Quyết định 03/2026/QĐST-HNGĐ — Tranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc hủy kết hôn trái pháp luật

QUYẾT ĐỊNH

SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

V/v yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật và yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân

TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 13-HẢI PHÒNG

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán-Chủ tọa phiên họp: Ông Lê Xuân Hiền.

Thư ký phiên họp: Ông Hoàng Hữu Thắng.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 13-Hải Phòng tham gia phiên họp: Ông Khương Viết Xuân - Kiểm sát viên.

Ngày 06 tháng 04 năm 2026, tại Trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 13-Hải Phòng, mở phiên họp công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 160/2026/TLST-HNGĐ ngày 27 tháng 03 năm 2026 về việc yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật và yêu cầu độc lập của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan về việc yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân thụ lý số 160a/2026/TLST-HNGĐ ngày 27 tháng 03 năm 2026; theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 34/2026/QĐST-HNGĐ ngày 27 tháng 03 năm 2026, gồm những người tham gia tố tụng sau đây:

- Người yêu cầu giải quyết việc dân sự: Ủy ban nhân dân xã Nam Thanh Miện, thành phố Hải Phòng - Người đại diện theo pháp luật: Ông Đỗ Văn Tảo - Chức vụ: Quyền Chủ tịch (có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt, vắng mặt tại phiên họp).

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập: Ông Nguyễn Duy Vượng, sinh ngày 20/07/1959; số CCCD xxxxxxxxxxxx và bà Nguyễn Thị Lái, sinh ngày 22/08/1959; số CCCD xxxxxxxxxxxx; đều có địa chỉ cư trú: Thôn An Dương, xã Nam Thanh Miện, thành phố Hải Phòng (có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt, vắng mặt tại phiên họp).

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

Tại đơn yêu cầu và trong quá trình giải quyết việc dân sự, người yêu cầu Ủy ban nhân dân xã Nam Thanh Miện, thành phố Hải Phòng - Người đại diện theo pháp luật: Ông Đỗ Văn Tảo - Chức vụ: Quyền Chủ tịch trình bày:

Qua kiểm tra, rà soát tài liệu, sổ sách theo dõi việc đăng ký kết hôn hiện đang lưu trữ tại UBND xã theo đề nghị của công dân có liên quan. Kết quả thể hiện ngày 31/10/1977 - UBND xã Chi Lăng Nam, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Hưng (nay là xã Nam Thanh Miện, thành phố Hải Phòng) thực hiện thủ tục đăng ký và cấp giấy chứng nhận kết hôn số 30 cho bà Nguyễn Thị Lái và ông Nguyễn Duy Vượng đều là công dân cư trú tại thôn An Dương, xã Chi Lăng Nam, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Hưng. Tại giấy chứng nhận kết hôn thể hiện ông Nguyễn Duy Vượng, sinh năm 1957 nhưng theo các giấy tờ tùy thân của ông Nguyễn Duy Vượng thể hiện ông Vượng sinh ngày 20/07/1959. Cụ thể, tại Giấy chứng nhận trúng tuyển kỳ thi hết cấp 2 trường phổ thông do Trưởng ty giáo dục tỉnh Hải Hưng cấp cho ông Vượng ngày 15/07/1974 trước thời điểm ông Vượng kết hôn với bà Lái thể hiện ông Vượng sinh ngày 20/07/1959. Bản thân ông Vượng và bà Lái cũng thừa nhận, do ông Vượng khi kết hôn với bà Lái chưa đủ tuổi nhưng do mong muốn được kết hôn nên ông Vượng và bà Lái đã tự khai với cán bộ đăng ký kết hôn nội dung ông Vượng sinh năm 1957 để đủ tuổi kết hôn. Tại thời điểm đó, thủ tục, quy trình đăng ký kết hôn không chặt chẽ và trình độ hiểu biết về pháp luật còn hạn chế, do đó cán bộ đăng ký kết hôn đã ghi thông tin năm sinh của ông Vượng vào sổ theo dõi và giấy chứng nhận kết hôn theo nội dung ông Vượng và bà Lái trình bày.

UBND xã Nam Thanh Miện xác định: Theo quy định tại Điều 6 Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959 là Luật có hiệu lực thi hành tại thời ông Vượng và bà Lái kết hôn thì ông Vượng vi phạm về độ tuổi, thuộc trường hợp kết hôn trái pháp luật. Vì vậy, với tư cách là cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, căn cứ Điều 10 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, UBND xã Nam Thanh Miện yêu cầu Tòa án nhân dân khu vực 13-Hải Phòng hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa ông Nguyễn Duy Vượng và bà Nguyễn Thị Lái.

Tại đơn yêu cầu và trong quá trình giải quyết việc dân sự, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập là ông Nguyễn Duy Vượng và bà Nguyễn Thị Lái thống nhất trình bày: Ông, bà được tự do tìm hiểu, tự nguyện kết hôn, được gia đình hai bên tổ chức lễ cưới theo phong tục địa phương và có đăng ký kết hôn tại UBND xã Chi Lăng Nam, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Hưng (nay là xã Nam Thanh Miện, thành phố Hải Phòng) vào ngày 31/10/1977. Tại giấy chứng nhận kết hôn ghi năm sinh người chồng là ông Nguyễn Duy Vượng sinh năm 1957 nhưng ông Vượng sinh ngày 20 tháng 07 năm 1959. Nguyên nhân có sự sai lệch nêu trên là do tại thời điểm đăng ký kết hôn thì ông Vượng chưa đủ tuổi kết hôn nên đã tự khai với cán bộ đăng ký sinh năm 1957 để được đăng ký kết hôn. Ông Vượng không xuất trình giấy tờ tùy thân nên cán bộ đăng ký kết hôn đã ghi thông tin theo lời trình bày của ông Vượng. Ngoài vi phạm về độ tuổi kết hôn thì ông, bà không vi phạm điều kiện kết hôn nào khác. Sau kết hôn đến nay, ông, bà chung sống hạnh phúc, có con chung, có tài sản chung nhưng sự sai lệch về năm sinh giữa giấy đăng ký kết hôn với các loại giấy tờ khác cũng như việc đăng ký kết hôn khi ông Vượng chưa đủ tuổi kết hôn đã gây nhiều khó khăn khi ông, bà thực hiện các thủ tục hành chính tại cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của ông, bà cũng như gia đình. Vì vậy, ông bà cùng thống nhất đề nghị Tòa án căn cứ vào khoản 2 Điều 11 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 để công nhận quan hệ hôn nhân của ông, bà là Nguyễn Duy Vượng, sinh ngày 20/07/1959 và Nguyễn Thị Lái, sinh ngày 22/08/1959 kể từ thời điểm ông Nguyễn Duy Vượng đủ tuổi kết hôn.

Tại phiên họp: Đại diện Viện kiểm sát xác định Thẩm phán, Thư ký phiên họp, các đương sự đã tuân theo và chấp hành đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự trong quá trình giải quyết việc hôn nhân và gia đình. Đề nghị áp dụng Điều 8, Điều 11 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014; Điều 4 Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 06/01/2016 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật hôn nhân và gia đình; điểm đ khoản 2 Điều 3, Điều 30, Điều 31 Luật hộ tịch; Điều 149 Bộ luật tố tụng dân sự; Luật phí và lệ phí; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội. Đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu của UBND xã Nam Thanh Miện về việc hủy kết hôn trái pháp luật mà chấp nhận yêu cầu độc lập của ông Nguyễn Duy Vượng và bà Nguyễn Thị Lái để công nhận quan hệ hôn nhân giữa ông Nguyễn Duy Vượng, sinh ngày 20/07/1959 và bà Nguyễn Thị Lái, sinh ngày 22/08/1959 kể từ ngày 20/07/1979. UBND xã Nam Thanh Miện, thành phố Hải Phòng có trách nhiệm ghi vào sổ hộ tịch việc thay đổi hộ tịch của ông Vượng, bà Lái. UBND xã Nam Thanh Miện không phải chịu lệ phí giải quyết việc hôn nhân và gia đình. Ông Vượng, bà Lái là người trên 60 tuổi nên được miễn toàn bộ lệ phí giải quyết việc hôn nhân và gia đình.