Quyết định 01/2020/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

[1] Về thủ tục tố tụng: Ông Vi Văn T có đơn yêu cầu tuyên bố ông Vi Văn Q, sinh năm 1978, trú tại thôn B, xã K, huyện L, tỉnh Lạng Sơn mất năng lực hành vi dân sự và chỉ định ông Vi Văn T là người giám hộ cho ông Vi Văn Q là yêu cầu dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Lộc Bình theo quy định tại khoản 1 Điều 27; điểm a, khoản 2 Điều 35; điểm a, khoản 2 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về yêu cầu tuyên bố ông Vi Văn Q mất năng lực hành vi dân sự: Căn cứ tài liệu, chứng cứ, đơn yêu cầu đề ngày 15/12/2020, bản tự khai của ông Vi Văn T và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Vi Thị H, bà Vi Thị Đ, bà Vi Thị V, bà Hứa Thị T. Có căn cứ khẳng định: Ông Vi Văn Q là con ông Vi Văn S và bà Vi Thị K (đều đã chết). Ông Vi Văn S và bà Vi Thị K sinh được 05 người con, gồm có Vi Thị H, Vi Văn T và Vi Thị Đ, Vi Văn Q và Vi Thị V. Ông Vi Văn Q sinh ra bình thường, khỏe mạnh, hoạt bát. Đến năm 1999 thì mắc bệnh không làm chủ được hành vi, không tự chủ trong sinh hoạt và vệ sinh cá nhân, không có khả năng lao động. Năm 2002 được gia đình đi chữa trị ở Bệnh viện tâm thần trung ương Thường Tín Hà Nội 02 năm nhưng không thuyên giảm. Do hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn không thể cho điều trị tại bệnh viện nên mang về nhà chăm sóc và điều trị ngoại trú theo đơn thuốc của bác sĩ tại nhà. Năm 2013 gia đình có đưa Vi Văn Q đi giám định sức khỏe tâm thần. Tại kết luận số 11/GĐYK-SK ngày 28/6/2013 Trung tâm giám định pháp y tỉnh Lạng Sơn kết luận: Vi Văn Q bị tâm thần phân liệt nặng, sa sút trí tuệ. Vi Văn Q không có vợ con, sống phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình, hiện nay đang sống cùng gia đình ông Vi Văn T. Hàng tháng ông đến trạm y tế xã K nhận thuốc về cho ông Vi Văn Q uống hàng ngày theo hướng dẫn của bác sĩ nhưng bệnh ngày càng nặng hơn, trầm trọng hơn, không có khả năng phục hồi trí nhớ. Do vậy ông Vi Văn T đề nghị Tòa án tuyên bố ông Vi Văn Q mất năng lực hành vi dân sự, đồng thời chỉ định ông là người giám hộ cho ông Vi Văn Q. Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan cũng thống nhất với ý kiến của ông Vi Văn T về việc đề nghị tuyên bố ông Vi Văn Q mất năng lực hành vi dân sự và thống nhất chỉ định ông Vi Văn T là người giám hộ cho ông Vi Văn Q.

[3] Tại khoản 1 Điều 22 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về mất năng lực hành vi dân sự: “1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần”.

[4] Tại khoản 1 Điều 54 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về Cử, chỉ định người giám hộ: “Trường hợp có tranh chấp giữa những người giám hộ quy định tại Điều 52 và Điều 53 của Bộ luật này về người giám hộ hoặc tranh chấp về việc cử người giám hộ thì Tòa án chỉ định người giám hộ”. Khoản 2 Điều 53 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về Người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự: “Nếu người con cả không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con tiếp theo có đủ điều kiện làm người giám hộ”.Ông Vi Văn Q có bố mẹ đẻ đều đã chết, chưa có vợ con, chị cả là bà Vi Thị H lấy chồng xa không sống cùng ông Vi Văn Q không thực hiện được việc giám hộ và các anh chị em ruột của ông Vi Văn Q đã có bản khai và có văn bản thỏa thuận đề nghị Tòa án chỉ định ông Vi Văn T là anh trai thứ hai, hiện nay đang thực tế chăm sóc ông Vi Văn Q là người giám hộ cho ông Vi Văn Q (có xác nhận của chính quyền địa phương) là phù hợp.

[5] Tại Kết luận giám định pháp y tâm thần số 41/2020/SKTT ngày 23/12/2020 của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực miền núi phía Bắc đã kết luận như sau: “Vi Văn Q, sinh năm 1978, ở thôn B, xã K, huyện L, tỉnh Lạng Sơn bị bệnh Tâm thần phân liệt –F20 (Theo phân loại bệnh Quốc tế lần thứ 10 năm 1992 về các rối loạn tâm thần và hành vi). Hiện tại: Vi Văn Q mất năng lực hành vi dân sự”.

[6] Như vậy, căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu đã thu thập được có trong hồ sơ cho thấy yêu cầu của ông Vi Văn T về việc tuyên bố ông Vi Văn Q mất năng lực hành vi dân sự và đề nghị Tòa án chỉ định ông Vi Văn T là người giám hộ cho ông Vi Văn Q là có cơ sở.

[7] Về chi phí giám định: Ông Vi Văn T tự nguyện chịu chi phí giám định và ông Vi Văn T đã nộp đủ chi phí giám định. Do vậy không xem xét.

[8] Về lệ phí: Ông Vi Văn T phải chịu tiền lệ phí giải quyết việc dân sự sơ thẩm theo quy định là 300.000 đồng để sung vào ngân sách nhà nước, được trừ vào số tiền tạm ứng lệ phí 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) ông Vi Văn T đã nộp theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí số AA/2015/0001452 ngày 17/12/2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện L, tỉnh Lạng Sơn. Ông Vi Văn T đã nộp đủ tiền lệ phí giải quyết việc dân sự.

[9] Quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn tại phiên họp là phù hợp với các quy định của pháp luật nên được chấp nhận.

[10] Về quyền kháng cáo, kháng nghị: Người yêu cầu giải quyết việc dân sự ông Vi Văn T, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết việc dân sự bà Hứa Thị T có quyền kháng cáo trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày Tòa án ra quyết định. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết việc dân sự bà Vi Thị Đ, bà Vi Thị V, bà Vi Thị H có quyền kháng cáo trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hoặc quyết định được niêm yết. Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn có quyền kháng nghị quyết định giải quyết việc dân sự trong thời hạn 10 ngày, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định.