Quyết định 01/2022/QĐST-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

QUYẾT ĐỊNH

SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

V/v tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự

TOÀ ÁN NHÂN DÂN HUYỆN K, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Ông Nguyễn Đức Hoàng

Thư ký phiên họp: Bà Bùi Thị Phượng - Thư ký Tòa án nhân dân huyện K, thành phố Hải Phòng.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân huyện K, thành phố Hải Phòng tham gia phiên họp: Bà Đỗ Thanh Huyền - Kiểm sát viên.

Ngày 21 tháng 01 năm 2022, tại trụ sở Tòa án nhân dân huyện K, thành phố Hải Phòng, mở phiên họp sơ thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 04/2021/TLST-VDS ngày 12 tháng 4 năm 2021 về việc yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 10/2022/QĐST-VDS ngày 14 tháng 01 năm 2022, gồm những người tham gia tố tụng sau đây:

- Người yêu cầu giải quyết việc dân sự: Chị Nguyễn Thị C, sinh năm 1991; Đăng ký HKTT: Thôn Đ, xã T, huyện K, thành phố Hải Phòng. Hiện trú tại: Số nhà 73, tổ 3, phường H, quận D, thành phố Hải Phòng.

- Người bị yêu cầu giải quyết việc dân sự: Ông Nguyễn Văn M, sinh năm 1952; nơi cư trú: Thôn Đ, xã T, huyện K, thành phố Hải Phòng.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Bà Nguyễn Thị C1, sinh năm 1960; nơi cư trú: Số nhà 10, ngõ 146, phường H1, quận H, thành phố Hải Phòng.

2. Anh Nguyễn Kim L, sinh năm 1989; nơi cư trú: Thôn Đ, xã T, huyện K, thành phố Hải Phòng.

- Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Nguyễn Thị C1: Ông Nguyễn Văn Tú và ông Nguyễn Đại Hải - Luật sư của Công ty Luật TNHH Fanci – Chi nhánh T thuộc Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội và Đoàn Luật sư tỉnh B; địa chỉ văn phòng: Tầng 2, nhà B, số 5/1 đường P, phường Y, quận C, thành phố Hà Nội.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

Tại đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự ngày 19 tháng 3 năm 2021, và bản tự khai ngày 28 tháng 4 năm 2021 và trong quá trình giải quyết việc dân sự, chị Nguyễn Thị C trình bày:

Chị là con đẻ của ông Nguyễn Văn M, sinh năm 1952 và bà Cao Thị P, sinh năm 1962; cùng nơi cư trú: Thôn Đ, xã T, huyện K, thành phố Hải Phòng. Ông M kết hôn với bà P từ khoảng năm 1989 và có 02 người con là Nguyễn Thị T1, sinh năm 1988 và chị. Từ khi lớn, chị nhận thức được rằng ông M có dấu hiệu không được khỏe mạnh về sức khỏe tâm thần. Ông M hay nói nhảm và đập phá đồ đạc trong gia đình, lúc nhớ, lúc quên, tự xúc được cơm ăn, ngủ khỏe nhưng vệ sinh không tự chủ, mẹ con chị là người tắm rửa cho hàng ngày. Ông M không giao tiếp được với hàng xóm chỉ quanh quẩn ở nhà. Từ nhỏ đến nay ông M không sử dụng rượu, bia, ma túy hay chất kích thích gì khác. Do gia đình chị kinh tế khó khăn nên mẹ con chị không đưa ông M đi khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế như trạm y tế của xã, bệnh viện huyện hay các bệnh viện lớn tại các tỉnh. Năm 2009 chị và chị T1 đều đi xây dựng gia đình nhưng chỉ chị T1 chuyển về nhà chồng ở, còn vợ chồng chị vẫn sống cùng bố mẹ tại thôn Đ, xã T, huyện K, thành phố Hải Phòng.

Năm 2012 mẹ chị mất, sức khỏe tâm thần của ông M ngày càng trầm trọng. Ông M ngẩn ngơ, có thời gian bỏ ăn, nằm ly bì, sau đó còn tự ý bỏ ra khỏi nhà, đi lang thang chồng chị phải đi tìm về. Chính quyền địa phương đã xác nhận ông M bị khuyết tật trí tuệ, mức độ khuyết tật nặng và được hưởng chế độ trợ cấp hàng tháng tại UBND xã T.

Do ông M có tài sản nên các anh em ruột của ông M đã tìm cách đuổi vợ chồng chị ra khỏi nhà vào năm 2014. Các em ruột của ông M nói rằng chị không phải con đẻ của ông M, chửi bới, xúc phạm vợ chồng chị. Nói rằng vợ chồng chị ngược đãi ông M dẫn đến xảy ra mâu thuẫn. Sau đó bà Nguyễn Thị L1 em gái ông M, đưa ông M về nhà nuôi. Đến khoảng năm 2018 bà L1 đi Hàn Quốc thì giao ông M cho anh Nguyễn Kim L là con đẻ bà L1 nuôi. Sau này anh L giao lại cho bà Nguyễn Thị C1 là em gái ruột ông M chăm sóc.

Từ lâu ông M không đủ minh mẫn, sáng suốt, không thể tự mình thực hiện các quan hệ pháp luật. Nay ông M đã già yếu, vợ chồng chị muốn chăm sóc cho ông M đồng thời để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của ông M cũng như các thành viên trong gia đình khi tham gia các quan hệ pháp luật, chị làm đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố ông M là người bị mất năng lực hành vi dân sự để gia đình cử người giám hộ đại diện cho ông M.

Tại các lời khai trong quá trình giải quyết việc dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Thị C1 (em ruột ông M) trình bày:

Bố bà là cụ Nguyễn Văn Quát (chết năm 1979) có 03 người vợ là cụ Nguyễn Thị M1 (chết năm 1988), cụ Nguyễn Thị T2 (chết năm 2003) và cụ Đỗ Thị T3. Bố bà sinh được tất cả 05 người con. Ngoài bà ra thì còn có ông Nguyễn Văn M, sinh năm 1952; bà Nguyễn Thị S (chết năm 2013), bà Nguyễn Thị L1, sinh năm 1968 và bà Nguyễn Thị L2, sinh năm 1972. Như vậy, bà là em ruột ông M. Ông M bị bệnh về não từ nhỏ, không điều khiển được hành vi, miệng hay lẩm bẩm, không tự ăn cơm, không tự vệ sinh cá nhân được, lúc nào cũng có người ở bên cạnh chăm sóc. Do đó gia đình không cho ông M đi học, chỉ ở quanh quẩn nhà và cũng không giao tiếp với hàng xóm. Chính quyền địa phương xã T đã xác nhận ông M bị khuyết tật trí tuệ, mức độ khuyết tật nặng, được hưởng trợ cấp 760.000 đồng/01 tháng. Quá trình sinh sống gia đình không đưa ông M đi điều trị tâm thần ở đâu, chỉ khi ông bị ốm thì đưa ông đi bệnh viện HV ở Hải Phòng chữa khỏi lại về nhà. Ông M chưa từng sử dụng rượu, bia, ma túy hay chất kích thích gì khác.

Năm 1989, một người họ hàng đưa bà Cao Thị P và 01 con riêng của bà P (là chị Nguyễn Thị T1) về sống với ông M như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn, để bà P chăm sóc cho ông M. Năm 1991, bà P sinh được chị Nguyễn Thị C. Năm 2012 bà P chết, ông M sống cùng chị C, chồng là Dương Văn Đ tại thôn Đ, xã T, huyện K, thành phố Hải Phòng.

Tuy nhiên gia đình bà nhận thấy rằng, ông M có bệnh về não và không làm chủ được hành vi nên không biết sinh con. Gia đình bà nghi ngờ về huyết thống cha con giữa chị C và ông M. Sự nghi ngờ này là có cơ sở vì chị C luôn đối xử tệ bạc với ông M. Từ ngày sống cùng chị C, anh Đ thì ông M thường xuyên bị đánh đập, mắng chửi. Thỉnh thoảng bà và các anh chị em đến thăm thấy trên người ông M nhiều vết bầm tím, bà hỏi thì ông M ú ớ trả lời “Bị vợ chồng C, Đ đánh” nhưng chị C từ chối không nhận. Ngày 14/3/2013, trong tang lễ bà Nguyễn Thị S, bà và các anh em tận mắt chứng kiến anh Đ đánh đập ông M, khi đó ông M chạy từ trong bếp chạy ra vạch áo lên thấy trên người có nhiều vết roi, bầm tím do bị đánh. Gia đình có góp ý với chị C thì chị C nói “Bố cháu các cô đem về mà nuôi, cháu không nuôi nữa”. Bị đánh thường xuyên nên ông M không dám ở cùng chị C, anh Đ nữa. Bởi vậy, anh em bà thống nhất ban đầu để em ruột ông M là bà Nguyễn Thị L1 đưa ông M về nhà chăm sóc. Năm 2017 bà L1 đi Hàn Quốc thì giao ông M cho anh Nguyễn Kim L (con đẻ bà L1) nuôi dưỡng. Từ năm 2020, anh L bị bệnh nên bà là người C1 sóc chính cho ông M tại nhà đất thuộc dòng họ Nguyễn Văn của gia đình, địa chỉ: Thôn Đ, xã T, huyện K, thành phố Hải Phòng. Hiện tại, cuộc sống của ông M ổn định, sức khỏe và tinh thần của ông M đều tốt hơn nhiều so với thời điểm ở cùng chị C, anh Đ.

Nay chị C đề nghị Tòa án tuyên bố ông M bị mất năng lực hành vi dân sự bà đồng ý nhưng bà không đồng ý chị C là người giám hộ cho ông M vì: Thứ nhất, từ khi bà P chết, ông M ở cùng chị C, anh Đ thường xuyên bị đánh đập, bạo hành, buộc gia đình bà phải đưa ông M về chăm sóc. Thứ hai, khi ông M ở cùng gia đình bà, chị C không thăm hỏi cũng như quan tâm ông M một lần nào, không có tư cách đạo Đ làm con. Thứ ba, chị C và anh Đ không sinh sống tại thôn Đ, xã T nữa mà đang làm công nhân tại phường H, quận D và sinh sống ở đó. Anh chị hay đi sớm về muộn, nuôi 02 con nhỏ nên không đủ điều kiện để trực tiếp nuôi dưỡng, C1 sóc ông M.

Do bà là em ruột, người chăm sóc chính cho ông M từ năm 2020 đến nay. Bà là cán bộ hưu trí có cả thời gian và tài chính nên đủ điều kiện để chăm nuôi cho ông M. Bà đề nghị Tòa án chỉ định bà là người giám hộ và là người chăm sóc cho ông M trong những ngày tiếp theo.

Trong quá trình giải quyết việc dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là anh Nguyễn Kim L trình bày:

Thống nhất với bà C1 về việc ông M có dấu hiệu không được khỏe mạnh về sức khỏe tâm thần từ nhỏ. Thời điểm ở cùng anh ông M không tự nấu ăn được, vệ sinh cá nhân cần có người giúp đỡ. Ông M lúc nhớ, lúc quên nhưng không dùng chất kích thích. Ông M được hưởng chế độ xã hội là người khuyết tật từ năm 2004. Vì anh Đ chồng chị C có hành vi đánh ông M nên gia đình thống nhất để ông M ở mẹ anh từ năm 2014. Cuối năm 2017 mẹ anh đi Hàn Quốc, anh nuôi ông M đến năm 2020 thì chuyển cho bà C1 nuôi dưỡng do anh bị ốm, nhà có con nhỏ không thể tiếp tục chăm sóc. Hiện tại, anh vẫn là người nhận tiền 760.000 đồng tiền hưởng trợ cấp hàng tháng của ông M. Nay chị C đề nghị Tòa án tuyên bố ông M bị mất năng lực hành vi dân sự anh đồng ý nhưng đề nghị Tòa án chỉ định bà C1 là người giám hộ cho ông M để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của ông M.

Kiểm sát viên phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Thư ký phiên họp và của người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết việc dân sự, kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểm Thẩm phán ra quyết định giải quyết việc dân sự và phát biểu ý kiến về việc giải quyết việc dân sự:

- Về việc tuân theo pháp luật:

+ Thẩm phán, Thư ký phiên họp đã tuân thủ theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

+ Người yêu cầu, đã chấp hành đầy đủ đúng quy định của pháp luật;

+ Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Thị C1 và anh Nguyễn Kim L; người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Nguyễn Thị C1 chưa chấp hành đầy đủ các quyền, nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

- Về việc giải quyết việc dân sự: Tòa án thụ lý vụ án đúng thẩm quyền theo quy định tại khoản 1 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35 và điểm a khoản 2 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng Dân sự. Căn cứ Điều 22 và Điều 53 của Bộ luật Dân sự; căn cứ vào Điều 378 của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Kết luận giám định sức khỏe tâm thần theo trưng cầu của Viện Pháp y Tâm thần Trung ương số 162/LKGĐ ngày 24/12/2021 chấp nhận yêu cầu của chị Nguyễn Thị C về việc tuyên bố ông Nguyễn Văn M, sinh năm 1952; nơi cư trú: Thôn Đ, xã T, huyện K, thành phố Hải Phòng mất năng lực hành vi dân sự.

- Về chi phí giám định: Chị Nguyễn Thị C phải chịu phí giám định pháp y tâm thần theo quy định của pháp luật.

- Về lệ phí: Chị C phải chịu lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự theo quy định.