Quyết định 08/2022/QĐPT-DS — Dân sự

QUYẾT ĐỊNH

PHÚC THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỈNH LẠNG SƠN

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên họp: Ông Lộc Sơn Thái

Các Thẩm phán: Ông Phạm Văn Tuệ.

Ông Cao Đức Chiến.

Thư ký phiên họp: Bà Lương Thị Phương Chi – Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn tham gia phiên họp: Bà Hoàng Thị Ngân - Kiểm sát viên.

Ngày 28 tháng 11 năm 2022, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn mở phiên họp phúc thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 38/2022/TLPT-DS ngày 05 tháng 10 năm 2022 về việc yêu cầu xác định phần quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, phân chia tài sản chung để thi hành án.

Do Quyết định sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 03/2022/QĐST-HNGĐ ngày 19 tháng 7 năm 2022 của Tòa án nhân dân huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn bị kháng cáo.

Theo Quyết định mở phiên họp phúc thẩm giải quyết việc dân sự số: 47/2022/QĐPT-DS ngày 05 tháng 10 năm 2022 và Quyết định hoãn phiên họp phúc thẩm số 80/2022/QĐ-PT, ngày 19 tháng 10 năm 2022; Quyết định hoãn phiên họp phúc thẩm số 83/2022/QĐ-PT, ngày 31 tháng 10 năm 2022, gồm những người tham gia tố tụng sau:

- Người yêu cầu: Bà Đặng Hồng P, sinh năm 1957. Địa chỉ: Thôn D, xã S, huyện H, tỉnh Lạng Sơn. Có mặt.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Bà Trần Thị P, sinh năm 1966. Có mặt.

2. Ông Bùi Mạnh G, sinh năm 1964. Vắng mặt.

3. Ông Bùi Quang H, sinh năm 1975. Vắng mặt.

4. Cụ Nguyễn Thị M1. Vắng mặt.

Cùng địa chỉ: Đường T, khu A, thị trấn H, huyện H, tỉnh Lạng Sơn.

5. Chi cục Thi hành án dân sự huyện H, tỉnh Lạng Sơn.

Người đại diện theo ủy quyền (văn bản ủy quyền ngày 06/7/2022): Bà Phạm Minh Thu – Phó Chi cục trưởng. Vắng mặt.

- Người làm chứng: Bà Bùi Thị M, sinh năm 1946. Địa chỉ: Đường B, khu A, thị trấn H, huyện H, tỉnh Lạng Sơn. Vắng mặt.

Người kháng cáo: Bà Trần Thị P.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

Theo Bản án số 03/2019/DS-ST ngày 03/6/2019 của Tòa án nhân dân huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn thì bà Trần Thị P phải trả cho bà Đặng Hồng P số tiền 868.000.000đ (tám trăm sáu mươi tám triệu đồng);

Theo Bản án số 05/2020/DS-ST ngày 20/8/2020 và Quyết định sửa chữa, bổ sung Bản án số 01/2020/QĐ-SCBSBA ngày 24/9/2020 của Tòa án nhân dân huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn buộc bà Trần Thị P phải trả cho bà Đặng Hồng P số tiền 2.650.240.000đ (Hai tỷ, sáu trăm năm mươi triệu, hai trăm bốn mươi nghìn đồng) và tiền chi phí giám định 6.000.000đ (sáu triệu đồng).

Tổng số tiền bà Trần Thị P phải thanh toán cho bà Đặng Hồng P 3.524.240.000đ (ba tỷ, năm trăm hai mươi tư triệu, hai trăm bốn mươi nhìn đồng).

Do bà Trần Thị P không tự nguyện thi hành án nên bà Đặng Hồng P có đơn yêu cầu thi hành án; Chi cục Thi hành án dân sự huyện H, tỉnh Lạng Sơn đã thụ lý đơn và ban hành các Quyết định thi hành án theo yêu cầu số 780/QĐ-CCTHADS ngày 10/7/2019 và số 232/QĐ-CCTHADS ngày 11/3/2021 yêu cầu bà Trần Thị P thực hiện thi hành án chủ động.

Qua xác minh điều kiện thi hành án bà Trần Thị P có tài sản chung với ông Bùi Mạnh G nhưng không tự nguyện thi hành án. Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự và đảm bảo việc thi hành án được thi hành đúng theo quy định của pháp luật, Chi cục Thi hành án dân sự huyện H đã ban hành Thông báo số: 644/TB-CCTHADS ngày 14/8/2019 về việc xác định phần quyền sở hữu, sử dụng tài sản thi hành án đối với tài sản nêu trên là tài sản chung của vợ chồng, trong đó mỗi người có ½ giá trị khối tài sản; trường hợp bà Trần Thị P hoặc ông Bùi Mạnh G không đồng ý với việc xác định trên thì có quyền yêu cầu Tòa án phân chia tài sản chung. Tiếp đến là Thông báo số: 103/TB-CCTHADS ngày 11/11/2021 cho bà Đặng Hồng P có quyền yêu cầu Tòa án xác định phần quyền sở hữu, sử dụng tài sản thi hành án của người phải thi hành án là bà Trần Thị P trong khối tài sản chung; Thông báo số 440/TB-CCTHADS ngày 27/4/2022 về việc xác định phần quyền sở hữu, sử dụng đối với tài sản thi hành án.

Ngày 24/12/2021, bà Đặng Hồng P có đơn yêu cầu Tòa án xác định ½ giá trị phần quyền sở hữu tài sản, phần quyền sử dụng đất của bà Trần Thị P trong khối tài sản chung theo thủ tục tố tụng dân sự, đối với tài sản là thửa đất số 175, tờ bản đồ số 21, diện tích 242,68m2 có địa chỉ tại đường T, khu A, thị trấn H, huyện H, trên đất ở có ngôi nhà 3 tầng đã được Ủy ban nhân dân huyện H cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BU607086 ngày 21/7/2014 đứng tên ông Bùi Mạnh G và 01 ngôi nhà cấp 4; đất và nhà là do bà Trần Thị P mua lại của bà Bùi Thị M nhưng để cho chồng là ông Bùi Mạnh G đứng tên.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị P trình bày: Bà chung sống như vợ chồng với ông Bùi Mạnh G từ năm 1990 và có với nhau 01 người con chung là Bùi Tuyết N, sinh ngày 23/11/1990, nhưng không đăng ký kết hôn; đến ngày 27/4/2021 mới đi đăng ký kết hôn và đến cuối tháng 11/2021 đã ly hôn. Trong quá trình chung sống, có tài sản chung gồm:

Thửa đất có địa chỉ tại số nhà 12, ngõ 80, đường Tôn Thất Tùng, khu An Ninh, thị trấn Hữu Lũng và ngôi nhà cấp 4 có nguồn gốc do nhận chuyển nhượng từ hộ bà Bùi Thị M (là cô ruột của ông G). Trước đây, thửa đất này được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BC 238845 ngày 25/01/2011 mang tên ông Bùi Mạnh G; trong quá trình sử dụng, có xảy ra tranh chấp đất với bà Nguyễn Thị Hồng H. Sau khi giải quyết tranh chấp xong, ông Bùi Mạnh G đề nghị cấp đổi và ngày 21/7/2014 đã được Ủy ban nhân dân huyện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BU 607086 mang tên ông Bùi Mạnh G đối với thửa đất số 175, tờ bản đồ số 21, diện tích 242,68m2.

Về nguồn gốc của thửa đất này, do bố mẹ đẻ của ông Bùi Mạnh G là cụ Bùi Văn Nghĩa (đã chết năm 1988) và cụ Nguyễn Thị M1, sinh năm 1938 tặng cho vợ chồng (không nhớ rõ là năm nào). Tuy nhiên, theo hồ sơ cấp giấy thì vợ chồng bà nhận chuyển nhượng từ hộ bà Bùi Thị M (do trước khi ông Bùi Mạnh G đi xuất khẩu lao động ở Hàn Quốc vào năm 2003, ông G có chuyển nhượng cho bà M và bà M đã làm thủ tục đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất này. Đến năm 2010, ông G trở về Việt Nam, vợ chồng bà mua lại và làm thủ tục đứng tên ông G). Tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu năm 2011 và cấp đổi năm 2014, hộ gia đình vợ chồng bà vẫn có 04 người gồm: Ông Bùi Mạnh G, bà P, cụ Nguyễn Thị M1 và con gái Bùi Tuyết N, nhưng thửa đất số 175, tờ bản đồ số 21 chỉ là tài sản chung có công sức đóng góp của hai vợ chồng bà, những người còn lại là cụ M1, cháu Nhung không có quyền lợi liên quan; hơn nữa thực tế thửa đất không phải cấp cho hộ gia đình mà đứng tên ông Bùi Mạnh G.

Tài sản (ngôi nhà ở 03 tầng, được xây dựng năm 2010) gắn liền trên thửa đất nêu trên do ông G bỏ tiền tiết kiệm được khi đi lao động tại Hàn Quốc và cụ Nguyễn Thị M1 tặng cho ông G 800.000.000 đồng để xây nhà vào năm 2010; bà P và chị Bùi Tuyết N không có đóng góp số tiền xây nhà.

Bà Trần Thị P không chấp nhận yêu cầu của bà Đặng Hồng P về việc xác định, phân chia phần quyền sở hữu tài sản, phần quyền sử dụng đất của bà trong khối tài sản chung đối với thửa đất số 175, diện tích 242,68m2 và tài sản (ngôi nhà ở 03 tầng, ngôi nhà cấp 4) gắn liền trên thửa đất nêu trên để thi hành án.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Bùi Mạnh G trình bày: ông chung sống như vợ chồng với bà Trần Thị P từ năm 1990 nhưng đến ngày 27/4/2021 mới đăng ký kết hôn và ly hôn vào cuối tháng 11/2021. Trong quá trình giải quyết vụ án ly hôn, có lập “Biên bản thỏa thuận về việc phân chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn” ngày 26/10/2021, có nội dung toàn bộ tài sản nhà đất thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông G. Trong quá trình chung sống, trước khi ly hôn thì ông G khẳng định vợ chồng không có tài sản chung. Do vậy, ông không chấp nhận toàn bộ yêu cầu xác định phân chia tài sản chung của bà P.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan cụ Nguyễn Thị M1 trình bày: Diện tích đất 242,68m2 là của bà và chưa tặng cho, chia cho ai; bà dự định sau này, khi qua đời sẽ chia cho 2 người con trai là ông G và ông H, mỗi người ½ diện tích đất. Việc ông G đứng tên là do bà đã viết giấy ủy quyền cho ông G làm thủ tục chuyển nhượng, sang tên cho bà M để vay tiền đi Hàn Quốc. Về ngôi nhà 3 tầng do vợ chồng G P xây dựng năm 2011, bà không có tiền hay tài sản gì đóng góp. Đối với ngôi nhà cấp 4 là do bà xây dựng từ rất lâu rồi, khi xây dựng thì ông G và ông H không có đóng góp gì.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ông Bùi Quang H trình bày: Nguồn gốc thửa đất 175 là của cụ Nguyễn Thị M1 đã chia cho ông và ông G mỗi người một nửa, tuy nhiên do điều kiện kinh tế gia đình khó khăn nên ông chưa làm thủ tục tách thửa và đất vẫn đứng tên anh trai Bùi Mạnh G; chính vì vậy ông không chấp nhận yêu cầu của bà Đặng Hồng P.

Người đại diện theo ủy quyền của Chi cục Thi hành án dân sự huyện H trình bày: Sau khi bà Đặng Hồng P có đơn yêu cầu thi hành án, cơ quan Thi hành án dân sự (THADS) đã thụ lý và giải quyết theo quy định của pháp luật. Quá trình xác minh điều kiện thi hành án của bà Trần Thị P cho thấy, bà Trần Thị P hiện đang sinh sống tại đường T, khu A, thị trấn H, huyện H, tỉnh Lạng Sơn. Ngày 03/11/2021, bà Trần Thị P và ông Bùi Mạnh G đã ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 86/QĐST-HNGĐ của TAND huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. Tại địa chỉ bà P sinh sống là thửa đất số 175, tờ bản đồ 21, diện tích 242,68m2, địa chỉ thửa đất: Đường T, khu A, thị trấn H, huyện H, tỉnh Lạng Sơn. Ngày 06/10/2021, Chi cục THADS huyện đã ban hành Thông báo số 03/TB-CCTHADS gửi bà Trần Thị P và ông Bùi Mạnh G về việc xác định phần quyền sở hữu, sử dụng đối với tài sản thi hành án. Hết thời hạn thông báo, bà P, ông G không có thỏa thuận hay khởi kiện tại Tòa án phân chia theo quy định. Ngày 11/11/2021, Chi cục THADS huyện đã ban hành Thông báo số 103/TB-CCTHADS gửi bà Đặng Hồng P là người được thi hành án tiến hành khởi kiện theo quy định. Sau khi nghiên cứu hồ sơ, Chi cục Thi hành án nhận thấy cần thông báo lại quyền khởi kiện về việc xác định phần quyền sở hữu, sử dụng đối với tài sản thi hành án nên ngày 27/4/2022, Chi cục THADS huyện đã ban hành Thông báo số 440/TB-CCTHADS gửi bà Trần Thị P, ông Bùi Mạnh G, ông Bùi Quang H (em trai ông G), bà Nguyễn Thị M1, chị Bùi Tuyết N về việc xác định phần quyền sở hữu, sử dụng đối với tài sản thi hành án.

Người làm chứng bà Bùi Thị M trình bày: Về việc khoảng trước những năm 2000, bà có cho vợ chồng ông G, bà P vay số tiền mấy chục triệu đồng; để đảm bảo cho khoản vay, ông G đã viết Giấy chuyển nhượng nhà đất đối với thửa 175 tờ bản đồ số 21 và năm 2002 bà được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong khi ông G lao động ở Hàn Quốc, bà có được bảo bà P trả dần số tiền nợ mà hai người đã vay, bà P đã thực hiện việc trả tiền cho đến khi ông G về nước (khoảng năm 2009-2010) thì hai vợ chồng cùng trả nốt số tiền còn nợ 10.000.000 đồng. Đầu năm 2011 bà làm thủ tục sang tên cho ông G và sau đó hai vợ chồng xây dựng ngôi nhà 3 tầng.

Tại Quyết định sơ thẩm số 03/2022/QĐST-DS ngày 19 tháng 7 năm 2022 của Tòa án nhân dân huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. Tuyên xử:

Chấp nhận yêu cầu giải quyết việc dân sự của người yêu cầu bà Đặng Hồng P, cụ thể:

1. Xác định, phân chia phần quyền sở hữu, sử dụng tài sản của bà Trần Thị P bằng ½ (một phần hai) giá trị trong khối tài sản được tạo lập hình thành, quản lý, sử dụng, gìn giữ, bảo quản, bồi đắp thuộc sở hữu chung theo phần với ông Bùi Mạnh G, cụ thể:

- ½ trị giá thửa đất số 175, tờ bản đồ số 21, có diện tích 242,68m2, địa chỉ thửa đất tại đường T, khu A, thị trấn H, huyện H; đất đã được UBND huyện H cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BU 607086 mang tên ông Bùi Mạnh G ngày 21/7/2014, số vào sổ cấp GCN: CH01400, trong đó đất ở 150m2, đất trồng cây lâu năm 92,68m2; tương ứng theo kết quả định giá ngày 09/3/2022 là 849.380.000đ (tám trăm bốn mươi chín triệu, ba trăm tám mươi nghìn đồng).

- ½ trị giá ngôi nhà 03 tầng cấp III, theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì diện tích xây dựng là 73m2, diện tích sàn là: 229,6m2; qua đo đạc thực tế theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ ngày 09/3/2022, ngôi nhà có diện tích xây dựng là 65,8m2, diện tích sàn là 197,4m2; tương ứng theo kết quả định giá ngày 09/3/2022 là 306.273.500đ (ba trăm linh sáu triệu, hai trăm bẩy mươi ba nghìn, năm trăm đồng).

- ½ trị giá ngôi nhà cấp 4, lợp ngói đỏ, xây phía trước ngôi nhà 03 tầng, trần vôi rơm diện tích 24m2, nhà có kích thước 7,4m x 4,2m = 31m2; tương ứng theo kết quả định giá ngày 09/3/2022 là 29.755.250đ (hai mươi chín triệu, bẩy trăm năm mươi lăm nghìn, hai trăm năm mươi đồng)

Tổng phần quyền tài sản của bà Trần Thị P trong khối tài sản thuộc sở hữu chung theo phần có trị giá 1.185.408.750đ (một tỷ, một trăm tám mươi lăm triệu, bốn trăm linh tám nghìn, bẩy trăm năm mươi đồng).

2. Về chi phí tố tụng: Bà Đặng Hồng P tự nguyện chịu toàn bộ chi phí tố tụng số tiền 2.700.000đ (hai triệu bẩy trăm nghìn đồng), xác nhận đã thi hành đủ theo chứng từ thanh quyết toán lập ngày 16/3/2022.

Ngoài ra Quyết định còn tuyên nghĩa vụ chịu tiền án phí và quyền kháng cáo của các đương sự.

Tại phiên họp, bà Trần Thị P vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo; bà Đặng Hồng P giữ nguyên yêu cầu xác định phần quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, phân chia tài sản chung để thi hành án, đề nghị Hội đồng phúc thẩm giữ nguyên Quyết định của TAND huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn phát biểu quan điểm: Về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Tòa án trong việc xem xét, giải quyết việc đã thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Về nội dung: Đề nghị áp dụng điểm b khoản 3 Điều 375 Bộ luật TTDS, sửa quyết định sơ thẩm chấp nhận một phần kháng cáo của bà Trần Thị P, sửa quyết định giải quyết việc dân sự sơ thẩm số 03/2022/ QĐST-DS ngày 19/7/2022 của TAND huyện Hữu Lũng theo hướng xác định lại phần quyền sở hữu của bà Trần Thị P đối với thửa đất số 175, tờ bản đồ 21 và ngôi nhà cấp IV tương ứng với công sức đóng góp, phù hợp với nguồn gốc thửa đất và đúng quy định của pháp luật.

Đối với ngôi nhà 3 tầng được xây dựng trên thửa đất số 175 đề nghị xác định bà Trần Thị P có ½ quyền sở hữu về giá trị ngôi nhà nhưng không xác định số tiền cụ thể để đảm bảo việc thi hành án.

Về lệ phí phúc thẩm: Do kháng cáo được chấp nhận một phần nên bà Trần Thị P không phải chịu lệ phí phúc thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, đề nghị hoàn trả lại lệ phí phúc thẩm mà bà P đã nộp.