Quyết định 02/2019/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người đã chết

[1] Theo đơn yêu cầu, biên bản ghi lời khai, người yêu cầu là anh Nguyễn Xuân M trình bày: Mẹ anh là bà Nguyễn Thị G kết hôn với bố anh là ông Nguyễn Ngọc Đằng vào năm nào không rõ nhưng bố mẹ anh sinh được hai người con là anh và chị gái là Nguyễn Thị V, sinh năm 1960 (ông Đằng đã chết năm 2012). Sau khi kết hôn một thời gian thì bà G phát bệnh tâm thần, thường xuyên đi lang thang và nói lảm nhảm. Gia đình đã đưa bà đi chữa trị ở nhiều nơi nhưng bệnh không thuyên giảm mà ngày càng nặng hơn, bà G đã rất nhiều lần bỏ nhà đi nhưng sau đó bà lại tìm về nhà. Vì bị bệnh tâm thần nên bà G đã được UBND huyện Tứ Kỳ đưa vào diện được hưởng trợ cấp hàng tháng với số tiền 180.000 đồng/tháng. Tuy nhiên, vào ngày 20/5/2009 (âm lịch), bà G đã tự bỏ nhà đi và từ đó đến nay không về. Những người thân trong gia đình đã tìm kiếm bà G ở nhiều nơi (kể cả đăng tin tìm kiếm trên báo, đài) nhưng vẫn không biết tin tức gì của bà G. Nay bà G đã biệt tích được 10 năm, anh và gia đình không có thông tin là bà G còn sống nên anh đề nghị Tòa án tuyên bố bà Nguyễn Thị G đã chết.

[2] Đại diện lãnh đạo UBND xã, Công an xã T, huyện T cũng xác định: Bà Nguyễn Thị G bị bệnh tâm thần và bỏ nhà đi từ tháng 5 năm 2009 đến nay không có tin tức gì, địa phương không biết bà G ở đâu, còn sống hay đã chết.

[3] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chị Nguyễn Thị V (con gái bà G) trình bày: Mẹ chị là bà Nguyễn Thị G đã bỏ nhà đi từ ngày 20/5/2009 (âm lịch) đến nay đã được 10 năm, gia đình đã tìm kiếm bà G ở nhiều nơi nhưng không ai có tin tức gì của bà G, không biết bà G ở đâu, còn sống hay đã chết. Do đó, bà nhất trí đề nghị Tòa án tuyên bố bà Nguyễn Thị G là đã chết.

[4] Sau khi thụ lý đơn yêu cầu, Toà án đã ra Quyết định thông báo tìm kiếm bà Nguyễn Thị G theo quy định của pháp luật (trên báo Nhân dân, Đài tiếng nói Việt Nam, Cổng thông tin điện tử của TAND Tối cao), song đến nay vẫn không có tin tức gì của bà Giang.

[5] Tại phiên họp giải quyết việc dân sự, anh M vẫn giữ nguyên yêu cầu đề nghị Tòa án tuyên bố bà Nguyễn Thị G đã chết, ngoài ra không có yêu cầu gì khác. Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương phát biểu ý kiến: Trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự và tại phiên họp Thẩm phán, thư ký và những người tham gia tố tụng đã tuân thủ đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án đã thụ lý, giải quyết theo đúng trình tự, thẩm quyền theo quy định pháp luật. Đề nghị Tòa án áp dụng Điều 71, Điều 72 của Bộ luật dân sự; điều 393 của Bộ luật tố tụng dân sự; khoản 1 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, chấp nhận yêu cầu của anh Nguyễn Xuân M, tuyên bố bà Nguyễn Thị G đã chết từ ngày 13/6/2014; hậu quả pháp lý của việc tuyên bố chết: Về quan hệ hôn nhân, gia đình và các quan hệ nhân thân khác của bà Nguyễn Thị G được giải quyết như đối với người đã chết; về quan hệ tài sản: được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.

[6] Trên cơ sở xem xét lời trình bày của người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, biên bản xác M tại địa phương, cùng các tài liệu khác có trong hồ sơ, Tòa án nhân dân huyện Tứ Kỳ có căn cứ xác định bà Nguyễn Thị G bị bệnh tâm thần và đã bỏ nhà đi từ ngày 20/5/2009 âm lịch, trước khi bỏ đi, bà G cư trú ở thôn K, xã T, huyện T, tỉnh Hải Dương. Theo tra cứu lịch vạn niên thì ngày 20/5/2009 âm lịch là ngày 12/6/2009 dương lịch nên xác định bà G bỏ nhà đi từ ngày 12/6/2009. Gia đình bà G đã áp dụng nhiều biện pháp tìm kiếm nhưng đến nay vẫn không có tin tức gì của bà G. Sau khi thụ lý việc dân sự, Tòa án nhân dân huyện Tứ Kỳ đã đăng tin tìm bà G trên báo Nhân dân, Đài tiếng nói Việt Nam (VOV), Cổng thông tin điện tử của TAND Tối cao nhưng hết 04 tháng kể từ ngày đăng, phát thông báo nhắn tìm bà G lần đầu tiên, Tòa án và gia đình vẫn không nhận được tin tức xác thực về việc bà G còn sống. Như vậy, bà G đã biệt tích 5 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống nên căn cứ Điều 71 của Bộ luật dân sự, Điều 392, Điều 393 Bộ luật tố tụng dân sự, cần chấp nhận yêu cầu của anh Nguyễn Xuân M, tuyên bố bà Nguyễn Thị G đã chết.

[7] Về ngày chết của bà Nguyễn Thị G: Theo tài liệu của người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cung cấp thì bà G bỏ nhà đi từ ngày 12/6/2009 (tức ngày 20/5/2009 âm lịch) nên ngày bà G bị tuyên bố chết là ngày tiếp theo sau khi kết thúc hạn 05 năm kể từ ngày biệt tích. Như vậy, Tòa án xác định ngày bà Nguyễn Thị G chết là ngày 13 tháng 6 năm 2014.

[8] Về hậu quả pháp lý của việc tuyên bố bà Nguyễn Thị G là đã chết: Quan hệ hôn nhân, gia đình và các quan hệ nhân thân khác của bà Nguyễn Thị G được giải quyết như đối với người đã chết; quan hệ tài sản: Anh Nguyễn Xuân M không yêu cầu giải quyết về tài sản của bà G nên Tòa án không xem xét giải quyết, nếu sau này có yêu cầu sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.

[9] Về lệ phí giải quyết việc dân sự: Anh Nguyễn Xuân M là người có đơn yêu cầu nên phải chịu lệ phí việc dân sự theo quy định pháp luật.