Bản án 87/2021/DS-PT — Tranh chấp hợp đồng tặng cho tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Theo đơn khởi kiện, quá trình tố tụng nguyên đơn trình bày:

Nguyên đơn là mẹ ruột của bị đơn, nguyên đơn là người có quyền sử dụng đất với diện tích 1.016,7m2, thuộc thửa đất số 139, tờ bản đồ số 49 tọa lạc tại phường P, thành phố T, tỉnh Bình Dương theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AP057529 do Uỷ ban nhân dân thị xã (nay là thành phố) T, tỉnh Bình Dương cấp ngày 20/10/2009. Nguồn gốc thửa đất trên là tài sản chung của bị đơn và chồng là ông Võ Hiệp N, sinh năm 1937, chết ngày 18/5/2009. Trước khi chết, ông N làm hợp đồng tặng cho nguyên đơn. Phần đất trước đây từ những năm 2000, vợ chồng nguyên đơn cho con trai là ông Võ Hiệp L cùng vợ ông L là bà Trần Thị Tuyết T và các con ông Võ Kim L và ông Võ Kim H quản lý, sử dụng. Năm 2006, vì thuộc đối được khó khăn nên được cơ quan Nhà nước tặng cho ông L 01 căn nhà cấp 04 (nhà tình thương).

Năm 2012, do già yếu nên nguyên đơn có ý định làm thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất cho ông L nhưng bị đơn lúc đó có ý kiến “Nếu mẹ sang tên cho ông L, khi ông chết vợ con ông sẽ bán đất, mẹ cứ để con đứng tên dùm, khi nào hai con của ông L lớn sẽ sang tên cho hai cháu”. Do ông L là người nghiện rượu. Nguyên đơn sợ sau khi cho ông L sẽ bán tài sản nên đồng ý với ý kiến của bị đơn đưa ra. Ngày 14/9/2012, nguyên đơn và bị đơn đã xác lập Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất đối với thửa đất nêu trên tại Phòng Công chứng a, tỉnh Bình Dương, số công chứng 6781, quyển số 09TP/CC-SCC/HĐGD. Vì sợ sau này khó khăn trong sang tên cho các cháu nên trong hợp đồng nguyên đơn yêu cầu ghi “cho làm tài sản riêng không xáp nhập vào khối tài sản chung”. Sau đó, bị đơn được Uỷ ban nhân dân thị xã (nay là thành phố) T cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BL602958 ngày 18/10/2012, đối với thửa đất nêu trên. Vì không phải tặng cho thực sự nên nguyên đơn đang giữ giấy chứng nhận này. Việc tặng cho quyền sử dụng đất này nguyên đơn và bị đơn tự làm, ông L và vợ con ông L không biết. Sau khi tặng cho ông L, gia đình vẫn cư trú, quản lý, sử dụng phần đất nêu trên. Ngày 11/5/2016, ông L chết, vợ con ông L tiếp tục cư trú, quản lý, sử dụng khai khác tài sản là cây trồng trên đất đến nay. Đầu năm 2019, nguyên đơn yêu cầu bị đơn ký giấy tờ tách thửa cho hai người con của ông L nhưng bị đơn từ chối thực hiện. Do vậy, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu: Tuyên bố Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa bà Thái Thị H với bà Võ Thị H ngày 14/9/2012, đối với thửa đất số 139, tờ bản đồ số 49 thuộc phường P, thành phố T, tỉnh Bình Dương tại Phòng Công chứng a, tỉnh Bình Dương, số công chứng 6781, quyển số 09TP/CC-SCC/HĐGD là vô hiệu.

- Bị đơn bà Võ Thị H trình bày:

Thống nhất về quan hệ giữa nguyên đơn và bị đơn cũng như nguồn gốc thửa đất số 139, tờ bản đồ số 49 thuộc phường P, thành phố T, tỉnh Bình Dương như người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày.

Phần đất này trước đây là tài sản chung của cha mẹ bị đơn. Sau đó, cha bị đơn làm thủ tục tặng cho mẹ là nguyên đơn trong vụ án. Từ những năm 2000, cha mẹ bị đơn có cho gia đình ông L, là em ruột của bị đơn cư trú trên thửa đất trên. Năm 2006, ông L được Uỷ ban nhân dân phường P cấp cho 01 căn nhà cấp 04 (nhà tình thương).

Ngày 14/9/2012, tại Phòng Công chứng a tỉnh Bình Dương, nguyên đơn đã lập hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất thửa đất trên cho bị đơn. Với thoả thuận“không được sát nhập vào làm tài sản chung”. Tại thời đểm hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, ông L và gia đình ông L biết. Vì là tình cảm chị em nên bị đơn vẫn để gia đình ông L quản lý, sử dụng phần đất này đến khi ông L chết vào năm 2016 và tiếp tục để vợ con ông L quản lý, sử dụng đến nay. Việc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nguyên đơn giữ vì là mẹ con nên khi nguyên đơn muốn giữ nên bị đơn không có ý kiến gì. Nay trước yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn thì bị đơn không đồng ý. Vì nghĩ tình cảm gia đình bị đơn đồng ý cho 01 phần đất từ đầu đường đi kéo thẳng hết đất trong phạm vi chiều ngang của căn nhà tình thương cho ông Võ Kim H và ông Võ Kim L.

- Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị Tuyết T, ông Võ Kim L và ông Võ Kim H, tại các bản tự khai thống nhất trình bày:

Ông L có vợ là bà Trần Thị Tuyết T. Ông L và bà T có hai người con là ông L và ông H. Từ những năm 2000, gia đình ông L được cha mẹ ruột cho về sinh sống và cư trú tại thửa đất số 139, tờ bản đồ số 49 thuộc phường P, thành phố T, tỉnh Bình Dương. Năm 2006, do gia đình thuộc diện rất khó khăn nên được Uỷ ban nhân dân phường P cấp cho 01 căn nhà cấp 04 (nhà tình thương). Cả gia đình cư trú, quản lý khai thác cây trồng trên thửa đất trên đến năm 2016 thì ông L chết, bà T cùng ông L và ông H tiếp tục cư trú, sử dụng phần phất đến nay. Mãi đến khoảng thời gian gần đây mới được nguyên đơn cho biết là bị đơn đã lừa để làm hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất nêu trên. Trước yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn thì bà T, ông L và ông H thống nhất.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Phòng Công chứng a, tỉnh Bình Dương tại Văn bản ngày 03/5/2020 trình bày:

Ngày 14/9/2012, Công chứng viên Nguyễn Thị G tiếp nhận yêu cầu công chứng của bà Thái Thị H yêu cầu công chứng tặng cho quyền sử dụng đất giữa bên tặng cho là bà Thái Thị H, bên nhận tặng cho là bà Võ Thị H đối với quyền sử dụng đất diện tích 1.016,7m2 thuộc thửa số 139, tờ bản đồ số 49 thuộc phường P, thị xã T, tỉnh Bình Dương theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AP0557529 do Uỷ ban nhân dân thị xã (nay là thành phố) T, tỉnh Bình Dương cấp ngày 20/10/2009. Tại thời điểm xác lập hợp đồng quyền sử dụng đất xác định không có tranh chấp. Tại thời điểm công chứng, công chứng viên chứng nhận hợp đồng đã ghi nhận nội dung: Các bên giao kết hợp đồng có năng lực hành vi dân sự phù hợp theo quy định của pháp luật, các bên đã tự nguyện thoả thuận giao kết hợp đồng; nội dung thoả thuận của các bên trong hợp đồng không vi phạm điều cấm của pháp luật; không trái đạo đức xã hội; các bên cam kết tài sản trên là có thật và hai bên không đề nghị các bên xác minh hoặc yêu cầu giám định; các bên đã đọc lại hợp đồng đã đồng ý toàn bộ nội dung ghi trong hợp đồng và ký vào hợp đồng trước sự có mặt của Công chứng viên. Sau đó, Công chứng viên đã ký công chứng hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 14/9/2012, số công chứng 6781, quyển số 09TP/CC-SCC/HĐGD.

- Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 96/2020/DS-ST ngày 25 tháng 9 năm 2020 của Tòa án nhân dân thành phố T, tỉnh Bình Dương đã quyết định:

Chấp toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Thái Thị H với bị đơn và Võ Thị H về việc “Tranh chấp hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất”.

Tuyên bố Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa bà Thái Thị H với bà Võ Thị H ngày 14/9/2012, đối với thửa đất số 139, tờ bản đồ số 49 thuộc phường P, thành phố T, tỉnh Bình Dương tại Phòng Công chứng a, tỉnh Bình Dương, số công chứng 6781, quyển số 09TP/CC-SCC/HĐGD là vô hiệu.

Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BL602958 ngày 18/10/2012 do Ủy ban nhân dân thành phố T, tỉnh Bình Dương cấp cho bà Võ Thị H. Bà Thái Thị H có quyền liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất nêu trên theo quy định pháp luật.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 05/10/2020, bị đơn bà Võ Thị H kháng cáo toàn bộ nội dung bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện; người đại diện hợp pháp của bị đơn vẫn giữ yêu cầu kháng cáo, bị đơn xuất trình chứng cứ là hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất của bà H cho bà H, bà N đối với thửa 457, tờ bản đồ 49 để chứng minh về điều kiện tặng cho mà bà H tặng cho các người con của bà H. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày quan điểm tranh luận: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa bà Thái Thị H và bà Võ Thị H ngày 14/9/2012 có đối tượng không thực hiện được vì khi các bên giao kết hợp đồng có tài sản của gia đình ông L. Tuy nhiên, không có ý chí của người có tài sản trên đất, đồng thời việc giao kết hợp đồng không đúng ý chí của bà H, bà H không am hiểu pháp luật, bà H chỉ nhờ bà H đứng tên dùm nên hợp đồng tặng cho trên bị vô hiệu. Do vậy, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương phát biểu quan điểm:

- Về tố tụng: Những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng đã thực hiện đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự tại Tòa án cấp phúc thẩm.

- Về nội dung: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu tuyên Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa bà Thái Thị H với bà Võ Thị H ngày 14/9/2012 vô hiệu vì không đúng ý chí của bị đơn vì có tài sản của người thứ ba trên đất. Quá trình tố tụng tại Tòa án cấp sơ thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn, người đại diện hợp pháp của bị đơn thừa nhận vẫn có thiện chí tách 01 phần diện tích đất cho gia đình ông L để sử dụng ổn định vì ông L sinh sống trên một phần diện tích đất tranh chấp. Như vậy, tại thời điểm bà H với bà H giao kết hợp đồng tặng cho thì có tài sản của người thứ ba. Bên cạnh đó, từ thời điểm nhận tặng cho cho đến nay thì bị đơn không trực tiếp quản lý, sử dụng đất, bị đơn cũng không giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; bị đơn cho rằng có giao cho nguyên đơn số tiền 200.000.000 đồng nhưng nguyên đơn không thừa nhận và bị đơn cũng không đưa ra được chứng cứ chứng minh nên yêu cầu kháng cáo của bị đơn là không có căn cứ chấp nhận. Do vậy, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Sau khi nghiên cứu tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, lời trình bày của các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên,

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Bị đơn không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn vì cho rằng hợp đồng tặng cho đúng theo quy định của pháp luật.

Xét thấy, phần đất bà H tặng cho bà H có nguồn gốc được ông Võ Hiệp N tặng cho bà Thái Thị H vào ngày 12/5/2009, như vậy tại thời điểm ông H tặng cho bà H thì nhà của gia đình ông L đã có trên đất, không ai ý kiến, tranh chấp và không có giấy tờ nào thể hiện quyền sử dụng đất là của ông L. Đến ngày 14/9/2012, bà H tặng cho quyền sử dụng đất thửa 139 nêu trên cho bà H, tại thời điểm này thì gia đình ông L vẫn đang sinh sống tại căn nhà tình thương được Ủy ban nhân dân phường P tặng cho, ông L không có ý kiến. Chứng cứ tại hồ sơ thể hiện, thửa đất 139 đã được đo đạc, kiểm tra hiện trạng 02 lần khi ông N tặng cho bà H và khi bà H tặng cho bà H nên việc gia đình ông L cho rằng không biết việc tặng cho là không phù hợp. Đồng thời tại phiên tòa, bà T thừa nhận năm 2016 ông L chết thì bà T mới biết là bà H đã tặng cho bà H đất, bà H nói bà T đến gặp bà H để bà H tách đất cho. Như vậy, từ năm 2016, khi bà T cùng các con đã muốn tách thửa nhưng bà H lại xác định là đã cho bà H nên càng khẳng định không có việc đứng tên dùm như bà H trình bày. Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 14/9/2012 giữa bà H với bà H là hợp đồng đơn vụ. Theo quy định tại khoản 2 Điều 406 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định “hợp đồng đơn vụ là hợp đồng mà chỉ có một bên có nghĩa vụ”. Như vậy, việc thực hiện hợp đồng đơn vụ thì bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ đúng như thỏa thuận. Các bên đã thực hiện đúng theo nội dung thỏa thuận, từ thời điểm bà H nhận tặng cho và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bà H không thực hiệc việc sáp nhập tài sản được tặng cho vào tài sản chung của vợ chồng là đã thực hiện đúng điều kiện của hợp đồng. Do vậy, nguyên đơn căn cứ vào tài sản là căn nhà của gia đình ông L và cho rằng có đối tượng không thực hiện được, là không có căn cứ.

Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương tại phiên tòa là không phù hợp.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ Điều 148, Điều 296, khoản 2 Điều 308 và Điều 313 của Bộ luật Tố tụng dân sự,

- Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án,

1. Chấp nhận kháng cáo của bị đơn bà Võ Thị H.

2. Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 96/2020/DS-ST ngày 25 tháng 9 năm 2020 của Tòa án nhân dân thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương như sau:

2.1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Thái Thị H về việc tuyên bố Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa bà Thái Thị H với bà Võ Thị H ngày 14/9/2012, đối với thửa đất số 139, tờ bản đồ số 49 thuộc phường P, thành phố T, tỉnh Bình Dương tại Phòng Công chứng a, tỉnh Bình Dương, số công chứng 6781, quyển số 09TP/CC-SCC/HĐGD vô hiệu.

2.2. Ghi nhận sự tự nguyện của bà Võ Thị H về việc giao cho ông Võ Kim L, ông Võ Kim H quản lý, sử dụng phần đất có diện tích 270,6m2 thuộc thửa 139, tờ bản đồ số 49 thuộc phường P, thành phố T, tỉnh Bình Dương.

Ông Võ Kim L, ông Võ Kim H được quyền quản lý, sử dụng phần đất có diện tích 270,6m2 thuộc thửa 139, tờ bản đồ số 49 thuộc phường P, thành phố T, tỉnh Bình Dương. Tài sản trên đất gồm có: Một căn nhà có diện tích 32,5m2 và một căn nhà tạm có diện tích 19m2. Đất có tứ cận:

- Phía Bắc giáp thửa 140;

- Phía Nam giáp phần còn lại thửa 139;

- Phía Đông giáp đường bê tông;

- Phía Tây giáp mương nước.

(Vị trí A trên sơ đồ bản vẽ kèm theo).

Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BL602958 ngày 18/10/2012 do Ủy ban nhân dân thành phố T, tỉnh Bình Dương cấp cho bà Võ Thị H để điều chỉnh cho đúng với quyết định của bản án.

Các đương sự liên hệ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để thực hiện việc đăng ký, điều chỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quyết định của bản án.

3. Về chi phí tố tụng: Bà Thái Thị H phải chịu 3.920.000 đồng (ba triệu chín trăm hai mươi nghìn đồng) chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản, được khấu trừ vào tạm ứng chi phí đã nộp (bà Thái Thị H đã thực hiện xong).

4. Án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn Thái Thị H là người cao tuổi nên được miễn án phí.

5. Án phí dân sự sự phúc thẩm: Bà Võ Thị H được miễn nộp.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật từ ngày tuyên án./.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM