Bản án 95/2026/HS-ST — Hình sự

[1] Về hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Trong quá trình điều tra và tại phiên tòa không có người nào có ý kiến hoặc khiếu nại về hành vi, quyết định của người tiến hành tố tụng; do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của người tiến hành tố tụng thực hiện là hợp pháp.

[2] Tại phiên toà, những người làm chứng vắng mặt, hồ sơ đã có lời khai, được thu thập hợp pháp. Xét thấy, những người vắng mặt đã được Toà án triệu tập hợp lệ, việc vắng mặt không gây trở ngại cho việc xét xử, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt những người nêu trên căn cứ Điều 293 Bộ luật Tố tụng hình sự.

[3] Lời khai nhận của các bị cáo tại phiên toà hoàn toàn phù hợp với biên bản xác định hiện trường, kết luận định giá tài sản, vật chứng thu giữ, lời khai giữa các bị cáo và lời khai của bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người làm chứng, đồng thời hoàn toàn phù hợp với các tài liệu chứng cứ khác thu thập hợp pháp trong hồ sơ vụ án và đã được thẩm tra tại phiên tòa, xác định:

[4] Ngày 01/02/2026, Nguyễn Viết T biết ông Nguyễn Ngọc T4 có nhiều tài sản là các thiết bị phục vụ khai thác cát để tại bãi đất trống thuộc thôn Đ, xã Y, tỉnh Lạng Sơn, không có người trông coi nên nảy sinh ý định trộm cắp và có nói cho Phạm Văn A về ý định khi đến lấy 02 chiếc phao đã đặt mua trước đó sẽ trộm cắp các tài sản khác liên quan đến việc sử dụng khai thác cát. Chiều ngày 04/02/2026, Phạm Văn A cùng Trương Văn H, Mỗ Văn L4 và Mỗ Văn D đến thôn Đ, xã Y để vận chuyển phao, khi đến nơi Phạm Văn A nói với Trương Văn H, Mỗ Văn L4 và Mỗ Văn D về việc trộm cắp, bốn người đã trộm cắp được 03 chiếc mô tơ có tổng trị giá 24.000.000 đồng của ông Nguyễn Ngọc T4 rồi chở về trước. Tiếp đến khoảng 22 giờ cùng ngày, Nguyễn Viết T, Phạm Văn A, Trương Văn H, Mỗ Văn L4 và Mỗ Văn D tiếp tục trộm cắp 02 chiếc guồng có động cơ gắn liền giảm tốc và 01 chiếc phao sắt có gắn máy bơm tổng trị giá 131.000.000 đồng của Nguyễn Ngọc T4. Tổng trị giá tài sản do các bị cáo chiếm đoạt được hai lần là 155.000.000 đồng.

[5] Hành vi của các bị cáo gây nguy hiểm cho xã hội, trực tiếp xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản của người khác được pháp luật bảo vệ. Các bị cáo đều là người có đầy đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự, nhận thức được hành vi chiếm đoạt tài sản thuộc sở hữu của người khác là vi phạm pháp luật nhưng vẫn thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp nhằm mục đích hám lợi, có được số tài sản trộm cắp để khai thác, kinh doanh; lợi dụng sự sơ hở, mất cảnh giác của chủ sở hữu, lén lút chiếm đoạt tài sản, gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh trật tự và sự hoang mang, lo lắng đối với một bộ phận người dân trên địa bàn nơi xảy ra tội phạm.

[6] Từ các phân tích nêu trên đảm bảo căn cứ kết luận, hành vi của các bị cáo đã cấu thành tội Trộm cắp tài sản theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 173 của Bộ luật Hình sự. Bản cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Lạng Sơn đã truy tố là có căn cứ, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

[7] Để quyết định hình phạt ngoài việc xem xét, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm trong hành vi phạm tội của các bị cáo, cần phải xem xét đến nhân thân, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và các yếu tố khác có liên quan, trên cơ sở xem xét đề nghị luận tội của đại diện Viện kiểm sát tại phiên toà, cụ thể:

[8] Về nhân thân: Các bị cáo Nguyễn Viết T, Mỗ Văn L4, Mỗ Văn D không có tiền án, tiền sự, chưa bị xử phạt vi phạm hành chính, chưa bị xử lý kỷ luật; riêng các bị cáo Phạm Văn A, Trương Văn H đã từng bị xử lý về hình sự, hành chính tuy nhiên đều đã chấp hành xong và đương nhiên được xoá. Các bị cáo đa phần có trình độ văn hoá thấp (bị cáo T 8/12, L4 7/12, D 5/12, bị cáo H 0/12) nên nhận thức, tuân thủ pháp luật có phần hạn chế; hoàn cảnh gia đình khó khăn có xác nhận của chính quyền địa phương.

[9] Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Các bị cáo đã 02 lần thực hiện hành vi trộm cắp tài sản có trị giá đều trên mức định lượng 2.000.000 đồng nên phải chịu tình tiết phạm tội 02 lần trở lên theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự.

[10] Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Trong suốt quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa các bị cáo thành khẩn khai báo toàn bộ hành vi phạm tội và thể hiện thái độ ăn năn hối cải; các bị cáo đã tự nguyện bồi thường thiệt hại cho bị hại số tiền 50.000.000 đồng và thuê xe chuyên dụng chở, hoàn trả lại số tài sản bị chiếm đoạt có tổng chi phí 25.000.000 đồng theo yêu cầu của bị hại nhằm khắc phục hậu quả. Đây là các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm b, s khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự.

[11] Hội đồng xét xử cho các bị cáo được hưởng thêm các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 2 Điều 51 Bộ luật hình sự, cụ thể: Bị hại ông Nguyễn Ngọc T4 có đơn đề nghị và tại phiên toà có ý kiến đề nghị giảm hình phạt cho các bị cáo; riêng đối với từng bị cáo còn có thêm các tình tiết giảm nhẹ:

[12] Bị cáo Nguyễn Viết T sau khi biết hành vi phạm tội bị phát hiện đã đến cơ quan điều tra đầu thú; có bố đẻ được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Ba trong kháng chiến chống Mỹ; quá trình sinh sống tại địa phương, bị cáo tích cực tham gia đóng góp các hoạt động thiện nguyện, các quỹ ủng hộ của địa phương; có đóng góp nhiều công sức trong công tác cứu trợ, phòng chống lụt bão vào các năm 2024, 2025 tại khu vực ven sông C, dùng thuyền cá nhân chở nhu yếu phẩm, cứu trợ người và tài sản của người dân được chính quyền địa phương ghi nhận.

[13] Bị cáo Phạm Văn A sau khi thực hiện hành vi phạm tội đã đến cơ quan điều tra đầu thú; có ông nội được nhà nước tặng kỷ niệm chương tham gia, phục vụ chiến đấu bảo vệ biên giới V - H, được Bộ tặng Giấy chứng nhận tham gia dân công hoả tuyến; quá trình sinh sống tại địa phương, bị cáo tích cực tham gia đóng góp các hoạt động thiện nguyện, các quỹ ủng hộ của địa phương; hiện bị cáo là người trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc anh trai bị bệnh rối loạn tâm thần mãn tính, thiểu năng trí tuệ (có xác nhận của Công an phường Xuân Hoà, tỉnh Phú Thọ).

[14] Bị cáo Trương Văn H sau khi thực hiện hành vi phạm tội đã đến cơ quan điều tra đầu thú; có bố đẻ được tặng thưởng Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì; tích cực ủng hộ, đóng góp các quỹ thiện nguyện của địa phương.

[15] Các bị cáo Mỗ Văn L4, Mỗ Văn D cùng là người dân tộc thiểu số, sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn nên nhận thức pháp luật còn hạn chế; quá trình sinh sống, các bị cáo tích cực tham gia đóng góp các hoạt động thiện nguyện, các quỹ ủng hộ của địa phương.

[16] Hình phạt chính: Trên cơ sở xem xét, tính chất, mức độ hành vi phạm tội của các bị cáo, nhân thân và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, xét thấy:

[17] Đây là vụ án có tính chất đồng phạm nhưng thuộc trường hợp đồng phạm giản đơn, trong đó Nguyễn Viết T là người khởi xướng nảy sinh ý định và rủ các bị cáo khác phạm tội nên bị cáo giữ vai trò chính trong vụ án và phải chịu hình phạt nghiêm khắc hơn. Các bị cáo giữ vai trò thấp hơn gồm Phạm Văn A là người tiếp nhận ý chí từ bị cáo Nguyễn Viết T và trực tiếp bảo các bị cáo còn lại thực hiện hành vi trộm cắp tài sản với vai trò người thực hành tích cực, giúp sức; bị cáo Trương Văn H khi được Phạm Văn A thông báo ý định lấy trộm tài sản đã chủ động quan sát và đưa ra ý kiến lấy các mô tơ rồi lấy dụng cụ đưa cho Mỗ Văn L4 thực hiện tháo lấy tài sản. Các bị cáo Mỗ Văn L4, Mỗ Văn D là những người làm thuê, trực tiếp thực hiện hành vi trộm cắp, cất giấu tài sản nên cùng phải chịu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm thứ yếu, thấp hơn các bị cáo phía trên.

[18] Các bị cáo có 01 tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, tuy nhiên có nhiều tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật hình sự; trong khi, hành vi phạm tội mang tính bột phát do hám lợi khi thấy tài sản có giá trị nhưng không có người trông giữ; hơn nữa, bản thân các bị cáo cũng đã bị tạm giữ, tạm giam trong khoảng thời gian gần 03 tháng, hoàn cảnh gia đình khó khăn (có xác nhận của chính quyền địa phương), có nhiều hoạt động cống hiến đóng góp, phục vụ được cộng đồng ghi nhận. Hội đồng xét xử quyết định áp dụng hình phạt tù với mức hình phạt tương xứng tính chất mức độ hành vi đồng phạm đã đánh giá và cho các bị cáo hưởng lượng khoan hồng, không nhất thiết phải cách ly ra khỏi đời sống xã hội mà cho các bị cáo được hưởng án treo, ấn định thời gian thử thách cải tạo tại địa phương, đảm bảo được nguyên tắc áp dụng hình phạt mang tính chất răn đe, giáo dục, phòng ngừa chung.

[19] Về hình phạt bổ sung: Căn cứ kết quả xác minh, thể hiện các bị cáo đều là lao động tự do, không có nghề nghiệp, thu nhập ổn định, không có tài sản riêng (bị cáo Nguyễn Viết T có 06 con chưa thành niên, bị cáo Phạm Văn A có 04 con nhỏ và nuôi dưỡng anh trai là người khuyết tật bẩm sinh, tâm thần; bị cáo Trương Văn H hết tuổi lao động, hai bị cáo Mỗ Văn L4, Mỗ Văn D sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn. Riêng bị cáo Mỗ Văn L4 có các quyền sử dụng chung các thửa đất trồng lúa nước và đất trồng cây hàng năm trong hộ gia đình, tuy nhiên bị cáo không có công việc ổn định, thu nhập chính từ việc làm nông nghiệp) nên xem xét không áp dụng hình phạt tiền bổ sung đối với các bị cáo do không đảm bảo cho công tác thi hành án.

[20] Về nghĩa vụ dân sự: Quá trình điều tra, các bị cáo đã thoả thuận, bồi thường thiệt hại cho ông Nguyễn Ngọc T4 số tiền 50.000.000 đồng, bao gồm các khoản thiệt hại liên quan đến việc đình trệ sản xuất, kinh doanh, bồi thường tổn thất tinh thần bởi hành vi trái pháp luật; ông Nguyễn Ngọc T4 đã nhận đủ số tiền và không có yêu cầu bồi thường thêm. Ngoài ra, tại phiên toà ông Nguyễn Ngọc T4 xác nhận sự việc các bị cáo đã chủ động thuê xe chuyên dụng để cẩu, vận chuyển hoàn trả các tài sản theo yêu cầu của bị hại với tiền công, thuê xe là 25.000.000 đồng. Xét thấy các thoả thuận bồi thường, khắc phục hậu quả giữa các bị cáo và bị hại là hoàn toàn tự nguyện, phù hợp quy định pháp luật, chấm dứt tranh chấp nên Hội đồng xét xử cần công nhận sự thoả thuận tại phiên toà.

[21] Xử lý vật chứng: Đối với chiếc xe ô tô nhãn hiệu TOYOTA, biển số 88C – 214.55 là phương tiện bị cáo Phạm Văn A sử dụng phạm tội (đưa đón các bị cáo đến địa điểm và vận chuyển tài sản trộm cắp được mang đi cất giấu) nên thuộc trường hợp tịch thu, hoá giá, nộp ngân sách nhà nước; tuy nhiên cần xem xét đến việc xác định đây là tài sản thuộc sở hữu chung của bị cáo Phạm Văn A và bà Nguyễn Thị L2 cùng góp tiền mua để làm phương tiện sử dụng chung của vợ chồng. Việc bị cáo Phạm Văn A tự ý mang xe đi sử dụng phạm tội bà Nguyễn Thị L2 không biết, ngay tình; do vậy để đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp cho người liên quan, Hội đồng xét xử quyết định tịch thu phương tiện phạm tội, sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, cơ quan có thẩm quyền sẽ hoá giá, sung nộp 1/2 trị giá chiếc xe bằng tiền để nộp vào ngân sách nhà nước, 1/2 trị giá còn lại sẽ được hoàn trả bằng tiền cho bà Nguyễn Thị L2 theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 47 Bộ luật hình sự và điểm a khoản 2 Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự.

[22] Đối với 01 chiếc điện thoại di động nhãn hiệu Iphone 11 Pro Max màu đen, imei có 05 số cuối 36349, bên trong gắn 02 thẻ sim của Nguyễn Viết T là phương tiện bị cáo đã sử dụng liên lạc trao đổi với Phạm Văn A về việc trộm cắp, cất giấu tài sản nên cần tịch thu, hoá giá để sung nộp ngân sách nhà nước.

[23] Đối với 02 chiếc xe ô tô có gắn cần cẩu của anh Phạm Văn Đ và ông Phạm Văn T5 được Nguyễn Viết T thuê cẩu, vận chuyển các tài sản tuy nhiên những người này chỉ làm thuê, nhận tiền công và không biết các tài sản trên do phạm tội trộm cắp mà có. Đối với 03 chiếc mô tơ, 01 chiếc phao bằng sắt, 01 chiếc máy bơm, 02 chiếc guồng bằng kim loại là các tài sản bị trộm cắp của ông Nguyễn Ngọc T4. Quá trình điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh L đã trả lại các tài sản cho chủ sở hữu là phù hợp với quy định pháp luật.

[24] Con người, sự việc liên quan: Đối với Phạm Văn Đ và Phạm Văn T5 là những người được Nguyễn Viết T gọi điện thuê cẩu, vận chuyển theo yêu cầu và cả hai đều không biết đó là tài sản do trộm cắp nên không có dấu hiệu tội phạm.

[25] Đối với người được Nguyễn Viết T và Phạm Văn A thuê chở 02 chiếc guồng từ nhà Phạm Văn A đến bãi đất thuộc xã K, thành phố Hà Nội; kết quả xác minh chủ thuê bao số điện thoại mà Nguyễn Viết T liên lạc có thông tin Cao Văn T6, sinh năm 1985, trú tại thôn H, xã T, thành phố Hà Nội, tuy nhiên Cao Văn T6 hiện không có mặt tại địa phương nơi cư trú; hơn nữa quá trình thuê chở, hai bị cáo không cho lái xe biết là tài sản trộm cắp nên không có căn cứ để xử lý.

[26] Các bị cáo không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch do khoản tiền bồi thường đã được thanh toán xong trước khi mở phiên toà. Các bị cáo là người bị kết án nên phải chịu án phí hình sự sơ thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 136 Bộ luật Tố tụng hình sự; điểm a khoản 1 Điều 23 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án. Riêng các bị cáo Mỗ Văn L4, Mỗ Văn D là người dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, có đơn đề nghị nên được miễn án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội.

[27] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Lạng Sơn là phù hợp với tính chất, mức độ hành vi phạm tội đã xảy ra, đúng với các quy định của pháp luật nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[28] Đối với ý kiến của người bào chữa về việc đề nghị xem xét không áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với các bị cáo, không được Toà chấp nhận, bởi không phù hợp với các tình tiết khách quan của vụ án với 02 lần các bị cáo thực hiện tội phạm độc lập, đương nhiên sẽ phải chịu trách nhiệm đối với tính chất nghiêm trọng bởi hành vi của mình đã gây ra, trong khi tại Điều 173 Bộ luật Hình sự lại không quy định tình tiết định khung xử lý người phạm tội nhiều lần (loại trừ trường hợp phạm tội có tính chất chuyên nghiệp đối với vụ án này); hơn nữa theo hướng dẫn tại khoản 7 Điều 4 Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP ngày 30/9/2025 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao quy định trường hợp người phạm tội đã thực hiện từ 02 lần phạm tội trở lên đối với một tội phạm mà mỗi lần phạm tội đều có đủ yếu tố cấu thành tội phạm nhưng chưa có lần nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự và chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, do đó các bị cáo phải chịu tình tiết tăng nặng “Phạm tội 02 lần trở lên” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự.

[29] Đề nghị trong lời nói sau cùng của các bị cáo đã được Hội đồng xét xử xem xét trong quá trình nghị án và cân nhắc khi quyết định hình phạt.

[30] Các bị cáo, bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền kháng cáo phần bản án liên quan theo quy định tại các Điều 331, 333 của Bộ luật Tố tụng hình sự.