Quyết định 06/2023/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

[1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết của Tòa án: Ông Hoàng Trọng Đ yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Hoàng Trọng Đ1, sinh năm: 1982 và ông Hoàng Trọng A1, sinh năm: 1989; cùng địa chỉ cư trú tại Thôn A, xã T, huyện H, tỉnh B là người mất năng lực hành vi dân sự. Căn cứ vào khoản 1 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự, việc dân sự trên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận.

[2] Khi thụ lý việc dân sự, Tòa án đã xác định ông Hoàng Trọng Đ1, ông Hoàng Trọng A1 là những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chưa chính xác. Do vậy, Tòa án không đưa ông Hoàng Trọng Đ1, ông Hoàng Trọng A1 tham gia tố tụng.

[3] Tại phiên họp xét đơn yêu cầu, người yêu cầu ông Hoàng Trọng Đ, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Phạm Thị T vắng mặt và có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt. Căn cứ vào khoản 1 Điều 228, Điều 361 và Điều 367 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành phiên họp theo thủ tục chung.

[4] Theo ông Hoàng Trọng Đ, các con ông là ông Hoàng Trọng Đ1 và ông Hoàng Trọng A1 từ lúc sinh ra, ông Đ1 bị bệnh động kinh còn ông A1 bị câm điếc bẩm sinh không có khả năng nhận thức và làm chủ hành vi và hiện đang hưởng trợ cấp từ Nhà nước. Do vậy, ông yêu cầu Tòa án tuyên bố họ là người mất năng lực hành vi dân sự để có căn cứ xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự liên quan. Bà Phạm Thị T thống nhất với lời trình bày và yêu cầu của ông Đ.

[5] Để có căn cứ giải quyết yêu cầu của ông Hoàng Trọng Đ về việc tuyên bố ông Hoàng Trọng Đ1, ông Hoàng Trọng A1 là người mất năng lực hành vi dân sự, Tòa án đã ra quyết định trưng cầu Viện Giám định pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa giám định khả năng nhận thức, làm chủ hành vi của ông Đ1 và ông A1.

[6] Tại Kết luận giám định pháp y tâm thần số: 397/KL-VPYTW ngày 01/6/2023 của Viện Giám định pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa đối với ông Hoàng Trọng Đ1 kết luận: Về y học: Hiện nay đương sự bị bệnh chậm phát triển tâm thần vừa / động kinh (F71/ G40 - ICD.10); về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Hiện nay, đương sự mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

[7] Tại Kết luận giám định pháp y tâm thần số: 391/KL-VPYTW ngày 01/6/2023 của Viện Giám định pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa đối với ông Hoàng Trọng A1 kết luận: Về y học: Hiện nay đương sự bị bệnh chậm phát triển tâm thần nặng (F72 - ICD.10); về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Hiện nay, đương sự mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

[8] Tại khoản 1 Điều 22 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần”. Căn cứ vào các chứng cứ nêu trên, đối chiếu với quy định của pháp luật đã viện dẫn, thấy rằng yêu cầu của ông Hoàng Trọng Đ về việc tuyên bố ông Hoàng Trọng Đ1 và ông Hoàng Trọng A1 là người mất năng lực hành vi dân sự là có cơ sở nên được chấp nhận như ý kiến đề nghị của Kiểm sát viên tham gia phiên họp.

[9] Về lệ phí sơ thẩm: Người yêu cầu giải quyết việc dân sự là người cao tuổi và có đơn đề nghị miễn nộp lệ phí nên thuộc trường hợp được miễn nộp lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự theo quy định của pháp luật.