Quyết định 05/2026/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người đã chết

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của đương sự và đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh nhận định:

- Về thẩm quyền: Xét đơn yêu cầu của bà Đỗ Thị H1, xác định đây là việc dân sự “yêu cầu tuyên bố một người là đã chết”. Người bị yêu cầu – ông Hoàng Văn D có nơi cư trú cuối cùng tại phường H5, tỉnh Quảng Ninh. Do đó việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Quảng Ninh theo quy định tại khoản 4 Điều 27; Điều 35; điểm b khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025.

- Về quyền yêu cầu: người yêu cầu - bà Đỗ Thị H1 là vợ của ông Hoàng Văn D, do đó bà H1 có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố ông D là đã chết theo quy định tại Điều 391 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025.

- Về sự vắng mặt của người yêu cầu và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

Tòa án đã tống đạt Quyết định mở phiên họp cho bà Đỗ Thị H1 người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – anh Hoàng Văn H2, chị Hoàng Thị H3, tuy nhiên cả bà H1, anh H2 và chị H3 đều vắng mặt tại phiên họp, có đơn đề nghị Tòa án giải quyết vắng mặt, do đó việc Tòa án mở phiên họp vắng mặt bà H1, anh H2 và chị H3 là đúng quy định tại khoản 2 Điều 367 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Như vậy về thủ tục tố tụng giải quyết việc dân sự đã được đảm bảo theo quy định.

Ông Hoàng Văn D có nơi cư trú cuối cùng tại Nhà tập thể Công ty xây dựng Q, xã G, thị xã H6, tỉnh Quảng Ninh (nay là phường H5, tỉnh Quảng Ninh), đã bỏ đi biệt tích từ năm 1979 đến nay không có tin tức gì. Đồng thời cũng được gia đình tìm kiếm bằng nhiều cách nhưng không có thông tin xác thực về việc ông D còn sống hay đã chết. Do đó bà Đỗ Thị H1 có đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Hoàng Văn D đã chết để giải quyết công việc gia đình. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều có cùng quan điểm về việc ông Hoàng Văn D, đã bỏ đi biệt tích từ năm 1979 đến nay không có tin tức gì và đồng ý với yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Hoàng Văn D là đã chết.

Tòa án nhân dân khu vực 1 – Quảng Ninh đã thụ lý yêu cầu việc dân sự và ra Quyết định thông báo tìm kiếm người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết. Thông báo tìm kiếm ông Hoàng Văn D đã được đăng trên báo Nhân dân 03 số liên tiếp (Số 25629 ngày 14/01/2026, số 25630 ngày 15/01/2026 và số 25631 ngày 16/01/2026). Phát thanh trên Đài tiếng nói Việt Nam (VOV) phát sóng 03 lần liên tiếp vào hồi 15h00 – 16h00 phút các ngày 18, 19 và 20/01/2026. Đăng tải trên Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh và Cổng thông tin điện tử của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Đến nay đã hết thời hạn 04 tháng kể từ ngày đăng, phát thông báo lần đầu tiên nhưng không thấy ông Hoàng Văn D trở về và không có tin tức xác thực là ông Hoàng Văn D còn sống.

Công an phường H5, tỉnh Quảng Ninh nơi ông D cư trú cuối cùng cũng đã xác nhận việc ông D hiện không cư trú trên địa bàn phường và không có thông tin trong dữ liệu dân cư.

Như vậy có căn cứ xác định ông Hoàng Văn D đã biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống.

Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 71 Bộ luật Dân sự thì:

“Điều 71. Người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án ra quyết định tuyên bố một người là đã chết trong trường hợp sau đây:

…

d) Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều 68 của Bộ luật này…”.

Do đó yêu cầu của bà Đỗ Thị H1 về việc yêu cầu Tòa án ra quyết định tuyên bố ông Hoàng Văn D đã chết là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật nên được chấp nhận.

Về xác định ngày chết của ông D:

Quá trình giải quyết việc dân sự, bà H1 và anh H2, chị H3 đều không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng của ông Hoàng Văn D mà chỉ nhớ ông D đã bỏ nhà đi biệt tích từ năm 1979. Căn cứ điểm d khoản 1 Điều 71 và khoản 1 Điều 68 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì thời hạn biệt tích của ông D được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng (ngày 01/01/1980).

Ngày chết của ông Hoàng Văn D được xác định là ngày đầu tiên kế tiếp của ngày kết thúc thời hạn biệt tích 05 năm liền (ngày 02/01/1985).

Theo quy định tại Điều 72 Bộ luật Dân sự: Kể từ thời điểm quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ nhân thân khác của ông Hoàng Văn D được giải quyết như đối với người đã chết. Quan hệ tài sản của ông Hoàng Văn D được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản của ông Hoàng Văn D được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ vào khoản 4 Điều 27, Điều 35, điểm b khoản 2 Điều 39; khoản 4 Điều 143; Điều 369, Điều 370, Điều 371, Điều 372, Điều 391, Điều 393 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2025;

- Căn cứ khoản 1 Điều 68, điểm d khoản 1, khoản 2 Điều 71, Điều 72 Bộ luật Dân sự;

- Căn cứ Luật phí và lệ phí; điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 16; Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận yêu cầu của bà Đỗ Thị H1:

Tuyên bố ông Hoàng Văn D, sinh năm 1952; nơi cư trú cuối cùng: Nhà tập thể Công ty xây dựng Quảng Ninh, xã Cột 5, thị xã Hồng Gai, tỉnh Quảng Ninh (nay là phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh) là đã chết.

Ngày chết của ông Hoàng Văn D là ngày 02/01/1985.

2. Hậu quả pháp lý của việc tuyên bố ông Hoàng Văn D là đã chết:

Kể từ thời điểm quyết định của Tòa án tuyên bố ông Hoàng Văn D là đã chết có hiệu lực pháp luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ nhân thân khác của ông Hoàng Văn D được giải quyết như đối với người đã chết. Quan hệ tài sản của ông Hoàng Văn D được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản của ông Hoàng Văn D được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.

Khi người bị tuyên bố là đã chết trở về hoặc có tin tức người đó còn sống thì người đó hoặc người có quyền, lợi ích liên quan có quyền yêu cầu Tòa án hủy bỏ quyết định này.

3. Về lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Miễn lệ phí sơ thẩm giải quyết yêu cầu về dân sự cho bà Đỗ Thị H1.

4. Người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết việc dân sự vắng mặt tại phiên họp có quyền kháng cáo trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết việc dân sự hoặc kể từ ngày quyết định được niêm yết theo quy định của pháp luật.