Quyết định 01/2023/QĐST-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

[1]. Ông Nguyễn Quang M là cựu chiến binh tham gia chiến trường Bình Trị Thiên. Năm 1971, ông M bị nhiễm chất độc hóa học màu da cam. Sau khi phục viên về địa phương ông M kết hôn cùng bà Hoàng Thị M1 (bà M1 đã chết năm 2020), ông bà có bốn con chung là: Chị Nguyễn Thị L, sinh năm 1976; Nơi cư trú: huyện Bắc Ái, tỉnh Ninh Thuận. Chị Nguyễn Thị Bi, sinh năm 1979; Nơi cư trú: , huyện Thái Thụy, tinh Thái Bình. Anh Nguyễn Quang Dc, sinh năm 1983 hiện đang do ông M chăm sóc và chị Nguyễn Thị H, sinh năm 1997; Nơi cư trú: , huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Trong đó, ba người con gái của ông bà phát triển bình thường có khả năng lao động và có gia đình riêng. Đối với người con trai là anh Nguyễn Quang D từ khi ra đã ảnh hưởng chất độc màu da cam, đến năm anh Dc khoảng 10 tuổi mới biết đi và biết nói. Anh Dc không nhận thức và điều khiển Dc hành vi của mình. Không tự phục vụ Dc các nhu cầu tối thiểu của bản thân như ăn uống, tắm giặt, vệ sinh, không đủ sức khỏe và nhận thức để đi học. Ông M và gia đình đã nhiều lần đưa anh D đi khám chữa bệnh cả nội trú và ngoại trú tại bệnh viện tâm thần tỉnh Thái Bình nhưng bệnh tình không thuyên giảm. Từ những năm 2000, ông M không nhớ chính xác, theo chính sách của Đảng và nhà nước, ông M và anh Dc đã Dc hưởng chế độ của người bị ảnh hưởng chất độc màu da cam. Nay ông M yêu cầu tuyên bố anh Dc mất năng lực hành vi dân sự nhằm các mục đích để thuận tiện trong các giao dịch dân sự, làm giấy tờ tùy thân cho anh D và để có căn cứ đưa anh D vào các cơ sở bảo trợ xã hội.

[2]. Tại phiên họp đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Thái Thụy phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát:

[2.2]. Về nội dung: Căn cứ tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, căn cứ Điều 21, khoản 1 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39, Điều 361, Điều 367, Điều 370, Điều 371, Điều 372, Điều 378 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Căn cứ Điều 22, Điều 46, Điều 53, Điều 57, Điều 58 Bộ luật dân sự năm 2015; Căn cứ vào Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[3]. Tòa án nhận thấy:

[3.1]. Căn cứ bản sao giấy khai sinh và sơ yếu lý lịch của anh Nguyễn Quang D và các tài liệu chứng cứ trong hồ sơ vụ án thì ông Nguyễn Quang M là bố ruột anh D và là người đang trực tiếp nuôi dưỡng chăm sóc anh D. Do đó ông Nguyễn Quang M có quyền yêu cầu tuyên bố anh Nguyễn Quang D mất năng lực hành vi dân sự. Anh Nguyễn Quang D đang cư trú tại xã A, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Vì vậy yêu cầu việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình D quy định tại khoản 1 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự.

[3.2]. Xét yêu cầu của ông Nguyễn Quang D thì thấy: Tại kết luận giám định sức khỏe tâm thần theo trưng cầu số 301/KLGĐ ngày 14/12/2022 của Viện pháp y tâm thần trung ương kết luận: Tại thời điểm giám định đối tượng Nguyễn Quang D bị bệnh Động kinh toàn thể cơn lớn kèm theo Chậm phát triển tâm thần nặng. Theo phân loại bệnh Quốc tế lần thứ 10 năm 1992 bệnh có mã số G40.6 và F72. Đối tượng mất khả năng nhận thức vào điều khiển hành vi. Căn cứ khoản 1 Điều 22 Bộ luật dân sự, việc ông Nguyễn Quang M yêu cầu tuyên bố anh Nguyễn Quang D mất năng lực hành vi dân sự là có cơ sở nên cần chấp nhận.

[3.3]. Đối với người đại diện theo pháp luật của anh Nguyễn Quang D: Anh Nguyễn Quang D chưa có vợ, con. Mẹ đẻ anh D là bà Hoàng Thị M1 đã chết từ tháng 4 năm 2020. Căn cứ Điều 378 Bộ luật tố tụng dân sự và các Điều 22, 53, 136 Bộ luật dân sự thì người giám hộ đương nhiên đồng thời là người đại diện theo pháp luật của anh D là ông Nguyễn Quang M. Do đó trong phạm vi giải quyết yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, Tòa án không cần chỉ định người giám hộ, người đại diện theo pháp luật cho anh D. Việc uỷ quyền giám hộ, thay đổi người giám hộ D thực hiện theo Điều 60 Bộ luật dân sự.

[3.4]. Về lệ phí và chi phí giám định: Tại phiên họp ông M đề nghị D miễn lệ phí. Xét thấy, ông M là người cao tuổi và người có công nên cần miễn lệ phí cho ông M. Chi phí cho việc giám định tâm thần ông M đã nộp đủ nên không đặt ra giải quyết.

[3.5]. Về quyền kháng cáo: Ông M Dc quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.