Quyết định 03/2025/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người đã chết

[2] Ông D là người có quyền, lợi ích liên quan nên có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố ông T là đã chết; ông T là người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết và có địa chỉ cư trú cuối cùng tại ấp A, xã B, huyện C; Tòa án nhân dân huyện Kế Sách thụ lý, giải quyết việc dân sự là đúng thẩm quyền theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 35, điểm b khoản 2 Điều 39, khoản 1 Điều 391 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[3] Tại phiên họp sơ thẩm, ông D là người yêu cầu và bà E là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt, có văn bản đề nghị giải quyết vắng mặt; ông T là người bị yêu cầu đã được triệu tập hợp lệ để tham gia phiên họp nhưng vắng mặt; việc vắng mặt những người này không làm ảnh hưởng đến việc giải quyết việc dân sự; Tòa án nhân dân huyện Kế Sách căn cứ các khoản 2, 3 Điều 367 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 vẫn tiến hành phiên họp theo thủ tục chung.

[4] Ông T có địa chỉ cư trú tại ấp A, xã B, huyện C và là con ruột của ông D và bà E; vào năm 1988, ông T bỏ nhà đi, gia đình ông T đã dùng mọi biện pháp tìm kiếm ông T nhưng cho đến nay vẫn không có tin tức xác thực về việc ông T còn sống hay đã chết; Công an xã B, huyện C cũng xác nhận ông T đã bỏ địa phương đi từ năm 1988, không rõ đi đâu, làm gì, khi đi không có trình báo; trước đó, vào ngày 26/7/2024, Tòa án nhân dân huyện Kế Sách đã ra quyết định tuyên bố ông T mất tích. Sau khi thụ lý đơn yêu cầu của ông D, Tòa án nhân dân huyện Kế Sách đã ra quyết định thông báo tìm kiếm ông T và công bố theo quy định tại khoản 2 Điều 392 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, cụ thể là đăng trên Báo Công Lý (cơ quan ngôn luận của Tòa án nhân dân tối cao) trong 03 số liên tiếp (vào các ngày 01, 06 và 08/11/2024) và phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam khu vực Đông Nam Bộ (kênh VTV9) trong 03 ngày liên tiếp (vào các ngày 01, 02 và 03/11/2024); tính từ ngày đăng, phát thông báo tìm kiếm lần đầu tiên cho đến nay đã là hơn 04 tháng, nhưng ông T không trở về và vẫn không có tin tức xác thực về việc ông T còn sống. Như vậy, ông T đã biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống, nên việc ông D là người có quyền, lợi ích liên quan yêu cầu Tòa án ra quyết định tuyên bố ông T là đã chết là có căn cứ, phù hợp với quy định tại điểm d khoản 1 Điều 71 Bộ luật Dân sự năm 2015, nên được chấp nhận.

[5] Căn cứ vào quy định tại khoản 1 Điều 68, điểm d khoản 1, khoản 2 Điều 71, Điều 148 Bộ luật Dân sự năm 2015, mục 5 phần IV Công văn số 163/TANDTC-PC ngày 10/9/2024 của Tòa án nhân dân tối cao v/v giải đáp một số vướng mắc trong xét xử thì ngày chết của ông T được xác định là 05 năm tính từ thời điểm biết được tin tức cuối cùng về ông T; do chỉ xác định được thời điểm có tin tức cuối cùng về ông T là vào năm 1988 mà không xác định được cụ thể ngày, tháng có tin tức cuối cùng về ông T, nên thời hạn 05 năm này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng về ông T, tức là 05 năm tính từ ngày 01/01/1989; như vậy, ông T được xác định là đã chết vào ngày 02/01/1994.

[6] Ông D và bà E có quyền, trách nhiệm liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để tiến hành việc đăng ký hộ tịch có liên quan đến ông T theo quy định của pháp luật. Khi quyết định của Tòa án tuyên bố ông T là đã chết có hiệu lực pháp luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ nhân thân khác của ông T được giải quyết như đối với người đã chết; quan hệ tài sản của ông T được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản của ông T được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế theo quy định tại Điều 72 Bộ luật Dân sự năm 2015. Đồng thời, khi ông T trở về hoặc có tin tức xác thực là ông T còn sống thì ông T hoặc người có quyền, lợi ích liên quan có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố ông T là đã chết theo quy định tại Điều 73 Bộ luật Dân sự năm 2015, khoản 4 Điều 27, Điều 394 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[7] Từ những phân tích nêu trên, Tòa án nhân dân huyện Kế Sách quyết định chấp nhận toàn bộ yêu cầu của ông D.

[8] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Kế Sách tại phiên họp sơ thẩm là có căn cứ, nên được chấp nhận.

[9] Về lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Ông D phải chịu là 300.000 đồng, nhưng do ông D là người cao tuổi và có đơn xin miễn nộp lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự nên ông D được miễn nộp lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự theo quy định tại khoản 1 Điều 149 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, khoản 2 Điều 12, khoản 5 Điều 16, khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.