Quyết định 02/2022/QĐ-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Theo thông báo thụ lý vụ án số 20/TB-TLVA ngày 25/02/2021, Tòa án nhân dân huyện Tánh Linh thụ lý vụ án dan sự sơ thẩm về việc “Tranh chấp quyền sử dụng đất”. Theo đơn khởi kiện của ông Nguyễn Ngọc S, sinh năm 1962, nơi cư trú: Xóm B, Thôn C, xã S, huyện T, tỉnh Bình Thuận.

[2] Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 04/2017/HĐTP ngày 05/5/2017 của Hồi đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định: Đối với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất mà chưa được hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp theo quy định tại Điều 202 Luật đất đai năm 2013 thì được xác định là chưa có đủ điều kiện khởi kiện quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Như vậy, thủ tục hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp là thủ tục bắt buộc trước khi khởi kiện ra Tòa án.

[3] Theo quy định tại khoản 3 Điều 202 Luật đất đai năm 2013 quy định: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.

[4] Điểm b khoản 1 Điều 88 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều, khoản của Luật Đất đai số 45/2013/QH13 quy định như sau: 1. Khi nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai, ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm thực hiện các công việc sau:…

[5] Theo biên bản hòa giải ngày 19/11/2020 của UBND xã S thì thể chủ trì phiên hòa giải là do ông Trần Lê Bình P – Phó chủ tịch UBND xã, nhưng kết thúc phiên hòa giải lại do chủ tịch là bà Trần Thị Bích T ký tên đóng dấu. Đồng thời, thành phần Hội đồng hòa giải cũng không có trưởng thôn tham gia.

[6] Tại biên bản lấy lời khai ngày 14/02/2022 của nguyên đơn ông Nguyễn Ngọc S và bị đơn bà Lê Thị Thùy M, ông Hoàng Công T trình bày: Tại buổi hòa giải ngày 19/11/2020 không có các thành phần như biên bản hòa giải thể hiện, cụ thể tại phiên hòa giải chỉ có sự tham gia cán bộ tư pháp, địa chính và đại diện các đoàn thể, không có Chủ tịch hay Phó chủ tịch UBND xã S tham gia chủ trì như biên bản thể hiện.

[7] Mặt khác, tại biên bản ghi lời khai của nguyên đơn ông Nguyễn Ngọc S trình bày: Đối chiếu với các quy định của pháp luật thì biên bản hòa giải ngày 19/11/2020 của UBND xã S là chưa đúng theo quy định của pháp luật nên việc Tòa án nhân dân huyện Tánh Linh đình chỉ giải quyết vụ án với lý do “chưa đủ điều kiện khởi kiện” (do chưa được hòa giải tại cơ sở theo quy định của pháp luật) thì ông cũng thống nhất và không có ý kiến gì.

[8] Ngày 14/02/2022, ông Nguyễn Ngọc S cũng có đơn xin rút đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết vụ án thì bị đơn cũng không có yêu cầu phản tố.

[9] Cho nên, việc Toà án nhân dân huyện Tánh Linh ban hành quyết định đình chỉ giải quyết vụ án với lý do “chưa đủ điều kiện khởi kiện” trong trường hợp này là chưa phù hợp. Tuy nhiên, nguyên đơn không có ý kiến gì về việc đình chỉ vụ án và đã có đơn xin rút yêu cầu khởi kiện nên việc Tòa án nhân dân huyện Tánh Linh đình chỉ giải quyết vụ án là phù hợp với ý chí của nguyên đơn và không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của bà M, nghĩ nên giữ nguyên quyết định đình chỉ này.

[10] Bà Lê Thị Thùy M cho rằng việc Tòa án nhân dân huyện Tánh Linh để vụ án kéo dài hơn 08 tháng mới đình chỉ do chưa đủ điều kiện là gây khó khăn, mất thời gian công sức của đương sự. Đánh lý, ra khi nhận được đơn khởi kiện và các chứng cứ kèm theo Thẩm phán cần phải nghiên cứu ngay hồ sơ nếu phát hiện thiếu sót thì cần yêu cầu bổ sung theo đúng quy định tránh việc gây khó khăn, mất thời gian của các đương sự; đây là những thiếu sót của cấp sơ thẩm nên cần rút kinh nghiệm.

[11] Bà Lê Thị Thùy M yêu cầu làm rõ trách nhiệm của việc giao quyết định đình chỉ vụ án cho bà chậm trễ và không do cán bộ Tòa án giao thì theo quy định tại khoản 2 Điều 22 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: “Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm chuyển giao bản án, quyết định, giấy triệu tập, giấy mời và các giấy tờ khác của Tòa án khi có yêu cầu của Tòa án và phải thông báo kết quả việc chuyển giao đó cho Tòa án”. Do đó, việc Tòa án nhân dân huyện Tánh Linh yêu cầu UBND xã S chuyển giao Quyết định đình chỉ vụ án cho bà là phù hợp với quy định của pháp luật. Hơn nữa, tại Điều 3 của Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự số 85/2021/QĐST-DS ngày 01/11/2021 của TAND huyện Tánh Linh cũng đã ghi rõ “Đương sự có quyền kháng cáo, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp có quyền kháng nghị quyết định này trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được quyết định …”, việc giao quyết định đình chỉ cho bà có chậm trễ nhưng không gây ảnh hưởng đến quyền kháng cáo của bà theo quy định. Vì vậy, lý do này không có căn cứ để chấp nhận.

[10] Về án phí dân sự phúc thẩm: do kháng cáo của bà Lê Thị Thùy M không được chấp nhận nên bà M phải chịu án phí phúc thẩm.