Q, sinh năm 1963; địa chỉ: bản D, xã S H, tỉnh Lai Châu; vắng mặt có lý do.

2, Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

2.1. Chị Tẩn Thị M, sinh ngày 02/8/1986; địa chỉ: bản D, xã S H, tỉnh Lai Châu; vắng mặt có lý do.

2.2. Anh Tẩn Yêu C, sinh ngày 10/9/1985; địa chỉ: bản S T Ng, xã S H, tỉnh Lai Châu; vắng mặt có lý do.

2.3. Ủy ban nhân dân xã S H, tỉnh Lai Châu. Người đại diện theo pháp luật ông Lê bá S– Chủ tịch UBND xã S H, tỉnh Lai Châu; địa chỉ trụ sở: Khu 3, xã S H, tỉnh Lai Châu; vắng mặt có lý do.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ

Trong đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự đề ngày 16/6/2025, biên bản lấy khai của bà Tẩn Mý Q, trình bày:

Bà Tẩn Mý Q có con gái tên là Tẩn Thị M, sinh ngày 02/8/1985 kết hôn với con rể là anh Tẩn Yêu C, vào ngày 01/9/2003, tại Uỷ ban nhân dân xã Ph S L, huyện S H, tỉnh Lai Châu (nay là xã S H, tỉnh Lai Châu). Theo giấy kết hôn số 03 ngày 01/9/2003 do UBND xã Ph S L, huyện S H, tỉnh Lai Châu cáp, trên cơ sở tự nguyện tìm hiểu nhau, yêu thương nhau và kết hôn với nhau, không bị ai ép buộc. Do không am hiểu về pháp luật nên anhC và chị M khi đến UBND xã Ph S L để đăng ký kết hôn anh chị không mang theo giấy tờ tùy thân gì, cán bộ tư pháp cũng không yêu cầu anh chị phải nộp bất kỳ giấy tờ gì, mà chỉ hỏi ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú sau đó thực hiện việc đăng ký kết hôn cho anh chị. Sau khi kết hôn, thời gian đầu chị M và anhC chung sống với nhau rất hạnh phúc. Tuy nhiên do mâu thuẫn trong việc tình cảm nên anh chị thường xuyên xẩy ra mâu thuẫn không hòa giải được, cuộc sống không có hạnh phúc nên anh chị đã sống ly thân tầm trong khoảng 10 năm nay. Trong thời gian sống ly thân anh chị không thường xuyên liên lạc, không còn quan tâm, chăm sóc lẫn nhau, không thể chung sống được với nhau được. Vì vậy anh chị quyết định làm thủ tục ly hôn. Trong quá trình chuẩn bị các loại giấy tờ để làm thủ tục ly hôn anh chị mới biết khi thực hiện việc đăng ký anhC mới 17 tuổi 11 tháng 22 ngày chưa đủ điều kiện để đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật. Vì vậy, bà Tẩn Mý Q đã làm đơn đề nghị Tòa án xem xét hủy việc kết hôn trái pháp luật cho con gái Tẩn Thị M và con rể Tẩn Yêu C theo giấy chứng nhận kết hôn số 03/2023 ngày 01/9/2003 của Uỷ ban nhân dân xã Ph S L, huyện S H, tỉnh Lai Châu (nay là xã S H, tỉnh Lai Châu) và không công nhận anh Tẩn Yêu C và chị Tẩn Thị M là vợ chồng theo quy định của pháp luật. Trong thời gian chung sống anh Tẩn Yêu C và Tẩn Thị M có 02 con chung là cháu Tẩn Mí Thu, sinh ngày 03/8/2003 và cháu Tẩn Anh Tuấn, sinh ngày 13/11/2006. Do hai cháu đều đã thành niên và tự đi làm thuê để kiếm sống cho bản thân các cháu nên không yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết; về tài sản chung, khoản nợ chung: anhC và chị M không có tài sản chung, khoan nợ chung nên bà không yêu cầu tòa án giải quyết.

Tại biên bản lấy lời khai và đơn xin vắng mặt của chị Tẩn Thị M, chị M trình bày như sau: chị và Tẩn Yêu C, đi đăng ký kết hôn vào ngày 01/9/2003, tại Uỷ ban nhân dân xã Ph S L, huyện S H, tỉnh Lai Châu (nay là xã S H, tỉnh Lai Châu). Trên cơ sở tự nguyện tìm hiểu nhau, yêu thương nhau và kết hôn với nhau, không bị ai ép buộc. Tại thời điểm đăng ký kết hôn chị M không biết anhC bao nhiêu tuổi cả, chị M chỉ nghe anhC nói với chị là anhC đủ tuổi để đi đăng ký kết hôn với chị. Khi đi đăng ký kết hôn anh chị không mang theo những loại giấy tờ gì, vì bản thân vợ chồng anh chị không được học hành, không được ai tuyên truyền pháp luật nên khi đi đăng ký kết hôn anh chị không mang theo giấy tờ gì mà chỉ khai bằng miệng với cán bộ xã về họ tên và ngày tháng năm sinh. Trong thời gian sống chung với anh Tẩn Yêu C, anh chị có 02 con chung là cháu Tẩn Mí Thu, sinh ngày 03/8/2003 và cháu Tẩn Anh Tuấn, sinh ngày 13/11/2006. Hiện nay các cháu đã trưởng thành trên 18 tuổi, các cháu đã đi làm và tự lo được cho bản thân các cháu nên chị không yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết; về tài sản chung, khoản nợ chung anh chị không có tài sản chung, khoản nợ chung nên chị M không yêu cầu tòa án giải quyết. Do vợ chồng anh chị sống không hợp nhau, tình cảm vợ chồng không còn, mục đích hôn nhân không đạt được như mong muốn. Vì vậy chị M không yêu cầu Tòa án công nhận anh chị là vợ chồng hợp pháp kể từ ngày anhC đủ tuổi. Chị M nhất trí toàn bộ nội dung đơn yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật của bà Tẩn Mý Q gửi cho tòa án và không có yêu cầu gì thêm.

Tại biên bản lấy lời khai và đơn xin vắng mặt của anh Tẩn Yêu C, trình bày như sau: anh Tẩn Yêu C, sinh ngày 10/9/1985, hiện nay anh và chị M đã sống ly thân, không còn chung sống với nhau hơn 10 năm nay, lý do không hợp tính cách của nhau, không ai quan tâm đến nhau, ít điện thoại và không gặp nhau nữa. Anh Tẩn Yêu C và chị Tẩn Thị M, sau một thời gian tìm hiểu và đi đăng ký kết hôn vào ngày 01/9/2003, tại Uỷ ban nhân dân xã Ph S L, huyện S H, tỉnh Lai Châu. Trên cơ sở tự nguyện và không bị ai ép buộc. Khi đi đăng ký kết hôn do không được tuyên truyền pháp luật nên anh chị không mang theo giấy tờ gì để đi đăng ký kết hôn cả. AnhC không biết anh chưa đủ tuổi để đăng ký kết hôn, khi đến Ủy ban nhân dân xã anh chỉ được cán bộ hỏi về năm sinh, tháng sinh và ngày sinh, sau đó cán bộ xã đăng ký kết hôn cho anh chị mà thôi. Trong thời gian sống chung với chị M, anh chị có 02 con chung là cháu Tẩn Mí Th , sinh ngày 03/8/2003 và cháu Tẩn Anh T , sinh ngày 13/11/2006. Hiện nay các cháu đã trưởng thành trên 18 tuổi, các cháu đã đi làm và tự lo được cho bản thân các cháu nên anhC không yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết; về tài sản chung, khoản nợ chung anh chị không có tài sản chung, khoản nợ chung nên chị M không yêu cầu Tòa án giải quyết. Do vợ chồng anh chị sống ly thân đã lâu, đến nay không còn tình cảm với nhau nữa, Do vậy anhC không yêu cầu Tòa án công nhận anh chị là vợ chồng hợp pháp theo quy định của pháp luật. AnhC nhất trí theo đơn yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật của bà Tẩn Mý Q và không có ý kiến gì thêm.

Tại biên bản xác M, đồng chí Chẻo Liều P , Chánh văn phòng UBND xã S H, tỉnh Lai Châu cho biết: Ủy ban nhân dân xã đã nhận được thông báo thụ lý vụ việc dân sự và nắm được quyền và nghĩa vụ tham gia tố tụng trước ngày 01/7/2025. Chúng tôi đã kiểm tra và rà soat lại các thông tin của anhC và chị M trong sổ, đúng là chị M và anhC có đăng ký kết hôn tại UBND xã Ph S L, huyện S H, tỉnh Lai Châu. Hiện nay hồ sơ đăng ký kết hôn của chị M và anhC, UBND xã không lưu được vì thời gian đã lâu, Hồ sơ bị hư hỏng hoặc thất lạc, do đó không thể cung cấp được hồ sơ cho Tòa án.Việc đăng ký của anhC và chị M có đảm bảo quy định của pháp luật hay không chúng tôi không nắm rõ vì không có hồ sơ nên không thể đánh giá tính hợp pháp của hồ sơ theo quy định. Tuy nhiên việc UBND xã cấp Giấy chứng nhận kết hôn cho anhC và chị M, thời điểm anhC chưa đủ tuổi là trái với quy định của Pháp luật. Do đó, yêu cầu của bà Tẩn Mý Q là có căn cứ nên đề nghị Tòa án xem xét yêu cầu củ bà Q theo quy định của Pháp Luật. Thời điểm anhC và chị M đăng ký kết hôn là vào năm 2003, theo số đăng ký kết hôn số 77, 2001, về thông tin đăng ký kết hôn của anhC và chị M, có đồng chí Tẩn A Sơn, chức vụ: Phó chủ tịch xã Phăng Sôn Lin là người ký xác nhận cấp Giấy chứng nhận kết hôn. Ông Sơn đã nghỉ hưu, hiện nay chúng tôi không nắm được ông Sơn đang ở địa chỉ nào để cung cấp cho Tòa án. Người thực hiện các thủ tục đăng ký kết hôn cho anhC và chị M là ông Triệu Hữu K - Công chức tư pháp, hiện nay ông K đã chết; bà Chẻo Mý Q - Công chức Tư pháp xã S H, tỉnh Lai Châu, cho biết: Qua kiểm tra và rà soát thông tin về đăng ký khai sinh trong các số đăng ký khai sinh do UBND xã quản lý lưu trữ, không có thông tin đăng khai sinh của anhC và chị M trên hệ thống dữ liệu điện tử cũng không có thông tin gì nên không thể xác định được độ tuổi chính xác của anhC và chị M để cung cấp cho Tòa án.

Tại biên bản lấy lời khai của ông Lê Bá S , chức vụ: Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã S H, tỉnh Lai Châu, trình bày: Ủy ban nhân dân xã S H, tỉnh Lai Châu thành lập trên cơ sở sát nhập các đơn vị cấp như xã Ph S L, xã Tả Phìn, xã Sà Dề Phìn trước đây. Thông báo thụ lý vụ việc UBND xã Ph S L đã nhận được chúng tôi không có ý kiến gì. Việc chị Tẩn Thị M và anh Tẩn Yêu C được cấp Giấy chứng nhận kết hôn số 03 ngày 01/9/2003 bắt buộc phải đảm bảo các điều kiện và yêu cầu của pháp luật. Tuy nhiên trên thực tế UBND xã Ph S L cấp giấy chứng nhận kết hôn trên cho anhC và chị M đối chiếu với độ tuổi trong Giấy chứng nhận kết hôn chưa đủ tuổi kết hôn. Thời điểm đăng ký anhC chưa đủ tuổi kết hôn, việc đăng ký kết hôn cho anhC và chị Mh là trái quy định của pháp luật. UBND xã S H, tỉnh Lai Châu xét thấy Yêu cầu của bà Tẩn Mý Q là có căn cứ. UBND xã đề nghị Tòa án nhân dân khu vực 3- Lai Châu xem xét các quy định của pháp luật giải quyết vụ việc theo quy định .

Tại phiên họp đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3- tỉnh Lai Châu. Sau khi nghiên cứu hồ sơ và tại phiên họp phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát như sau: Thẩm phán, Thư ký phiên họp kể từ khi thụ lý việc dân sự cho đến trước thời điểm Thẩm phán ra quyết định giải quyết việc dân sự đã thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng dân sự kể từ khi thụ lý việc dân sự cho đến trước thời điểm Thẩm phán ra quyết định giải quyết việc dân sự được đảm bảo.

Anh Tẩn Yêu C và chị Tẩn Thị M đăng ký kết hôn ngày 01/9/2003 khi anhC mới được 17 tuổi 11 tháng 22 ngày, chưa đảm bảo quy định về độ tuổi được đăng ký kết hôn theo quy định tại Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, UBND xã Ph S L thực hiện cấp giấy chứng nhận kết hôn cho anh chị là vi phạm quy định của pháp luật. Việc bà Tẩn Mý Q, mẹ đẻ của chị Tẩn Thị M yêu cầu Toà án nhân dân huyện S H (nay là Tòa án nhân dân khu vực 3) huỷ việc kết hôn trái pháp luật giữa chị Tẩn Thị M và anh Tẩn Yêu C là đúng quy định.

Căn cứ khoản 1 Điều 29, điểm b khoản 2 Điều 35, điểm g khoản 2 Điều 39, Điều 367, 369 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 1 Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật tư pháp người chưa thành niên, Luật phá sản và Luật hòa giải, đối thoại tại Tòa án; khoản 1 Điều 9 Luật hôn nhân và gia đình năm 2000; điểm a khoản 1 Điều 8, điểm a khoản 2 Điều 10, khoản 1 Điều 11, Điều 131 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; điểm a khoản 2 Điều 4 Thông tư liên tịch số 01 ngày 06/01/2016; điểm d khoản 2 Điều 11 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 đề nghị Tòa án:

Chấp nhận yêu cầu giải quyết việc dân sự của bà Tẩn Mý Q: Huỷ việc kết hôn trái pháp luật giữa chị Tẩn Thị M và anh Tẩn Yêu C, theo Giấy chứng nhận kết hôn số: 03/2003, ngày 01/9/2003 của UBND xã Ph S L, huyện S H, tỉnh Lai Châu cấp.

Về con chung: chị Tẩn Thị M và anh Tẩn Yêu C có 02 con chung là cháu Tẩn Mí Th , sinh ngày 03/8/2003 và cháu Tẩn Anh T , sinh ngày 13/11/2006. Hiện nay các cháu đã trưởng thành trên 18 tuổi nên không xem xét giải quyết; Về tài sản chung, khoản nợ chung: chị Tẩn Thị M và anh Tẩn Yêu C không có tài sản chung, khoản nợ chung nên không xem xét giải quyết.

Về lệ phí giải quyết việc dân sự: Căn cứ vào điểm d khoản 2 Điều 11 của Nghị quyết số 326/2016/UBNTVH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án, bà Tẩn Mý Q không phải nộp tiền lệ phí giải quyết việc dân sự sơ thẩm.

UBND xã S H, tỉnh Lai Châu thực hiện việc ghi chú vào sổ hộ tịch về việc hủy kết hôn trái pháp luật và công nhận quan hệ hôn nhân giữa anh Tẩn Yêu C và chị Tẩn Thị M theo quy định của pháp luật.