Quyết định 03/2025/QĐST-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của đương sự và đại diện Viện kiểm sát nhân dân tại phiên họp, Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Tây Ninh nhận định:

Ông Nguyễn Văn R yêu cầu tuyên bố bà Đào Thị T1 mất năng lực hành vi dân sự. Đây là yêu cầu về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án theo quy định tại khoản 1 Điều 27 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Bà Đào Thị T1 có địa chỉ cư trú tại ấp P, xã P, huyện C, tỉnh Tây Ninh nên Toà án nhân dân huyện C, tỉnh Tây Ninh có thẩm quyền giải quyết theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Các đương sự gồm: ông Nguyễn Văn R, ông Nguyễn Văn T, ông Lê Văn M, ông Lê Văn D vắng mặt, đều có đơn xin giải quyết vắng mặt. Căn cứ Điều 367 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Toà án nhân dân huyện C, tỉnh Tây Ninh vẫn tiến hành phiên họp giải quyết việc dân sự.

- Căn cứ vào đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự của ông Nguyễn Văn R và các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ thể hiện: ông R là con ruột của ông Nguyễn Văn B (sinh năm 1916, chết năm 1967) và bà Đào Thị T1, sinh năm 1938. Bà T1 là người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo pháp luật của ông Nguyễn Văn C (đã chết vào ngày 10/10/2024).

Do bà T1 đã già yếu, tuổi cao, không còn minh mẫn; bà T1 đã phải điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường nhiều năm. Từ khoảng năm 2014 bà T1 đã không nhận thức được hành vi của mình, việc ăn uống sinh hoạt của bà T1 phải có người chăm sóc, nuôi dưỡng. Hiện nay bà T1 đã mất khả năng nhận thức nên không thể thực hiện bất cứ các thủ tục liên quan đến quyền, nghĩa vụ của bà trong đó có quyền yêu cầu được hưởng di sản thừa kế của ông Nguyễn Văn C để lại.

Tại kết luận giám định pháp y tâm thần theo yêu cầu số: 1416/KLGĐ ngày 03 tháng 3 năm 2025 của Trung tâm Pháp Y tâm thần khu vực thành phố H đã kết luận đối với bà Đào Thị T1:

+ Về y học: Đương sự bị sa sút tâm thần tuổi già (F03-ICD10).

+ Về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Đương sự mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 22 của Bộ luật Dân sự: “Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan, Toà án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần”. Vì vậy có căn cứ tuyên bố bà Đào Thị T1 mất năng lực hành vi dân sự.

- Về việc cử người giám hộ: Ông Nguyễn Văn R là con ruột lớn tuổi nhất của bà T1, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, được các con của bà T2 đồng ý cử làm người giám hộ nên có đủ điều kiện được cử là người giám hộ đương nhiên cho bà T1 theo quy định tại Điều 49, khoản 2 Điều 53, 54 của Bộ luật Dân sự.

Từ những phân tích nêu trên có cơ sở chấp nhận toàn bộ yêu cầu giải quyết việc dân sự của ông Nguyễn Văn R.

- Về lệ phí giải quyết việc dân sự: Ông Nguyễn Văn R thuộc diện người cao tuổi, có đơn xin miễn nộp tiền lệ phí nên ông được miễn tiền lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 1 Điều 37 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Uỷ ban Thường vụ quốc hội.

- Về chi phí tố tụng giải quyết việc dân sự: Ông Nguyễn Văn R phải chịu số tiền 5.233.750 (Năm triệu, hai trăm ba mươi ba nghìn, bảy trăm năm mươi) đồng chi phí giám định pháp y tâm thần đối với bà Đào Thị T1, ghi nhận ông R đã nộp xong.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 376, 378 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 22, 46, 47, 49, 53, 54 của Bộ luật Dân sự; điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 1 Điều 37 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận yêu cầu của ông Nguyễn Văn R về việc “Tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự” đối với bà Đào Thị T1.

Tuyên bố bà Đào Thị T1, sinh năm 1938; địa chỉ cư trú: Ấp P, xã P, huyện C, tỉnh Tây Ninh mất năng lực hành vi dân sự. Ông Nguyễn Văn R là người giám hộ đương nhiên cho bà Đào Thị T1. Trong phạm vi giám hộ, ông Nguyễn Văn R được thực hiện các quyền, nghĩa vụ của người giám hộ theo quy định của pháp luật đối với người được giám hộ.

2. Lệ phí và chi phí tố tụng giải quyết việc dân sự:

- Về lệ phí giải quyết việc dân sự: Ông Nguyễn Văn R được miễn tiền lệ phí giải quyết việc dân sự sơ thẩm theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 1 Điều 37 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Uỷ ban Thường vụ quốc hội.

- Về chi phí tố tụng giải quyết việc dân sự: Ông Nguyễn Văn R phải chịu số tiền 5.233.750 (Năm triệu, hai trăm ba mươi ba nghìn, bảy trăm năm mươi) đồng chi phí giám định pháp y tâm thần tại chỗ đối với bà Đào Thị T1; ghi nhận ông R đã nộp xong.

3. Quyền kháng cáo, kháng nghị:

Người yêu cầu; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết việc dân sự có quyền kháng cáo quyết định trong hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết việc dân sự hoặc kể từ ngày quyết định được thông báo, niêm yết.

Viện kiểm sát cùng cấp có quyền kháng nghị trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định. Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định.

4. Trường hợp quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6,7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự./.