Quyết định 02/HNGĐ-PT — Yêu cầu huỷ việc kết hôn trái pháp luật

QUYẾT ĐỊNH

PHÚC THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

Về việc yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH LAI CHÂU

Thành phần giải quyết việc dân sự:

Thẩm phán- Chủ tọa phiên họp: Bà Nguyễn Thị Thu Hà.

Các Thẩm phán: Bà Giang Thị Vượng;

Bà Phan Thị Phương.

Thư ký phiên họp: Bà Hoàng Thu Hà.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu: Bà Nguyễn Thị Dịu- Kiểm sát viên.

Ngày 18 tháng 4 năm 2025, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Lai Châu mở phiên họp phúc thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số: 02/2025/TLPT-HNGĐ ngày 08 tháng 4 năm 2025 về: “Yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật”.

Do Quyết định giải quyết việc dân sự sơ thẩm số: 41/2025/QĐST-HNGĐ, ngày 10 tháng 3 năm 2025 bị kháng nghị. Theo Quyết định mở phiên họp số 02/2025/QĐPT-HNGĐ, ngày 11 tháng 4 năm 2025.

1. Người yêu cầu giải quyết việc dân sự: Ông Lù A N, sinh năm 19xx, địa chỉ: Bản G, xã H, huyện T, tỉnh Lai Châu.

2. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

2.1: Anh: Lò Văn X, sinh ngày 03/7/19xx, địa chỉ: Bản N, xã N, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu.

2.2. Chị: Lù Thị H, sinh ngày 29/3/20xx, địa chỉ: bản N, xã N, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu.

2.3. Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu, địa chỉ xã Nà Tăm, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu: Đại diện theo pháp luật: Ông Nguyễn Văn C- Chức vụ: Chủ tịch.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ

Người yêu cầu giải quyết việc dân sự ông Lù A N trình bày: Ông có con là Lù Thị H, sinh ngày 29/3/20xx kết hôn với anh Lò Văn X, sinh ngày 03/7/19xx, được Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm, huyện Tam Đường cấp giấy chứng nhận kết hôn vào ngày 29/8/2016. Thời điểm đăng ký kết hôn chị Lù Thị H tự khai sinh ngày 29/3/19xx để đủ tuổi kết hôn, thực tế chị H sinh ngày 29/3/20xx. Vì vậy ông yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa chị Lù Thị H và anh Lò Văn X.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chị Lù Thị H, anh Lò Văn X trình bày thống nhất: Hai anh, chị đăng ký kết hôn ngày 29/8/2016 tại Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu trên cơ sở tự nguyện. Tại thời điểm làm thủ tục đăng ký kết hôn chị Lù Thị H chưa đủ 18 tuổi nên chị H đã tự khai sinh ngày 29/3/19xx để đủ tuổi và được Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm cấp giấy chứng nhận kết hôn ghi chị H sinh ngày 29/3/19xx, anh Lò Văn X sinh ngày 07/3/19xx. Quá trình chung sống không có hạnh phúc, hai anh, chị ly thân nhau từ năm 2024 nên anh X và chị H đồng ý với ông Lù Văn N về yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật. Chị Lù Thị H và anh Lò Văn X có 01 con chung là cháu Lò Việt Đ sinh ngày 06/7/20xx, anh, chị thỏa thuận anh Lò Văn X là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cháu Lò Việt Đức cho đến tuổi trưởng thành đủ 18 tuổi, có khả năng lao động, chị H không phải cấp dưỡng nuôi con chung; Hai anh, chị không yêu cầu giải quyết tài sản chung, nợ chung.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu trình bày: Ngày 29/8/2016, anh Lò Văn X và chị Lù Thị H đến Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm, huyện Tam Đường tỉnh Lai Châu đăng ký kên hôn, chị H tự khai sinh ngày 29/3/19xx, anh X tự khai sinh ngày 07/3/19xx. Căn cứ vào bản tự khai Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm đã làm thủ tục đăng ký kên hôn, vào sổ và cấp giấy chứng nhận kết hôn số 27, ngày 29/8/2016 có nội dung chị Lù Thị H sinh ngày 29/3/19xx, anh Lò Văn X sinh ngày 07/3/19xx cho chị H và anh X. Thực tế, qua xác minh chị Lù Thị H sinh ngày 29/3/19xx và chị Lù Thị H sinh ngày 29/3/20xx là một người và ngày tháng năm sinh của chị Lù Thị H đúng ngày 29/3/20xx. Do vậy việc kết hôn của anh Lò Văn X và chị Lù Thị H vi phạm độ tuổi nên Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm nhất trí đề nghị hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa chị Lù Thị H và anh Lò Văn X.

Tòa án tiến hành hỏi ý kiến cháu Lò Việt Đ, cháu không có tài sản riêng và có nguyện vọng ở với anh Lò Văn X.

Với nội dung trên, Quyết định giải quyết việc dân sự sơ thẩm số: 41/2025/QĐST-HNGĐ, ngày 10 tháng 3 năm 2025 của Tòa án nhân dân huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu đã quyết định:

Áp dụng khoản 1 Điều 29, điểm b khoản 2 Điều 35, điểm g khoản 2 Điều 39, Điều 149, khoản 2, khoản 3 Điều 367, Điều 370, Điều 371, Điều 372 của Bộ luật Tố tụng Dân sự; điểm a khoản 1 Điều 8, Điều 10, Điều 11, Điều 12, Điều 57, Điều 81, Điều 82, Điều 83 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014; khoản 1 Điều 36, Điều 37 Nghị Quyết số 326/2016/UBTVQH, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quan lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án;

Chấp nhận yêu cầu giải quyết việc dân sự của ông Lù A N. Hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa chị Lù Thị H và anh Lò Văn X theo giấy chứng nhận kết hôn số 27, ngày 29/8/2016 của Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu.

Hậu quả pháp lý của việc hủy hôn nhân trái pháp luật:

+ Anh Lò Văn X và chị Lù Thị H phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng kể từ khi quyết định có hiệu lực pháp luật.

+ Về con chung: Anh Lò Văn X được quyền trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cháu Lò Việt Đ sinh ngày 06/7/20xx đến khi trưởng thành, đủ 18 tuổi có khả năng lao động. Chị Lù Thị H không phải cấp dưỡng nuôi con chung. Chị Lù Thị H có quyền, nghĩa vụ thăm nom con không ai được cản trở

+ Về tài sản chung: Tài sản chung, nợ chung anh X, chị H không yêu cầu Tòa án giải quyết.

Kiến nghị Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu thực hiện ghi chú vào sổ hộ tịch về việc hủy hôn nhân trái pháp luật của chị Lù Thị H và Lò Văn X theo quy định của pháp luật.

Về lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: ông Lù Văn N phải nộp 300.000 đồng tiền lệ phí yêu cầu giải quyết việc dân sự

Ngoài ra quyết định sơ thẩm còn tuyên quyền kháng cáo.

Ngày 24 tháng 3 năm 2025, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu ban hành kháng nghị số 49/QĐ – VKS – HNGĐ, kháng nghị một phần Quyết định sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 41/2025/QĐST-HNGĐ ngày 10/3/2025 của Tòa án nhân dân huyện Tam Đường, đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Lai Châu giải quyết sửa một phần Quyết định về việc giải quyết phần lệ phí và nhận định áp dụng pháp luật.

Tại phiên họp phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu phát biểu quan điểm về việc tuân theo pháp luật của những người tiến hành tố tụng và Hội đồng phúc thẩm đều đảm bảo đúng theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Về nội dung: Tòa án nhân dân huyện Tam Đường đã có vi phạm nghiêm trọng trong việc giải quyết lệ phí việc dân sự và có những tồn tại, thiếu sót như: Lấy ý kiến của con chung chưa đủ 16 tuổi không có mặt của người đại diện hợp pháp, vi phạm Điều 136 Bộ luật dân sự, khoản 3 Điều 98 Bộ luật tố tụng dân sự; Tòa án nhận định về luật Hôn nhân gia đình, trích dẫn số biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí không đúng; kiến nghị Ủy ban nhân dân xã Nà Tăm, huyện Tam Đường thực hiện việc ghi chú vào sổ hộ tịch là không cần thiết; Biên bản phiên họp còn nhầm lẫn tên của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Căn cứ điểm b khoản 3 Điều 375 của Bộ luật Tố tụng dân sự, đề nghị Hội đồng phúc thẩm chấp nhận Quyết định kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu, sửa một phần Quyết định giải quyết việc dân sự sơ thẩm số: 41/2025/QĐST-HNGĐ, ngày 10 tháng 3 năm 2025 của Tòa án nhân dân huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu về việc giải quyết lệ phí việc dân sự. Đối với những tồn tại, thiếu sót của Tòa án nhân dân huyện Tam Đường đề nghị nhận định trong quyết định phúc thẩm yêu cầu Tòa án rút kinh nghiệm.