Quyết định 01/2022/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

[1] Về thủ tục tố tụng: ÔngTrần Bá Đ có đơn yêu cầu tuyên bố ông Trần Bá P, sinh năm 1969, trú tại Khu N, thị trấn L, huyện L, tỉnh Lạng Sơn là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định Ông Trần Bá Đ là người giám hộ cho Ông Trần Bá P là yêu cầu dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Lộc Bình theo quy định tại khoản 1 Điều 27; điểm a, khoản 2 Điều 35; điểm a, khoản 2 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Tại đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự, Ông Trần Bá Đ yêu cầu tuyên bố Ông Trần Bá P mất năng lực hành vi dân sự, sau khi có kết luận giám định pháp y tâm thần kết luận Ông Trần Bá P có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi, do vậy Ông Trần Bá Đ thay đổi yêu cầu, yêu cầu Tòa án tuyên bố Ông Trần Bá P là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định Ông Trần Bá Đ là người giám hộ cho Ông Trần Bá P. Việc thay đổi yêu cầu phù hợp quy định tại khoản 2 Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Tại phiên họp vắng mặt người yêu cầu Ông Trần Bá Đ và những người liên quan nhưng họ đã có người đại diện theo ủy quyền và có đơn xin giải quyết vắng mặt, nên Tòa án tiến hành phiên họp theo Điều 367, Điều 369 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Về yêu cầutuyên bố Ông Trần Bá P là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi: Căn cứ tài liệu, chứng cứ, đơn yêu cầu, đơn thay đổi yêu cầu, bản tự khai củaÔng Trần Bá Đ và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ông Trần Bá P, Bà Lê Thúy P là người đại diện hợp pháp của Cháu Trần Thị Ngọc H. Có căn cứ khẳng định: Ông Trần Bá P là con ông Trần Bá Đán và bà Trần Thị Tuyết (đều đã chết), vợ là Bà Lê Thúy P (đã ly hôn), có 01 con là Cháu Trần Thị Ngọc H. Vào năm 2005, 2006 Ông Trần Bá P có dấu hiệu và hành vi, hành động hoang tưởng, luôn tự nói nhảm nhí một mình, chạy nhảy khắp phố, gia đình đã đưa đi chạy chữa nhưng biểu hiện ngày càng nặng hơn không làm chủ được tiểu tiện, ăn uống, vệ sinh cá nhân. Tại Kết luận giám định pháp y tâm thần số 03/2021/SKTT ngày 17/01/2022 của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực miền núi phía Bắcđã kết luận như sau: “Trần Bá P, sinh năm 1969, ở Khu N, thị trấn L, huyện L, tỉnh Lạng Sơn bị bệnh Tâm thần phân liệt – F20 (Theo phân loại bệnh Quốc tế lần thứ 10 năm 1992 về các rối loạn tâm thần và hành vi). Hiện tại: Trần Bá P có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi”. Do vậyÔng Trần Bá Đ đề nghị Tòaán tuyên bố Ông Trần Bá P là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, đồng thời chỉ địnhông là người giám hộ cho Ông Trần Bá P. Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ông Trần Bá P, những người cùng hộ khẩu với Ông Trần Bá P và người đại diện hợp pháp của Cháu Trần Thị Ngọc H cũng thống nhất với ý kiến của Ông Trần Bá Đ về việc đề nghị tuyên bố Ông Trần Bá P là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi vàthống nhất chỉ định Ông Trần Bá Đ là người giám hộ cho Ông Trần Bá P. Ông Trần Bá Đ có đủ điều kiện làm người giám hộ theo Điều 49 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[3] Tại khoản 1 Điều 23 Bộ luật Dân sự quy định:“Người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của người này, người có quyền lợi, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan trên cở sở kết luận giám định pháp y tâm thần, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ.”

[4]Tại Kết luận giám định pháp y tâm thần số03/2021/SKTT ngày17/01/2022 củaTrung tâm pháp y tâm thần khu vực miền núi phía Bắcđã kết luận như sau: “Trần Bá P, sinh năm 1969, ở Khu N, thị trấn L, huyện L, tỉnh Lạng Sơn bị bệnh Tâm thần phân liệt –F20 (Theo phân loại bệnh Quốc tế lần thứ 10 năm 1992 về các rối loạn tâm thần và hành vi). Hiện tại: Trần Bá P có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi”.

[5] Như vậy, căn cứ vào các chứng cứ, tài liệuđã thu thập được có trong hồ sơcho thấyyêu cầu củaôngTrần Bá Đông về việc tuyên bố ôngTrần Bá P là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vivà đề nghị Tòaán chỉ địnhÔng Trần Bá Đ là người giám hộ cho Ông Trần Bá P là có cơ sở. Do đó Tòa án chấp nhận yêu cầu này của Ông Trần Bá Đ. Ông Trần Bá Đ có quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 57, Điều 58Bộ luật Dân sự năm 2015.

[6]Về chi phí giám định: ÔngTrần Bá Đ tự nguyện chịu chi phí giám định và Ông Trần Bá Đ đã nộp đủ chi phí giám định. Do vậy Tòa án không xem xét.

[7] Về lệ phí: Ông Trần Bá Đ phải chịu 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) lệ phí dân sự sơ thẩm, được khấu trừ vào số tiền tạm ứng lệ phí 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) nộp theo biên lai thu số: AA/2021/0005067 ngày 04/01/2022 tại Chi cục Thi hành án dân sự h, tỉnh Lạng Sơn theo khoản 1 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.Ông Trần Bá Đ đã nộpđủ tiền lệ phí giải quyết việc dân sự.

[8] Quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn tại phiên họp là phù hợp với các quy định của pháp luật nên đượcchấp nhận.

[9] Về quyền kháng cáo, kháng nghị: Người yêu cầu giải quyết việc dân sựÔng Trần Bá Đ, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết việc dân sự Bà Nông Thị B, Chị Trần Thị Biên T, Chị Trần Thị D có quyền kháng cáo trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày Tòaán ra quyếtđịnh. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết việc dân sự Ông Trần Bá P, Cháu Trần Thị Ngọc H và người đại diện hợp pháp của Cháu Trần Thị Ngọc H là Bà Lê Thúy P có quyền kháng cáo trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyếtđịnh hoặc quyết định được niêm yết. Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn có quyền kháng nghị quyết định giải quyết việc dân sự trong thời hạn 10 ngày, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định.