Bản án 91/2022/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, nội dung vụ án, quyết định bản án sơ thẩm và nội dung kháng cáo được tóm tắt như sau:

- Nguyên đơn trình bày: Nguồn gốc đất tranh chấp là vào năm 1984, thời kỳ trang trải đất đai, gia đình bàbà S được Nhà nước lấy phần đất của ông Lý P chia cho gia đình bà diện tích 01 công đất ruộng, sau đó gia đình bà lên liếp, đào mương nước để trồng rẫy. Đến năm 1991, thì bà S đi kê khai đăng ký quyền sử dụng đất và được Ủy ban nhân dân huyện M, tỉnh Hậu Giang cấp bằng khoáng cho bà. Sau đó, đến năm 2010 Ủy ban nhân dân huyện C đổi bằng khoán cho bà tại thửa đất 240, tờ bản đồ số 05, tọa lạc tại Ấp G, xã A, huyện C, tỉnh Sóc Trăng do bàbà S đứng tên. Trong bằng khoán bà được cấp có phần đất rẫy mà gia đình bà canh tác.

Trong quá trình sử dụng đất, thì phía gia đình ông Lý H và bà Thạch Thị S giáp đất của bà đã lấn chiếm phần đất giáp ranh có số đo chiền ngang 15 mét, chiều dài 88 mét, diện tích 1.320m2. Bà đã nhiều lần yêu cầu ông H, bà S trả đất cho bà, nhưng gia đình ông H, bà S cố tình không trả đất lấn chiếm cho bà.

Vì vậy, nguyên đơn Lâm Thị S khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Sóc Trăng giải quyết:

Buộc ông Lý H và bà Thạch Thị S phải trả lại cho bà diện tích lấn chiếm giáp ranh là 1.320m2 thuộc thửa số 240, tờ bản đồ số 05, có tổng diện tích 3.710m2, tọa lạc tại Ấp G, xã A, huyện C, tỉnh Sóc Trăng.

- Bị đơn ông Lý H trình bày: Nguồn gốc đất tranh chấp là trước năm 1975, gia đình ông được cô ruột của ông là Lý Thị S cho phần đất 9 công tầm lớn đất ruộng. Đến năm 1982, Nhà nước có đào kênh thủy lợi cắt ngang phần đất của gia đình ông, nên Nhà nước đổi phần đất của gia đình ông cho gia đình ông Lý C cất nhà, còn gia đình ông được canh tác trên diện tích 1 công ( tức là 10 tầm đất ruộng) của gia đình bà Lý Thị H, vì phần đất bà H giáp ranh với phần đất của ông. Đến năm 1987, Nhà nước có chính sách đổi trả đất gốc, nên gia đình ông giao trả đất cho bà H, còn ông C thì giao trả đất cho gia đình ông canh tác. Khi ông C giao đất cho gia đình ông, thì trên phần đất này có trồng rẫy, đào đường nước và gia đình ông canh tác cho đến nay. Đến năm 1991, gia đình ông được cấp bằng khoán do ông đứng tên, còn phần đất tranh chấp trước đây ông có đi kê khai để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng lúc đó chính quyền địa phương nói ông là hộ B nên không làm thủ tục cấp giấy được và từ đó gia đình ông sử dụng và canh tác phần đất tranh chấp này cho đến nay.

Bà Lâm Thị S cho rằng gia đình ông lấn chiếm phần đất của bàbà S là không đúng, đây là phần đất của gia đình ông đổi trả với ông C, nên gia đình ông không đồng ý trả đất cho bà S.

Ngoài ra, ông Lý H làm đơn yêu cầu phản tố yêu cầu Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Sóc Trăng hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 020433 do Ủy ban nhân nhân dân huyện C cấp cho bà Lâm Thị S ngày 04/11/2010 để điều chỉnh cấp lại cho đúng với hiện trạng sử dụng đất. Đồng thời yêu cầu Tòa án công nhận ông là người có quyền sử dụng hợp pháp đối với phần đất đang tranh chấp, giáp ranh giữa thửa đất số 241 của ông và thửa 240 của bà S có diện tích 1.365m2.

- Bị đơn bà Thạch Thị S trình bày: Thống nhất theo lời trình bày của ông Lý H nên không có trình bày gì thêm.

- Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Lý H trình bày: Phần đất tranh chấp giữa bàbà S và cha mẹ của ông là của cha mẹ ông là ông H, bà S sử dụng và canh tác. Vào năm 2003, thì cha mẹ ông có cho vợ chồng ông làm rẫy chung với cha mẹ ông đến nay. Nay bà S yêu cầu cha mẹ ông trả phần đất 1.230m2 mà cho rằng cha mẹ ông lấn chiếm là ông không đồng ý.

- Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Thạch Thị Th trình bày: Bà cũng thống nhất theo ý kiến của chồng bà là ông Lý H và không đồng ý trả phần đất theo yêu cầu của bàbà S.

- Người đại diện theo ủy quyền của Ủy ban nhân dân huyện C là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trình bày: Trong vụ án này, đối với việc Ủy ban nhân dân huyện C, tỉnh Sóc Trăng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thửa số 240, tờ bản đồ số 05 cấp vào ngày 04/11/2010 do bà Lâm Thị S đứng tên và tại thửa số 241, tờ bản đồ số 05 cấp vào ngày 22/11/1991 do ông Lý H đứng tên là cấp đúng trình tự thủ tục, do Ủy ban nhân dân xã xác minh và đề nghị về Ủy ban huyện cấp giấy theo đúng quy định pháp luật. Đối với yêu cầu của bị đơn Lý H phản tố yêu cầu hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của nguyên đơn bà Lâm Thị S để điều chỉnh lại cho đúng. Vấn đề này, việc hủy hay không hủy giấy, thì do Hội đồng xét xử xem xét, đánh giá khi có căn cứ.

* Sự việc được Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Sóc Trăng thụ lý, giải quyết. Tại Bản án sơ thẩm số 41/2021/DS-ST, ngày 20 tháng 9 năm 2021, đã quyết định:

Căn cứ khoản 9 Điều 26; điểm a, khoản 1 Điều 35; điểm c khoản 1 Điều 39; khoản 1, Điều 244; điểm b, khoản 2, Điều 227, khoản 3, Điều 228; Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015; Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội, quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Áp dụng Điều 164 và Điều 166 của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Áp dụng khoản 1 Điều 203 Luật Đất đai năm 2013;

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Lâm Thị S. Buộc các bị đơn ông Lý H, bà Thạch Thị S, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Lý H và bà Thạch Thị Th giao trả lại cho nguyên đơn bà Lâm Thị S phần đất lấn chiếm có diện tích 667m2 tại thửa 240, tờ bản đồ số 05, có diện tích là 3.710m2, tọa lạc tại Ấp G, xã A, huyện C, tỉnh Sóc Trăng. Cụ thể như sau:

- Hướng Đông giáp thửa đất 240 còn lại, có số đo 7m.

- Hướng Tây giáp thửa đất 260, có số đo 7m.

- Hướng Nam giáp thửa đất 261, 262, có số đo 29,68m + 59,14m.

- Hướng Bắc giáp thửa đất số 241, có số đo 89, 57m.

* Diện tích: 667m2.

(có sơ đồ kèm theo).

2. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, về việc yêu cầu hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của nguyên đơn và yêu cầu công nhận bị đơn là người có quyền sử dụng hợp pháp đối với phần đất tranh chấp giáp ranh giữa thửa 241 của bị đơn và thửa 240 của nguyên đơn có diện tích 1.365m2.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí, chi phí tố tụng và thông báo quyền kháng cáo của các đương sự theo luật định.

* Ngày 04-10-2021, bị đơn Lý H, Thạch Thị S kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm nêu trên, yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xem xét giải quyết sửa án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn là công nhận phần đất có diện tích 667,0m2 nêu trên là quyền sử dụng hợp pháp của bị đơn và hủy một phần diện tích 667,0m2 trong thửa 240, tờ bản đồ số 5 trong giấy chứng nhận do bà Lâm Thị S đứng tên.

* Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, bị đơn giữ nguyên yêu cầu phản tố, các bị đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Các đương sự không tự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

* Vị luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các bị đơn trình bày:

Bị đơn sử dụng phần đất đang tranh chấp từ thời điểm năm 1982 cho đến hiện nay, sự việc được chứng minh qua lời khai của bà Lý Thị H và ông Trang H mà Tòa án nhân dân huyện C đã ghi vào ngày 10-6-2019, ngoài ra còn được quá trình sử dụng đất của bị đơn còn được chứng minh qua biên bản xác minh vào ngày 20-6-2022 của Tòa án nhân dân tỉnh tỉnh Sóc Trăng đối với ông Kim V và Huỳnh Chí C. Đối với nguyên đơn được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất mà bị đơn đang sử dụng tại thửa 240 tờ bản đồ số 5 là không đúng quy định, vì tại thời điểm cấp vào năm 1991 là thời điểm cấp đại trà, nguyên đơn chỉ cần đi khai là được cấp giấy chứng nhận, đến năm 2010 khi nguyên đơn cũng không đủ điều kiện để cấp đổi lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, do đó việc Ủy ban nhân dân huyện C cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nguyên đơn cũng không đúng quy định pháp luật. Ngoài ra trong quá trình giải quyết tại cấp phúc thẩm bị đơn có làm đơn để yêu cầu Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng tiến hành đo đạc, thẩm định lại phần đất. Tại biên bản bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 25-01-2022 của Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng xác định phần đất tranh chấp tại thửa số 240, tờ bản đồ số 05, có diện tích 1.068,2m2, tọa lạc Ấp G, xã A, huyện C, tỉnh Sóc Trăng do bà Lâm Thị S đứng tên, do đó xin thay đổi bổ sung kháng cáo đối với phần diện tích đất là 1.068,2m2 so với đơn kháng cáo của bị đơn, nếu Hội đồng xét xử không chấp nhận thì đề nghị hủy án trả về cho cấp sơ thẩm xét xử lại.

* Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về việc tuân thủ và chấp hành pháp luật tố tụng của những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm. Đồng thời, phát biểu quan điểm về tính có căn cứ và hợp pháp của kháng cáo và cho rằng kháng cáo của bị đơn là cơ sở chấp nhận và đề nghị áp dụng khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 chấp nhận kháng cáo của các bị đơn sửa bản án sơ thẩm số 41/2021/DS-ST, ngày 20 tháng 9 năm 2021 của Tòa án nhân dân huyện C theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và chấp nhận yêu cầu phản tố của các bị đơn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra các chứng cứ tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng, ý kiến phát biểu và đề nghị của Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Người kháng cáo, nội dung và hình thức đơn kháng cáo, thời hạn kháng cáo của các bị đơn là đúng theo quy định tại Điều 271, Điều 272 và Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, kháng cáo hợp lệ và đúng theo luật định nên vụ án được xét xử theo trình tự phúc thẩm đối với nội dung kháng cáo và các vấn đề có liên quan đến việc kháng cáo.

[2]. Về sự có mặt, vắng mặt của những người tham gia tố tụng: Tại phiên tòa những người làm chứng đều đã được triệu tập hợp lệ tham gia phiên tòa lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt. Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 227 và Điều 229 Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vụ án vắng mặt những người có tên nêu trên.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ khoản 1 Điều 148, khoản 2 Điều 308 và khoản 6 Điều 313 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

Căn khoản 1 Điều 29 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Chấp nhận kháng cáo của các bị đơn ông Lý H và bà Thạch Thị S.

Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 41/2021/DS-ST ngày 20-9-2021 của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Sóc Trăng và được tuyên lại như sau:

Căn cứ khoản 2 Điều 26; điểm a, khoản 1 Điều 35; điểm c khoản 1 Điều 39; khoản 1, Điều 244; điểm b, khoản 2, Điều 227, khoản 3, Điều 228; Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015;

Căn cứ Khoản 4 Điều 32 của Luật tố tụng hành chính năm 2015;

Căn cứ Khoản 3 Điều 100, khoản 1 Điều 203 của Luật Đất đai năm 2013;

Căn cứ khoản 3 Điều 26; khoản 2 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội, quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Lâm Thị S, về việc buộc các bị đơn ông Lý H, bà Thạch Thị S, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Lý H và bà Thạch Thị Thươl giao trả lại cho nguyên đơn bà Lâm Thị S phần đất lấn chiếm có diện tích 667,0m2 thuộc thửa 240, tờ bản đồ số 05, tọa lạc tại Ấp G, xã A, huyện C, tỉnh Sóc Trăng. Phần đất có số đo và tứ cận như sau:

- Hướng Đông giáp thửa đất 240 còn lại, có số đo 7m.

- Hướng Tây giáp thửa đất 260, có số đo 7m.

- Hướng Nam giáp thửa đất 261, 262, có số đo 29,68m + 59,14m.

- Hướng Bắc giáp thửa đất số 241, có số đo 89,57m.

2. Chấp nhận yêu cầu phản tố của các bị đơn ông Lý H và bà Thạch Thị S.

2.1. Hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 020433 do Ủy ban nhân dân huyện C, tỉnh Sóc Trăng cấp cho bà Lâm Thị S ngày 04/11/2010 có diện tích đất là 667,0m2 thuộc thửa số 240, tờ bản đồ số 05, tọa lạc Ấp G, xã A, huyện C, tỉnh Sóc Trăng do bà Lâm Thị S. Phần đất có số đo và tứ cận như sau:

- Hướng Đông giáp thửa đất 240 còn lại, có số đo 7m.

- Hướng Tây giáp thửa đất 260, có số đo 7m.

- Hướng Nam giáp thửa đất 261, 262, có số đo 29,68m + 59,14m.

- Hướng Bắc giáp thửa đất số 241, có số đo 89, 57m.

2.2. Công nhận phần diện tích đất 667,0m2 thuộc thửa số 240, tờ bản đồ số 05, tọa lạc Ấp G, xã A, huyện C, tỉnh Sóc Trăng cho ông Lý H và bà Thạch Thị S. Phần đất có số đo và tứ cận như sau:

- Hướng Đông giáp thửa đất 240 còn lại, có số đo 7m.

- Hướng Tây giáp thửa đất 260, có số đo 7m.

- Hướng Nam giáp thửa đất 261, 262, có số đo 29,68m + 59,14m.

- Hướng Bắc giáp thửa đất số 241, có số đo 89,57m.

(Có sơ đồ kèm theo).

3. Về chi phí tố tụng: Bà Lâm Thị S phải chịu là 14.943.463 đồng. Do bà S đã nộp tạm ứng số tiền 6.000.000 đồng và bị đơn đã nộp tạm ứng số tiền 8.943.463 đồng. Sau khi khấu trừ số tiền bà S còn phải nộp số tiền 8.943.463 đồng để hoàn trả lại cho ông H và bà S.

4. Về án phí dân sự sơ thẩm: Bà Lâm Thị S được miễn tiền án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

5. Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Lý H và bà Thạch Thị S không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

6. Bản án này có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi, bổ sung năm 2014) thì người được thi hành án, người phải thi hành án có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi, bổ sung năm 2014), thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi, bổ sung năm 2014).

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM