Bản án 987/2024/HC-PT — Hành chính

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Lê Văn An

Các thẩm phán:

Bà Nguyễn Thị Thúy Hòa

Ông Trần Văn Đạt

- Thư ký phiên toà: ông Nguyễn Hữu Trung – Thư ký Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: ông Phạm Ba Duy – Kiểm sát viên.

Trong các ngày 30 tháng 8 và ngày 10 tháng 9 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm công khai vụ án hành chính thụ lý số: 441/2024/TLPT-HC ngày 13 tháng 5 năm 2024 về việc “khiếu kiện quyết định hành chính trong quản lý đất đai”. Do Bản án hành chính sơ thẩm số 04/2023/HC-ST ngày 12 tháng 01 năm 2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 2600/2024/QĐ-PT ngày 02/8/2024 giữa các đương sự:

- Người khởi kiện: ông Nguyễn Văn P, sinh năm 1954; địa chỉ: khu phố N, thị trấn T, huyện H, tỉnh Bình Thuận.

Người đại diện theo ủy quyền của người khởi kiện:

1. Bà Đỗ Thị Diệu L, sinh năm 1995; địa chỉ: A Tòa nhà B, số F Â, phường T, quận T, Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt).

2. Bà Nguyễn Thị Xuân N, sinh năm 1984; địa chỉ: 7 P, Phường A, Quận H, Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt).

- Người bị kiện: Ủy ban nhân dân huyện H, tỉnh Bình Thuận.

Người đại diện hợp pháp của người bị kiện: bà Trần Ngọc D – Chủ tịch (có văn bản đề nghị xét xử vắng mặt)

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kiện: ông Nguyễn Đăng H – Phó trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường và bà Đặng Thị Hoàng Y – Giám đốc Trung tâm P2 (có mặt)

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: bà Nguyễn Thị X, sinh năm 1957; địa chỉ: khu phố N, thị trấn T, huyện H, tỉnh Bình Thuận (có mặt).

Người đại diện theo ủy quyền của bà X: Bà Nguyễn Thị Xuân N, sinh năm 1984; địa chỉ: 7 P, Phường A, Quận H, Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt).

- Người kháng cáo: người khởi kiện ông Nguyễn Văn P.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện ngày 23/11/2020, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại các phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của người khởi kiện bà Đỗ Thị Diệu L trình bày:

Ngày 31/12/2019, UBND huyện H ban hành Quyết định số 1178/QĐ-UBND về việc thu hồi đất của hộ ông Nguyễn Văn P với diện tích 2.255m2, thửa đất số 44, tờ bản đồ số 21 để xây dựng Khu dân cư kết hợp thương mại dịch vụ T. Quyết định thu hồi đất nêu trên là không đúng quy định của pháp luật vì:

- Quyết định thu hồi đất không đúng vị trí, diện tích đất: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện H cấp ông P ghi thửa số 9, tờ bản đồ số 54, diện tích 2.254m2, nhưng quyết định thu hồi đất thể hiện UBND huyện H thu hồi đối với thửa đất số 44, tờ bản đồ số 21 diện tích 2.255m2.

- Dự án khu dân cư kết hợp thương mại dịch vụ T không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì không phải là loại dự án Nhà nước là chủ đầu tư. Đây là dự án có chủ đầu tư là các đơn vị tư nhân (Công ty TNHH Đ, Công ty TNHH B), cho nên phải theo nguyên tắc thỏa thuận và tôn trọng sự thỏa thuận giữa người dân có đất – doanh nghiệp nhận đất làm dự án; nguồn chi tiền bồi thường của dự án tư nhân này là nguồn chi ngoài ngân sách.

Ngày 31/12/2019, UBND huyện H ban hành Quyết định số 2570/QĐ-UBND phê duyệt bồi thường, hỗ trợ đối với hộ ông Nguyễn Văn P và ngày 20/9/2021 ban hành quyết định số 1567/QĐ-UBND phê duyệt bồi thường, hỗ trợ (bổ sung) đối với hộ ông Nguyễn Văn P, bà Nguyễn Thị X với số tiền cụ thể là:

- Bồi thường về đất 673.794.000đ (đơn giá áp dụng đối với đất trồng cây lâu năm, vị trí 1 là 60.000đ/m2 x hệ số điều chỉnh 4,98 = 298.800 đ/m2).

- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm: 338.250.000đ (đơn giá 60.000đ/m2 x 2,5).

- Hỗ trợ khối lượng đất đổ nền: 67.650.000đ (1.353m3 x 50.000đ/m3).

Ông Nguyễn Văn P không đồng ý với giá bồi thường nêu trên vì:

- Quyết định thu hồi đất và quyết định bồi thường được ban hành cùng ngày 31/12/2019 và áp dụng Bảng giá đất theo quyết định số Quyết định 59/2014/QĐ-UBND của UBND tỉnh B, nhưng chỉ sau đó 01 ngày, tức từ ngày 01/01/2020 thì Quyết định 59/2014/QĐ-UBND hết hiệu lực và theo Quyết định số 37/2019/QĐ-UBND của UBND tỉnh B thì giá đất đã tăng từ 60.000đ/m2 lên 132.000đ/m2. Trong khi, để có thể ban hành Quyết định 37/2019 quy định bảng giá đất mới áp dụng cho giai đoạn 2020 – 2024 thì ít nhất là 60 ngày trước khi Hội đồng nhân dân thông qua bảng giá đất mới thì các cơ quan chuyên môn, UBND huyện đã phải thực hiện rất nhiều quy trình chặt chẽ trước đó với thời gian rất lâu – điều tra, tổng hợp, phân tích thông tin giá đất thị trường, các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất, phân tích đánh giá kết quả thực hiện bảng giá đất hiện hành, dự thảo bảng giá đất sau khi phân tích đánh giá, thông qua tổ chức thẩm định, tư vấn xác định giá đất, báo cáo thuyết minh, mới đủ cơ sở để thông qua và ban hành bảng giá đất 2020-2024; như nêu trên, tại cùng một vị trí mà giá đất cụ thể tăng lên hơn gấp đôi so với giá đất cũ (đó là chưa kể giá đất cụ thể thực tế thấp hơn rất nhiều so với giá trị đất giao dịch trên thị trường).

- Giá đất cụ thể mà ủy ban áp dụng không phù hợp so với giá đất phổ biến trên thị trường. Giá đất cụ thể khi áp dụng cho bồi thường phải được xác định trên nguyên tắc cơ bản là “phù hợp với giá đất phổ biến trên thị trường của loại đất có cùng mục đích sử dụng” (Điều 112-nguyên tắc định giá đất), Điều 3 Nghị định 44/2014 (Nghị định 01/2017) xác định: giá đất phổ biến trên thị trường là mức giá xuất hiện với tần suất nhiều nhất trong các giao dịch đã chuyển nhượng thành công trên thị trường, giá đất trúng đấu giá, giá đất xác định từ chi phí, thu nhập của thửa đất có cùng mục đích sử dụng đất tại một khu vực và trong một khoảng thời gian nhất định”. Trong khi thực tế các thửa đất lân cận cùng vị trí có giá trị thị trường theo tham khảo hiện nay lên tới 7.000.000 đồng/m2. Như vậy, việc áp dụng giá đất 60.000 đồng/m2 để bồi thường khi thu hồi đất là không thỏa đáng.

- Về chi phí đầu tư trên đất: Tháng 2/2018, ông P thuê ông Võ Trường G (cư trú tại: xã T, huyện H, tỉnh Bình Thuận) đổ đất san lấp toàn bộ thửa đất, tổng chi phí 120.000.000 đồng. Người khởi kiện thống nhất khối lượng là 1.353m3 như Biên bản đo đạc kiểm kê tài sản của Hội đồng bồi thường hỗ trợ và tái định cư huyện H ngày 05/3/2019 nhưng không đồng ý đơn giá hỗ trợ là 50.000đ/m3 mà yêu cầu bồi thường theo chi phí thực tế.

Ông Nguyễn Văn P yêu cầu Tòa án hủy quyết định số 1178/QĐ-UBND ngày 31/12/2019, Quyết định số 2570/QĐ-UBND ngày 31/12/2019, Quyết định số 1567/QĐ-UBND ngày 20/9/2021 của Ủy ban nhân dân huyện H, tỉnh Bình Thuận; buộc UBND huyện H bồi thường giá đất tương ứng giá đất trên thị trường tại thời điểm bồi thường; buộc UBND huyện H bồi thường chi phí gia đình ông P đầu tư trên đất trị giá 120.000.000 đồng; buộc UBND huyện H hỗ trợ chi phí đào tạo chuyển đổi nghề và việc làm với tổng giá trị được tính trên đơn giá đất áp dụng bồi thường tương ứng với giá đất trên thị trường tại thời điểm bồi thường.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị X trình bày: thống nhất như trình bày của bà Đỗ Thị Diệu L, không bổ sung gì thêm.

Đại diện cho người bị kiện ông Nguyễn Văn P1 trình bày:

Ngày 07/8/2018, đại diện UBND thị trấn T phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện và chủ đầu tư lập biên bản giao thông báo thu hồi đất số 247/TB-UBND cho ông Nguyễn Văn P.

Ngày 14/11/2018, UBND huyện có Quyết định số 1831/QĐ-UBND về việc phê duyệt kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm để thực hiện dự án xây dựng công trình khu dân cư kết hợp thương mại dịch vụ T và thông báo thu hồi đất số 247/TB-UBND, thông báo thu hồi đất của hộ ông Nguyễn Văn P với diện tích 2.255m2, thửa đất số 44, tờ bản đồ số 21, đất trồng lúa nước.

Ngày 04/3/2019, Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện có thông báo số 75/TB-PTQĐ, thông báo thời gian và địa điểm thực hiện việc kiểm kê đất đai tài sản trên đất bị thu hồi đối với ông Nguyễn Văn P.

Ngày 05/3/2019, ông Nguyễn Văn P có tờ khai đất đai, tài sản nằm trong khu vực bị thu hồi đất và Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện lập biên bản đo đạc, kiểm kê tài sản của hộ ông Nguyễn Văn P. Theo đó diện tích 2.255m2, thửa đất số 44, tờ bản đồ số 21, đất trồng lúa nước, khối lượng đổ nền 1.353m3.

Ngày 14/5/2019, UBND thị trấn T có Giấy xác nhận nguồn gốc đất, tài sản liên quan đất ông Nguyễn Văn P.

Ngày 03/7/2019, UBND tỉnh B có quyết định số 1681/QĐ-UBND về việc phê duyệt hệ số điều chỉnh giá đất Dự án Khu dân cư kết hợp thương mại dịch vụ T để thực hiện công tác bồi thường.

Ngày 25/11/2019, Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện lập bảng tính tổng giá trị bồi thường, hỗ trợ cho ông Nguyễn Văn P với số tiền 673.794.000 đồng, cụ thể bồi thường về đất là 673.794.000 đồng, không bồi thường về tài sản và cây trái, hoa màu, không hỗ trợ vì hộ ông Nguyễn Văn P không thuộc đối tượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

Ngày 26/11/2019, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư công trình Khu dân cư kết hợp thương mại dịch vụ T họp thống nhất trường hợp ông Nguyễn Văn P đủ điều kiện bồi thường diện tích đất thu hồi, ông Nguyễn Văn P không thuộc đối tượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp nên không được hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo việc làm.

Ngày 17/12/2019, Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện lập phương án bồi thường và hỗ trợ và tái định cư cho ông Nguyễn Văn P với số tiền 673.794.000 đồng, không bố trí tái định cư.

Ngày 31/12/2019, UBND huyện có Quyết định số 1178/QĐ-UBND về việc thu hồi đất để xây dựng Khu dân cư kết hợp thương mại dịch vụ T của hộ ông Nguyễn Văn P với diện tích 2.255m2, thửa đất số 44, tờ bản đồ số 21.

Ngày 31/12/2019, chủ tịch UBND huyện có Quyết định số 2514/QĐ-UBND về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ đối với ông Nguyễn Văn P với số tiền 673.794.000 đồng.

Việc thu hồi đất thực hiện đúng đối tượng thu hồi, đơn vị đo đạc trích lục ra và được Sở Tài nguyên và Môi trường phê duyệt, do đó thu hồi đất đúng về số thửa và diện tích.

Đối với dự án Khu dân cư kết hợp thương mại dịch vụ T do nhà nước thu hồi đất theo quy định tại Nghị quyết số 52/2018/HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh về việc bổ sung danh mục có dự án này. Do đó, đất ông Nguyễn Văn P do Nhà nước thu hồi và đứng ra bồi thường.

Đối với mức giá áp dụng 50.000 đồng/m3 đối với đất đổ nền thì áp theo Bảng tính các công trình theo quyết định số 07/2019/QĐ-UBND ngày 21/02/2019 của UBND tỉnh B.

Như vậy, quyết định số 1178/QĐ-UBND ngày 31/12/2019, Quyết định số 2570/QĐ-UBND ngày 31/12/2019, Quyết định số 1567/QĐ-UBND ngày 20/9/2021 của Ủy ban nhân dân huyện H, tỉnh Bình Thuận về việc thu hồi và phê duyệt bồi thường, hỗ trợ đối với hộ ông Nguyễn Văn P, bà Nguyễn Thị X được ban hành đúng quy định của pháp luật. UBND huyện H không chấp nhận toàn bộ yêu cầu của người khởi kiện.

Tại Bản án hành chính sơ thẩm số 04/2023/HC-ST ngày 12 tháng 01 năm 2023 của tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận đã tuyên xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn P.

- Hủy một phần Quyết định số 1567/QĐ-UBND ngày 20/9/2021 của Ủy ban nhân dân huyện H, tỉnh Bình Thuận về việc phê duyệt bồi thường, hỗ trợ (bổ sung) đối với hộ ông Nguyễn Văn P, bà Nguyễn Thị X và một phần Quyết định số 1564/QĐ-UBND ngày 16/9/2021 của Ủy ban nhân dân huyện H, tỉnh Bình Thuận về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư công trình khu dân cư kết hợp thương mại, dịch vụ T (phần hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm với số tiền 338.250.000đ được nêu cụ thể tại mục IV bảng tính toán giá trị bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hộ ông Nguyễn Văn P, bà Nguyễn Thị X do Hội đồng bồi thường hỗ trợ và tái định cư huyện H lập ngày 16/4/2021).

- Buộc Ủy ban nhân dân huyện H giải quyết bồi thường phần hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm khi nhà nước thu hồi đất cho hộ ông Nguyễn Văn P theo quy định của pháp luật.

2. Bác yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn P về yêu cầu hủy các quyết định: Quyết định số 1178/QĐ-UBND ngày 31/12/2019 về việc thu hồi đất để xây dựng công trình khu dân cư kết hợp thương mại, dịch vụ T; Quyết định số 2570/QĐ-UBND ngày 31/12/2019 về việc phê duyệt bồi thường, hỗ trợ đối với hộ ông Nguyễn Văn P và một phần Quyết định số 1567/QĐ-UBND ngày 20/9/2021 của Ủy ban nhân dân huyện H, tỉnh Bình Thuận về việc phê duyệt bồi thường, hỗ trợ (bổ sung) đối với hộ ông Nguyễn Văn P, bà Nguyễn Thị X, phần hỗ trợ khối lượng đất đổ nền với số tiền 67.650.000đ được nêu cụ thể tại mục V bảng tính toán giá trị bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hộ ông Nguyễn Văn P, bà Nguyễn Thị X do Hội đồng bồi thường hỗ trợ và tái định cư huyện H lập ngày 16/4/2021.

Ngoài ra án sơ thẩm còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo cho các đương sự theo quy định.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 17/1/2023 người khởi kiện ông Nguyễn Văn P có đơn kháng cáo bản án sơ thẩm, đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông.

Trong phần tranh luận:

Người đại diện theo ủy quyền của người khởi kiện bà Đỗ Thị Diệu L trình bày: căn cứ vào thực tế của dự án, có cơ sở xác định đây không phải trường hợp Nhà nước thu hồi đất theo Điều 62 Luật đất đai ngay từ đầu, các thủ tục sau này chỉ là bổ sung hợp thức hóa. Do đó, việc Nhà nước áp giá đất là không đúng quy định. Việc Ủy ban chỉ sử dụng Quyết định số 59/2014 để áp giá là gây thiệt thòi cho người dân, thậm chí có áp hệ số 2,5 lần cũng vẫn là không đúng giá trị thực tế của đất. Đối với vấn đề hỗ trợ đất nền: người khởi kiện vẫn yêu cầu bồi thường số tiền bồi đắp đất nền là khoảng 120.000.000 đồng.

Bà Đỗ Thị Xuân N1 là người đại diện theo ủy quyền của người khởi kiện và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày bổ sung: Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo, sửa án sơ thẩm, hủy các quyết định hành chính có liên quan. Xin bổ sung thêm là quy trình thu hồi đất thực hiện không đúng khi không tổ chức họp dân; Hội đồng xét xử cấp sơ thẩm nhận định Quyết định số 2570 chưa bồi thường, hỗ trợ đầy đủ nhưng không hủy quyết định này là không đúng; ngoài ra, quyết định này còn vi phạm về hình thức; việc cải tạo đất là để chúng tôi thuận tiện sử dụng đất nên phải được bồi thường.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kiện tranh luận: Dự án này được Ủy ban nhân dân tỉnh B chấp thuận chủ trương đầu tư, không thông qua đấu thầu. Nghị quyết 52/2018 của Hội đồng nhân dân đã xác định dự án này là để phát triển kinh tế xã hội. Do đó, theo Luật đất đai thì việc Nhà nước áp giá là đúng quy định. Về việc hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và chi phí đầu tư trên đất thì tôi đã trình bày ở đầu phiên tòa.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm về việc giải quyết vụ án: xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào tài liệu chứng cứ, căn cứ theo quy định của pháp luật tuyên xử là có căn cứ; Ông Nguyễn Văn P nhưng không cung cấp được chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình nên đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm.