Quyết định 01/2021/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên nhận định:

Bà Bùi Thị X yêu cầu Tuyên bố một người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định anh B là người giám hộ cho ông Lê Hồng P - sinh năm 1969. Địa chỉ: Tổ dân phố X, phường H, thành phố Đ, tỉnh Điện Biên, là yêu cầu về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án quy định tại khoản 1 Điều 27 của Bộ luật Tố tụng Dân sự. Người bị yêu cầu cư trú tại Tổ dân phố X, phường H, thành phố Đ nên theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự yêu cầu trên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên.

- Về yêu cầu giám định: Sau khi Tòa án thụ lý việc dân sự, trên cơ sở đơn đề nghị của người yêu cầu Tòa án đã ra quyết định trưng cầu giám định tại Trung tâm pháp y tâm thần khu vực Miền núi phía bắc đối với người bị yêu cầu. Sau khi nhận được kết luận giám định, Tòa án đã ra quyết định mở phiên họp để xét đơn yêu cầu.

- Về việc vắng mặt đương sự tại phiên họp: Trong quá trình giải quyết việc dân sự do người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Dương Thị T và anh Lê Mạnh T vắng mặt tại nơi cư trú nên Tòa án đã tiến hành niêm yết theo quy định các văn bản tố tụng thông báo thụ lý việc dân sự, quyết định mở phiên họp, giấy triệu tập các đương sự tham gia phiên họp. Tuy nhiên, bà T và anh T không có văn bản trả lời thông báo thụ lý, vắng mặt tại phiên họp nên căn cứ khoản 3 Điều 367/BLTTDS Tòa án giải quyết việc dân sự vắng mặt họ.

Căn cứ đơn yêu cầu ngày 02/8/2021, đơn thay đổi yêu cầu giải quyết việc dân sự ngày 18/9/2021 (trước thời điểm Tòa án quyết định mở phiên họp giải quyết việc dân sự) của người yêu cầu và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện: Bà Bùi Thị X và ông Lê Văn T là bố, mẹ đẻ của ông Lê Hồng P. Gia đình không có tiền sử mắc bệnh tâm thần. Năm 2002 ông P bị ngã và bị bệnh tâm thần cho đến nay, không thể nhận thức và làm chủ hành vi của mình. Theo kết quả giám định khả năng lao động số 37 ngày 08/02/2012 Hội đồng giám định y khoa tỉnh Điện Biên kết luận ông P bị Tâm thần phân liệt thể di chứng, thuộc hạng A (coi như mất 81% sức khỏe). Tại giấy xác nhận khuyết tật của UBND phường H, thành phố Đ thể hiện ông P thuộc dạng khuyết tật: Thần kinh tâm thần, mức độ: Đặc biệt nặng. Hàng tháng ông P được hưởng chế độ của nhà nước dành cho người khuyết tật. Người yêu cầu khẳng định ông P không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, không thể tự mình tham gia các giao dịch dân sự. Vì vậy, ban đầu bà X yêu cầu Tòa án tuyên bố ông P mất năng lực hành vi dân sự. Tuy nhiên sau khi Tòa án ra Quyết định trưng cầu giám định, Trung tâm pháp y tâm thần khu vực miền núi phía bắc đã kết luận: Hiện tại: ông P có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Do đó bà X đã thay đổi yêu cầu giải quyết, tuyên bố ông P có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và yêu cầu Tòa án chỉ định anh Lê Hồng B (con trai ông P) là người giám hộ cho ông P.

Về người giám hộ: Căn cứ vào lời khai của các đương sự, xác nhận của chính quyền địa phương có căn cứ để xác định: Ông Lê Hồng P có bố mẹ là bà X, ông T hiện đã già yếu. Ông P có vợ là bà Dương Thị T và có hai con là Lê Mạnh T và Lê Hồng B. Bà T và anh T hiện đã bỏ đi khỏi nơi cư trú từ năm 2010, hiện không có mặt tại địa phương. Theo quy định tại Điều 49 của Bộ luật dân sự hiện anh B có đủ điều kiện là người giám hộ cho ông P. Quyền và nghĩa vụ của người giám hộ theo quy định tại Điều 57, 58, 59 Bộ luật dân sự năm 2015.

Căn cứ Kết luận giám định pháp y tâm thần số 29/2021/SKTT ngày 08/9/2021 của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực miền núi phía bắc đối với ông Lê Hồng P, đã kết luận: ...“Tư duy thiếu logic, ngôn ngữ phân liệt. Cảm xúc không ổn định. Rối loạn hoạt động có ý chí và hoạt động bản năng... Trí năng: giảm. Trí tuệ: bình thường... V. Kết luận: Lê Hồng P bị bệnh Tâm thần phân liệt - F20 (Theo phân loại bệnh Quốc tế lần thứ 10 năm 1992 về các rối loạn tâm thần và hành vi). Hiện tại: Lê Hồng P có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi ”.

Như vậy trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần và tại phiên họp giải quyết việc dân sự có thể thấy: Ông Lê Hồng P bị bệnh Tâm thần phân liệt không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự. Hiện: có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Theo quy định tại Điều 23 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“ 1. Người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của người này, người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ.

2. Khi không còn căn cứ tuyên bố một người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.”

Vì vậy, yêu cầu của bà Bùi Thị X là có cơ sở nên cần được chấp nhận.

Ý kiến và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Điện Biên Phủ phát biểu tại phiên họp là có căn cứ nên được chấp nhận.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ: Khoản 1 Điều 27; điểm a khoản 2 Điều 35; điểm a khoản 2 Điều 39; các Điều 149, 370, 371, 372, 378 Bộ luật Tố tụng Dân sự ; Các Điều 23, 46, 49, 54, 57, 58, 59 Bộ luật dân sự; điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

- Chấp nhận đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự của bà Bùi Thị X.

Tuyên bố: Ông Lê Hồng P - sinh năm 1969. Địa chỉ: Tổ dân phố X, phường H, thành phố Đ, tỉnh Điện Biên là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Chỉ định: Anh Lê Hồng B - sinh năm 2000 (con trai ông Lê Hồng P) là người giám hộ của ông Lê Hồng P. Quyền và nghĩa vụ của người giám hộ theo quy định tại Điều 57, 58, 59 Bộ luật dân sự.

- Lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Miễn 300.000đ (ba trăm nghìn đồng) lệ phí sơ thẩm giải quyết yêu cầu về dân sự cho bà Bùi Thị X.

- Quyền kháng cáo, kháng nghị: Người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có mặt tại phiên họp có quyền kháng cáo quyết định giải quyết việc dân sự trong hạn 10 ngày kể từ ngày Tòa án ra quyết định. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt tại phiên họp có quyền kháng cáo quyết định giải quyết việc dân sự trong hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hoặc kể từ ngày quyết định được thông báo, niêm yết; Viện kiểm sát có quyền kháng nghị quyết định theo thủ tục phúc thẩm theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự.

- Quyền thi hành án, nghĩa vụ thi hành án, thời hiệu yêu cầu thi hành án theo quy định của Luật thi hành án dân sự.