Quyết định 01/2024/QĐST-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người đã chết

[1] Về thủ tục tố tụng:

[1.1] Về thủ tục thụ lý yêu cầu giải quyết việc dân sự và thẩm quyền giải quyết: Khi bà Phạm Thị B nộp đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự, thì người bị yêu cầu là ông Diệp Văn B1, sinh năm 1981; địa chỉ nơi cư trú cuối cùng trước khi biệt tích: Ấp A, xã A, huyện L (nay huyện C), tỉnh Sóc Trăng. Bà Phạm Thị B yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Diệp Văn B1 là đã chết, bà B đã nộp đơn yêu cầu tại Tòa án nhân dân huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng và các tài liệu, chứng cứ kèm theo. Tòa án nhân dân huyện Cù Lao Dung đã thụ lý đơn và thông báo cho bà B nộp tiền tạm ứng lệ phí theo quy định của pháp luật và bà B đã thực hiện việc nộp tiền tạm ứng lệ phí đúng quy định. Như vậy, Tòa án nhân dân huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng thụ lý đơn yêu cầu của bà B là đúng thẩm quyền và đúng theo trình tự thủ tục tố tụng theo quy định tại khoản 4 Điều 27; điểm a khoản 2 Điều 35 và điểm b khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[1.2] Đối với ông Diệp Văn B1 là người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết, Tòa án không thể tống đạt trực tiếp quyết định mở phiên họp cho ông B1 được nên Tòa án đã thực hiện thủ tục niêm yết quyết định mở phiên họp đúng theo quy định tại khoản 2 Điều 179 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung:

[3] Tại phiên họp giải quyết việc dân sự, người đại diện theo ủy quyền của người yêu cầu giải quyết việc dân sự bà Phạm Thị B là chị Huỳnh Thị D vẫn giữ nguyên yêu cầu của bà Phạm Thị B về việc yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Diệp Văn B1, sinh năm 1981; địa chỉ nơi cư trú cuối cùng trước khi biệt tích: Ấp A, xã A, huyện L (nay là huyện C), tỉnh Sóc Trăng là đã chết.

[4] Xét nội dung đơn yêu cầu của bà Phạm Thị B, Tòa án xét thấy: Ông Diệp Văn B1, sinh năm 1981 là con ruột bà Phạm Thị B. Vào năm 1997, ông B1 đi ghe biển (làm thuê) thì ông B1 biệt tích, ngày có tin tức cuối cùng của ông Diệp Văn B1 là ngày 02/11/1997 và địa chỉ cuối cùng trước khi ông B1 biệt tích là ấp A, xã A, huyện L (nay huyện C), tỉnh Sóc Trăng. Kể từ ngày ông B1 đi biển vào năm 1997 và biệt tích đến nay đã hơn 05 năm, hiện tại ông B1 ở đâu, làm gì thì bà B không biết, không liên lạc được, mặc dù bà B và gia đình đã tìm kiếm rất nhiều lần mà không biết tung tích của ông B1 ở đâu. Sau khi, Tòa án thụ lý đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự của bà B, Tòa án đã ban hành Quyết định số 01/2024/QĐ-TA ngày 24/6/2024 về việc thông báo tìm kiếm người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết đối với người bị yêu cầu là ông Diệp Văn B1 và đã được đăng tìm kiếm công khai trên B2, Trung tâm T khu vực T, cổng thông tin điện tử tỉnh Sóc Trăng theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Đến nay đã hết thời hạn 04 tháng kể từ ngày đăng, phát thông báo lần đầu tiên (ngày 26/6/2024) vẫn không có tin tức của ông Diệp Văn B1. Như vậy ông Diệp Văn B1 đã biệt tích 05 năm liền trở lên mà không có tin tức xác thực là còn sống và người yêu cầu đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo tìm kiếm theo quy định của pháp luật. Theo điểm d khoản 1 Điều 71 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về tuyên bố chết: “Biệt tích 05 năm liền trở lên mà không có tin tức xác thực là còn sống…” nên việc bà Phạm Thị B yêu cầu Tòa án tuyên bố ông Diệp Văn B1 là đã chết là có cơ sở nên được Tòa án chấp nhận.

[5] Về xác định ngày chết của người bị yêu cầu Diệp Văn B1, thì tại đơn xin xác nhận do bà Phạm Thị B lập ngày 19/10/2023 và có xác nhận của Ban N và Công an xã A, huyện C, tỉnh Sóc Trăng, thể hiện ngày có tin tức cuối cùng của ông Diệp Văn B1 là ngày 02/11/1997. Theo Điều 148 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về kết thúc thời hạn như sau: Tại khoản 4 quy định “Khi thời hạn tính bằng năm thì thời hạn kết thúc tại thời điểm kết thúc ngày, tháng tương ứng của năm cuối cùng của thời hạn”; tại khoản 5 quy định “Khi ngày cuối cùng của thời hạn là ngày nghỉ cuối tuần hoặc ngày nghỉ lễ thì thời hạn kết thúc tại thời điểm kết thúc tại thời điểm kết thúc ngày làm việc tiếp theo của ngày nghỉ đó”. Căn cứ vào quy định tại khoản 4, 5 Điều 148 Bộ luật Dân sự năm 2015, thì ngày kết thúc thời hạn 05 năm liền là ngày 03/11/2002. Tuy nhiên, ngày 03/11/2002 là ngày nghỉ cuối tuần (ngày Chủ Nhật), do đó ngày kết thúc thời hạn 05 năm liền là ngày 04/11/2002. Như vậy, Tòa án xác định ngày chết của ông Diệp Văn B1 là ngày 05/11/2002.

[6] Về quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản của ông Diệp Văn B1 được giải quyết như đối với người đã chết theo quy định của pháp luật.

[7] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Cù Lao Dung về nội dung giải quyết việc dân sự là có cơ sở nên được Tòa án chấp nhận.

[8] Về lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Căn cứ vào khoản 1 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, bà Phạm Thị B phải chịu 300.000 đồng lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự. Bà Phạm Thị B là người cao tuổi có đơn xin miễn nộp tiền lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự. Căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, bà Phạm Thị B được miễn toàn bộ lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự. Hoàn trả cho bà Phạm Thị B số tiền tạm ứng lệ phí đã nộp 300.000 đồng theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0004419 ngày 04/6/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng.