Quyết định 01/2021/QĐPT-HNGĐ — Tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con hoặc con cho cha mẹ

QUYẾT ĐỊNH

PHÚC THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

Về việc xác định mẹ cho con

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH NINH BÌNH

- Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Ông Tạ Văn Vinh.

Các Thẩm phán: Bà Trần Thị Sâm.

Ông Nguyễn Tử Lượng.

- Thư ký phiên họp: Bà Vũ Thị Len – Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Bình.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình tham gia phiên họp: Bà Bùi Thị Thúy Hằng – Kiểm sát viên.

Ngày 02 tháng 4 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Bình, mở phiên họp phúc thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 01/2021/TLPT-HNGĐ ngày 03 tháng 3 năm 2021 về việc “xác định mẹ cho con”.

Do Quyết định số 01/2021/QĐST-HNGĐ, ngày 29/01/2021 của Tòa án nhân dân huyện H bị kháng cáo.

Theo quyết định mở phiên họp phúc thẩm giải quyết việc dân sự số 01/2021/QĐPT-DS ngày 18 tháng 3 năm 2021, gồm những người tham gia tố tụng sau đây:

1. Người yêu cầu giải quyết việc dân sự: Bà Nguyễn Thị L, sinh năm 1942, trú tại: thôn C, xã T, huyện H, tỉnh Ninh Bình (có mặt);

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người yêu cầu giải quyết việc dân sự: Bà Đoàn Thị H - Trợ giúp viên pháp lý thuộc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Ninh Bình (có mặt);

2. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Bà Lê Thị S, sinh năm 1961 (có mặt);

- Anh Bùi Văn K, sinh năm 1983 (có mặt);

- Anh Bùi Văn L, sinh năm 1990 (có mặt);

Đều trú tại: thôn C, xã T, huyện H, tỉnh Ninh Bình.

- Chị Bùi Thị H, sinh năm 1997, trú tại: đội 4, xóm T, xã N, huyện H, tỉnh Ninh Bình (vắng mặt).

- Chị Bùi Thị O, sinh năm 1988, trú tại: đội 5, thôn P, xã Đ, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình (vắng mặt).

- Anh Bùi Trung K, sinh năm 1987, trú tại: thôn A, xã N, huyện H, tỉnh Ninh Bình (vắng mặt).

3. Người kháng cáo: người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan - bà Lê Thị S.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ:

Ngày 16/12/2020, bà Nguyễn Thị L có đơn yêu cầu Tòa án nhân dân huyện H, tỉnh Ninh Bình xác định cụ Bùi Thị B sinh năm 1917, chết ngày 19/10/1998; địa chỉ của cụ Bùi Thị B khi còn sống: thôn C, xã T, huyện H, tỉnh Ninh Bình là mẹ đẻ của bà.

Trong quá trình giải quyết yêu cầu bà Nguyễn Thị L trình bày: Khoảng năm 1940, cụ Nguyễn Văn D (người cùng thôn C) lấy cụ Bùi Thị B làm vợ hai và sinh ra bà vào năm 1942. Vợ cả của cụ Nguyễn Văn D là cụ Nguyễn Thị V không có con. Năm 1943, cụ D chết, vài năm sau thì cụ B tái giá, làm vợ hai cụ Bùi Văn C (người cùng thôn C). Cụ B và cụ C có hai người con chung là Bùi Văn L (hi sinh năm 1972, không có vợ con) và Bùi Văn K (tên gọi khác Bùi Đức K, Bùi Văn C, sinh năm 1961, chết năm 2012, có vợ là Lê Thị S, các con là Bùi Văn L, Bùi Văn K, Bùi Thị O, Bùi Thị H, Bùi Trung K). Bà được cụ V nuôi dưỡng như con đẻ đến khi cụ B sinh ông L, thì cụ B đón về chăm sóc cũng là để đỡ đần cụ B trong việc trông nom em nhỏ. Năm 1959, cụ B và cụ V đứng ra tổ chức cưới gả bà cho ông Tống Văn N (tên gọi khác Tống Văn N1) cùng thôn C. Sau khi lấy chồng, do ở gần, bà vẫn thường xuyên qua lại thăm nom, chăm sóc, phụng dưỡng cụ B. Bà cũng có thời gian đón cụ B về nhà chăm sóc khi cụ B bị ốm. Khi cụ B chết, bà cùng em là ông K đứng ra tổ chức ma chay, cúng giỗ. Do thời gian đã quá lâu, đi lấy chồng hơn 60 năm nên các giấy tờ về hộ tịch, hộ khẩu không còn ghi nhận dấu tích về mẹ đẻ của bà. Tại tờ khai chứng minh nhân dân năm 1979 ghi mẹ là Nguyễn Thị V là do trước đây bà không hiểu nên khai tên mẹ cả (vợ cả của bố) là Nguyễn Thị V. Bà không biết viết nên nhờ người ghi hộ tờ khai, đến nay mới biết tài liệu này thể hiện tên mẹ là Nguyễn Thị V là do người ghi hộ ghi không chính xác. Tại bản khai nhân khẩu trong hồ sơ hộ khẩu của gia đình ghi mẹ của bà là NG. Thị B là do anh Tống Văn K (con trai bà) khai và ghi hộ nên bà cũng không biết có sự sai sót này. Bên cạnh đó, trong gia phả của dòng họ Nguyễn không ghi tên cụ B do cụ B đã tái giá với người khác. Tuy nhiên, trong làng xã, mọi người tại thôn C đặc biệt là các cụ cao niên trong thôn đều biết bà là con đẻ của cụ B. Các ông bà: ông Nguyễn Văn K (trưởng họ Nguyễn), bà Nguyễn Thị A (80 tuổi, gọi cụ Nguyễn Văn D là bác ruột), bà Nguyễn Thị N (83 tuổi, vợ của ông Nguyễn Văn K), ông Nguyễn Văn A (chi 3, họ Nguyễn thôn C), ông Bùi Văn N (con vợ cả cụ C, anh cùng cha khác mẹ với ông Bùi Văn K), bà Trần Thị C (vợ ông Bùi Văn N), ông Bùi Văn K1 (con của chú ruột ông Bùi Đức K) đều biết. Khi bà lớn lên, không thấy cụ B có anh chị em ruột. Bà chỉ nghe cụ B nói cụ có hai người anh trai đều đã chết từ khi 9 - 10 tuổi, cụ B không có chị, em gái. Hiện nay, trong các giấy tờ về lý lịch, hộ tịch của bà đều mất đi thông tin về mẹ đẻ vì vậy, bà yêu cầu Tòa án xác định cụ Bùi Thị B, sinh năm 1917, chết ngày 19/10/1998 là mẹ đẻ của bà.

Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là bà Lê Thị S, anh Bùi Văn K, anh Bùi Văn L, chị Bùi Thị O, chị Bùi Thị H đều trình bày: Bà Sáu và ông Bùi Văn K (Bùi Đức C) là vợ chồng. Cụ Bùi Thị B chỉ có hai người con là ông Bùi Duy L đã hy sinh, không có vợ con và ông Bùi Văn K (chết năm 2012). Bà Sáu và các con không công nhận bà Nguyễn Thị L là con đẻ của cụ B.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là anh Bùi Trung K trình bày: Anh là con của bà Phạm Thị M và ông Bùi Văn K. Anh không biết mối quan hệ giữa cụ B và bà L.

Tại Quyết định số 01/2021/QĐST-HNGĐ, ngày 29/01/2021, Tòa án nhân dân huyện H đã quyết định: Căn cứ vào khoản 1 Điều 88, Điều 90, khoản 2 Điều 101, Điều 102 của Luật Hôn nhân và gia đình; Điều 39 Bộ luật Dân sự; khoản 11 Điều 29, khoản 3 Điều 367 Bộ luật tố tụng Dân sự; điểm đ khoản 1, khoản 2 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Chấp nhận yêu cầu của bà Nguyễn Thị L. Xác định cụ Bùi Thị B (sinh năm 1917, chết ngày 19/10/1998), nơi cư trú khi còn sống tại thôn C, xã T, huyện H, tỉnh Ninh Bình là mẹ đẻ của bà Nguyễn Thị L, sinh năm 1942, trú tại thôn C, xã T, huyện H, tỉnh Ninh Bình.

Ngày 05/02/2021, bà Lê Thị S có đơn kháng cáo toàn bộ Quyết định số 01/2021/QĐST-HNGĐ ngày 29/01/2021 của Tòa án nhân dân huyện H với nội dung: Quyết định không khách quan, chính xác khi xác định bà Nguyễn Thị L có quan hệ mẹ con với cụ Bùi Thị B. Qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của bà cũng như các thành viên khác trong gia đình. Đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Bình xem xét lại yêu cầu của bà Nguyễn Thị L theo thủ tục phúc thẩm theo hướng bác yêu cầu của bà Nguyễn Thị L.

Tại phiên họp bà Lê Thị S vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình tham gia phiên họp có ý kiến: Thẩm phán, thư ký Tòa án và những người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng quy định của pháp luật. Đề nghị Tòa án áp dụng điểm a khoản 3 Điều 375 Bộ luật tố tụng dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội. Không chấp nhận kháng cáo của bà Lê Thị S, giữ nguyên Quyết định giải quyết việc dân sự số 01/2021/QĐST-HNGĐ ngày 29/01/2021 của Tòa án nhân dân huyện H.