Quyết định 01/2020/QĐVDS-PT — Các yêu cầu dân sự trong trường hợp chưa có điều luật để áp dụng

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Tại Quyết định phúc thẩm giải quyết việc dân sự số 01/2019/QĐPT-DS ngày 14/02/2019 và Quyết định sửa chữa, bổ sung quyết định số 11/QĐ-SCBSQĐ ngày 18/3/2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương đã quyết định: “ Hủy một phần Quyết định số 18/2018/QĐDS-ST ngày 24/10/2018 của Tòa án nhân dân thị xã T, tỉnh Bình Dương về nội dung cử ông Trần Quang Đ là người giám hộ và cử bà Trần Quỳnh N là người giám sát việc giám hộ cho ông Bùi Phương Q. Một phần Quyết định số 18/2018/QĐDS-ST ngày 24/10/2018 của Tòa án nhân dân thị xã T, tỉnh Bình Dương về việc tuyên bố ông Bùi Phương Q, sinh năm 1973; địa chỉ: Số 1214, tổ 1, khu phố T, phường T, thị xã T, tỉnh Bình Dương bị mất năng lực hành vi dân sự có hiệu pháp luật kể từ ngày ban hành quyết định”.

Theo văn bản năm 2019 (không ghi ngày tháng), Ông Đ yêu cầu Ủy ban nhân dân phường T, thị xã T, tỉnh Bình Dương cử người giám hộ, người giám sát giám hộ cho Ông Q theo quy định.

Ngày 27/02/2019, Ông Đ lập tờ khai đăng ký giám hộ với nội dung Ông Đ là người giám hộ cho Ông Q (người được giám hộ).

Biên bản làm việc ngày 26/3/2019 của Ủy ban nhân dân phường T với Ông V, Bà N về việc cử người giám hộ cho Ông Q thì Ông V, Bà N không thống nhất đề cử Ông Đ làm người giám hộ cho Ông Q và đều đề nghị Ông V, Bà N là người giám hộ cho Ông Q.

Tại Công văn số 74/UBND-TP ngày 27/3/2019 của Ủy ban nhân dân phường T về việc giải quyết đăng ký giám hộ cho người mất năng lực hành vi dân sự của ông Trần Quang Đ thể hiện: Văn bản yêu cầu cử người giám hộ cho ông Bùi Phương Q của ông Trần Quang Đ, Ủy ban nhân dân phường T có làm việc với ông Trần Quang V, bà Trần Quỳnh N (những người có thể cử người giám hộ cho Ông Q theo quy định) thì Ông V, Bà N đều không đồng ý cử Ông Đ làm người giám hộ cho Ông Q và cả hai đều đề nghị chính mình làm người giám hộ cho Ông Q. Căn cứ khoản 1 Điều 54 Bộ luật Dân sự quy định “…Trường hợp có tranh chấp giữa những người giám hộ quy định tại Điều 52, 53 của Bộ luật này về người giám hộ hoặc tranh chấp về việc cử người giám hộ thì Tòa án chỉ định người giám hộ…”, đề nghị Ông Đ đưa vụ việc đến Tòa án nhân dân các cấp để được giải quyết theo quy định.

Ngày 07/6/2019, Ông Đ có đơn yêu cầu cử người giám hộ, người giám sát người giám hộ cho Ông Q theo luật định.

Ngày 02/7/2019, Tòa án cấp sơ thẩm ra thông báo thụ lý việc dân sự, về việc yêu cầu cử người giám hộ.

Quá trình tố tụng tại cấp sơ thẩm, Ông V, Bà N đều không đồng ý với yêu cầu của Ông Đ và đều yêu cầu là người giám hộ cho Ông Q.

Điều 361 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: “Việc dân sự là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân không có tranh chấp, nhưng có yêu cầu Tòa án công nhận hoặc không công nhận một sự kiện pháp lý là căn cứ làm phát sinh quyền, nghĩa vụ dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động của mình hoặc của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác; yêu cầu Tòa án công nhận cho mình quyền về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động…”.

Tại khoản 1 Điều 54 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Trường hợp người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự không có người giám hộ đương nhiên theo quy định tại Điều 52 và Điều 53 của Bộ luật này thì Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người được giám hộ có trách nhiệm cử người giám hộ. Trường hợp có tranh chấp giữa những người giám hộ quy định tại Điều 52 và Điều 53 của Bộ luật này về người giám hộ hoặc tranh chấp về việc cử người giám hộ thì Tòa án chỉ định người giám hộ”.

Trường hợp này, các đương sự có tranh chấp về cử người giám hộ nên Ủy ban nhân dân phường T không thể cấp trích lục đăng ký giám hộ theo quy định pháp luật cho Ông Đ. Lẽ ra, khi Ông Đ có đơn yêu cầu cử người giám hộ cho Ông Q, Tòa án cấp sơ thẩm phải hướng dẫn Ông Đ làm đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án chỉ định người giám hộ cho Ông Q theo quy định của Điều 54 Bộ luật Dân sự và thụ lý giải quyết theo thủ tục vụ án, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm vẫn thụ lý giải quyết đơn yêu cầu cử người giám hộ của Ông Đ theo thủ tục việc dân sự là chưa đúng pháp luật, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của đương sự.

Từ các phân tích trên, kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Quang V và bà Trần Quỳnh N là có cơ sở chấp nhận một phần.

Đề nghị của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương là chưa phù hợp.

Về lệ phí dân sự phúc thẩm: Người kháng cáo không phải chịu.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 149, 361, điểm c khoản 3 Điều 375 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015,

Căn cứ khoản 1 Điều 54 Bộ luật Dân sự năm 2015,

Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án,

1. Chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của ông Trần Quang V, bà Trần Quỳnh N.

Hủy toàn bộ Quyết định giải quyết việc dân sự sơ thẩm số 22/2019/QĐST-DS ngày 19/9/2019 của Tòa án nhân dân thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương và chuyển hồ sơ việc dân sự cho Tòa án nhân dân thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

2. Về lệ phí phúc thẩm:

Trả cho ông Trần Quang V, bà Trần Quỳnh N mỗi người 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) tiền tạm ứng lệ phí phúc thẩm theo các Biên lai thu tạm ứng lệ phí số 0037284, số 0037285 ngày 02/10/2019 của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương.

Quyết định phúc thẩm giải quyết việc dân sự có hiệu lực pháp luật kể từ ngày ra quyết định./.