Quyết định 05/2023/DS-GĐT — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

[1] Quyết định kháng nghị số 219/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 17/10/2022 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh chỉ xem xét phần tố tụng của Quyết định phúc thẩm, không đề cập đến nội dung Bản án dân sự sơ thẩm số 13/2021/DS-ST ngày 15/4/2021 của Tòa án nhân dân thành phố X, tỉnh Bạc Liêu có hiệu lực thi hành. Tuy nhiên, theo Đơn ngày 30/12/2021 của Ngân hàng V1 (sau đây gọi là Ngân hàng V1) thì ngoài đề nghị giám đốc thẩm đối với quyết định phúc thẩm, đơn còn đề nghị giám đốc thẩm đối với bản án sơ thẩm. Quyết định phúc thẩm là căn cứ hiệu lực đối với Bản án sơ thẩm và có liên quan đến việc chấp nhận hay không chấp nhận kháng nghị. Do đó, Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 342 của Bộ luật Tố tụng dân sự để xem xét toàn diện nội dung vụ án.

[2] Căn cứ Sổ tiết kiệm có kỳ hạn số KH 965598 ngày 15/3/2013 (sau đây gọi là Sổ tiết kiệm), căn cứ các Thông báo, các Giấy xác nhận số dư từ năm 2013 đến năm 2021 do Ngân hàng V1 phát hành có trong hồ sơ vụ án thì ông Ngô Văn L1 gửi tiết kiệm tại Ngân hàng V1 số tiền 3.656.320.624 đồng, thời hạn 12 tháng, lãi suất 12%/năm, lãi nhập gốc. Tại Biên bản hòa giải các ngày 15/12/2020, 31/12/2020; Biên bản ghi lời khai ngày 08/3/2021; Biên bản phiên tòa sơ thẩm ngày 15/4/2021, người đại diện theo ủy quyền của Ngân hàng V1, Ngân hàng V1 - Chi nhánh Bạc Liêu đều xác nhận giao dịch gửi tiền này. Đây là tình tiết, sự kiện không phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[3] Ông L1 và vợ là Bà Trương Thị Ngọc T1 ủy quyền cho Công ty V3 (sau đây gọi là Công ty V3) giữ Số tiết kiệm như một biện pháp bảo đảm để ông L1 – Bà T1 kinh doanh đại lý vé số do Công ty xổ phát hành theo Hợp đồng đại lý số 15/HĐĐL-2011 ngày 01/01/2011 và Giấy nhận ủy quyền gửi tiền thế chấp của đại lý số 15/GUQ-2010 ngày 01/02/2010. Ngày 05/8/2013, Ngân hàng V1 – Chi nhánh Bạc Liêu đề nghị Công ty V3 cho mượn số tiết kiệm của ông L1 để phục vụ công tác kiểm tra kiểm toán 06 tháng đầu năm. Sau đó, một số đối tượng là cán bộ, nhân viên Ngân hàng V1 – Chi nhánh Bạc Liêu đem Sổ tiết kiệm đi cầm cố, lập hồ sơ tín dụng, giả chữ ký của ông L1 để vay tiền nên bị xử lý trách nhiệm hình sự theo Bản án số 647/2018/HS-PT ngày 20/11/2018 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh (Bản án hình sự 647).

[4] Bản án hình sự 647 không chấp nhận yêu cầu của Ngân hàng V1 thu hồi, xử lý tất toán 05 sổ tiết kiệm, trong đó có sổ tiết kiệm của ông Ngô Văn L1 để đối trừ số tiền các bị cáo đã chiếm đoạt của Ngân hàng V1, đồng thời xác định các sổ tiết kiệm trên là vật chứng và giao trả cho Công ty V3. Mặt khác, trong vụ án này, người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông L1 là Bà T1 và con là ông Ngô Quang T2 ủy quyền cho Công ty V3 tham gia tố tụng, đồng thời Công ty V3 cũng tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thống nhất yêu cầu với Bà T1, ông T2. Như vậy, Bản án hình sự 647 không giải quyết số tiền cũng như giao dịch giữa người gửi tiết kiệm với Ngân hàng V1 nên tại Bản án dân sự sơ thẩm số 13/2021/DS-ST ngày 15/4/2021 của Tòa án nhân dân thành phố X, tỉnh Bạc Liêu giải quyết tranh chấp giữa nguyên đơn Bà Trương Thị Ngọc T1, ông Ngô Quang T2 (là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Ngô Văn L1) với bị đơn Ngân hàng V1 là đúng pháp luật; yêu cầu đình chỉ vụ án của Ngân hàng V1 do sự việc đã được giải quyết bằng một bản án có hiệu lực là không được chấp nhận.

[5] Căn cứ Sổ tiết kiệm, các Thông báo và Giấy xác nhận số dư do Ngân hàng V1 phát hành, Tòa án cấp sơ thẩm tính lãi theo quy định tại khoản 1 Điều 17 của Quyết định số 197/QĐ-HĐQT/12 ngày 12/11/2012 của Hội đồng quản trị Ngân hàng V1, phù hợp Điều 19 Quyết định số 1160/2004/QĐ-NHNN ngày 13/9/2009 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Buộc Ngân hàng V1 và Ngân hàng V1 – Chi nhánh Bạc Liêu cùng có trách nhiệm trả cho nguyên đơn Bà T1, ông T2 (đại diện Công ty V3 nhận thay) số tiền tính đến ngày xét xử sơ thẩm 15/4/2021 là 6.946.614.303 đồng, từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm, Ngân hàng V1 phải chịu khoản tiền lãi tính trên số tiền lãi nhập vào tiền gốc theo mức lãi suất tiền gửi tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng, trả cuối kỳ của Ngân hàng V1 quy định theo từng thời kỳ cho đến khi thanh toán dứt điểm Sổ tiết kiệm số KH 965598 ngày 15/3/2013 là có căn cứ.

[6] Ngày 04/5/2021, Ngân hàng V1 gửi đơn kháng cáo Bản án sơ thẩm. Tại Quyết định số 69/2021/QĐ-PT ngày 30/6/2021, Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu đưa vụ án ra xét xử vào ngày 15/7/2021 (chứ không phải đến ngày 10/9/2021, tòa án mới đưa vụ án ra xét xử vào ngày 10/11/2021 như kháng nghị đã nêu); và sau hơn 05 lần hoãn phiên tòa, dời lịch xét xử phúc thẩm với lý do để phòng chống dịch Covic-19 vì có đương sự cư trú tại Thành phố Hồ Chí Minh (cụ thể ngày 15/7/2021, 13/8/2021, 10/9/2021, 08/10/2021, 05/11/2021); Đến ngày 16/11/2021, Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu có thông báo mở lại phiên tòa vào ngày 01/12/2021 là phù hợp quy định pháp luật và cũng phù hợp với chính sách phòng chống dịch Covic-19 như theo Quyết định 468/QĐ-UBND ngày 08/11/2021 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bạc Liêu.

[7] Ngày 01/12/2021, Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu mở phiên tòa xét xử, nhưng Ông K1 có đơn xin hoãn với lý do tiếp xúc trực tiếp với người nhiễm Covid-19, đang phải cách ly tại nhà có xác nhận của chính quyền địa phương. Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu tiếp tục hoãn phiên tòa và ấn định lại thời gian xét xử vào ngày 13/12/2021.

[8] Ngày 09/12/2021, Ông K1 tiếp tục có đơn xin hoãn phiên tòa ngày 13/12/2021 với lý do tiếp xúc gần với người bị nhiễm Covid-19. Chứng cứ kèm theo là Bản cam kết thực hiện cách ly y tế tại nhà do địa phương xác nhận ngày 08/12/2021. Xét thấy: Bản cam kết thể hiện sự xác nhận của Ủy ban nhân dân Phường 11, quận Gò Vấp là đương sự đang chấp hành việc tự cách ly tại nhà đúng thời gian mở phiên tòa. Đây là sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan theo quy định tại khoản 1 Điều 156 của Bộ luật Dân sự và khoản 3 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Tòa án cấp phúc thẩm cho rằng việc cách ly phải có quyết định của cơ quan có thẩm quyền là không phù hợp với diễn biến thực tế của dịch bệnh cũng như chính sách phòng chống dịch của Nhà nước. Kháng nghị giám đốc thẩm số 219/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 17/10/2022 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đối với Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án dân sự số 13/2021/QĐ-PT ngày 13/12/2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu là có căn cứ.

[9] Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm đã giải quyết vụ án phù hợp với những tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, đúng quy định của pháp luật như phân tích trên đây. Trường hợp hủy Quyết định phúc thẩm để xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm chỉ kéo dài thời gian giải quyết mà không làm thay đổi nội dung, bản chất vụ án như Tòa án cấp sơ thẩm xét xử. Do đó, Hội đồng xét xử giám đốc thẩm xét thấy không cần thiết hủy Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án dân sự số 13/2021/QĐ-PT ngày 13/12/2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu.