Bản án 87/2019/DS-PT — Dân sự

[1] Về thủ tục tố tụng: Bị đơn anh Lâm Hải H đã được triệu tập hợp lệ nhưng vẫn vắng mặt không lý do. Căn cứ vào Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt đối với bị đơn anh Lâm Hải H.

[2] Về nội dung: Nguyên đơn và bị đơn đều thừa nhận, ngày 01/5/2017 có giao kết hợp đồng mua bán xoài lá đám, thời gian hợp đồng là 05 năm, mỗi năm 70.000.000 đồng, tổng cộng giá trị hợp đồng là 350.000.000 đồng. Các bên thỏa thuận giao tiền thành 04 đợt, nguyên đơn đã giao tiền đợt 01 là 90.000.000 đồng, đến ngày 15/11/2017 sẽ giao tiền đợt 02 thì phát sinh tranh chấp của hợp đồng. Nguyên đơn thì cho rằng bị đơn không muốn tiếp tục hợp đồng nên khóa cửa và lánh mặt; còn bị đơn thì cho rằng nguyên đơn vi phạm hợp đồng đã làm hư hại cây trái của bị đơn và trả tiền không đúng thời hạn. Quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm, cả nguyên đơn và bị đơn đều không yêu cầu tiếp tục thực hiện hợp đồng; Do đó, cấp sơ thẩm đã tuyên bố hợp đồng giữa các bên chấm dứt, đương sự không kháng cáo, nên Hội đồng xét xử không xem xét lại nội dung và hình thức của hợp đồng mà chỉ xét hậu quả khi chấm dứt hợp đồng.

[3] Xét về yếu tố lỗi: Nguyên đơn thì cho rằng, nguyên nhân giao tiền đợt 02 trễ là do nguyên đơn đến nhà nhưng không gặp anh H, anh L có điện thoại cho anh H nhưng anh H không nghe điện thoại, có ông Nguyễn Văn Đầy chứng kiến. Theo lời khai của ông Nguyễn Văn Đ (bl 139) thì ông có chứng kiến sự việc vào ngày 17/11/2017 ông L có nói với ông H là “chiều nay xuống Ngã Sáu nhận tiền tại quán cà phê Hồ Lịnh chỗ hôm trước ký hợp đồng và nhận tiền lần 2 để cho chủ quán chứng kiến vậy là anh Lâm Hải H đồng ý nói ừ”. Bị đơn cho rằng, nguyên đơn không thực hiện đúng hợp đồng giao tiền trễ hạn so với hợp đồng có ông Lê Văn T1 và anh Nguyễn Thanh T2 chứng kiến. Theo lời khai của ông Lê Văn T1 và ông Nguyễn Thanh T2 “có chứng kiến việc nguyên đơn giao tiền đợt 02 cho bị đơn trễ hơn 20 ngày”. Các đương sự trình bày nhưng không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh cho lời trình bày của mình, mà chỉ dựa vào lời khai người làm chứng. Lời khai của ông Nguyễn Văn Đầy không được bị đơn thừa nhận và ngược lại lời khai của của ông Lê Văn T1 và anh Nguyễn Thanh T2 không được nguyên đơn thừa nhận; Do đó, Hội đồng xét xử căn cứ vào các chứng cứ khác để xem xét. Nguyên đơn và bị đơn đều thừa nhận có giao tiền trễ hạn nhưng thời gian có khác nhau, nguyên đơn cho rằng trễ 07 ngày còn bị đơn cho rằng trễ 20 ngày. Tuy nhiên, việc giao tiền trễ là có thật; Lẽ ra trong trường hợp này, khi nguyên đơn giao tiền đợt 02 trễ hạn so với hợp đồng thì bị đơn có quyền yêu cầu nguyên đơn thanh toán tiền chậm thực hiện nghĩa vụ; Mặc khác, trong khi hợp đồng không thể hiện nội dung nếu nguyên đơn giao trễ tiền thì bị đơn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng. Bị đơn đã chủ động chấm dứt hợp đồng nên về lỗi một phần thuộc về bị đơn; Đối với nguyên đơn cũng có lỗi trong việc giao tiền không đúng thời hạn như hợp đồng dẫn đến hợp đồng không thể tiếp tục thực hiện. Do đó, nguyên đơn và bị đơn đều có lỗi làm cho hợp đồng vô hiệu.

[4] Hậu quả của hợp đồng:

[4.1] Theo khoản 3 Điều 440 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định “Trường hợp bên mua không thực hiện đúng nghĩa vụ trả tiền thì phải trả lãi trên số tiên chậm trả theo qui định của Điều 357 của Bộ luật dân sự năm 2015”. Căn cứ theo hợp đồng thì một năm mua xoài lá các bên thỏa thuận 70.000.000 đồng; Tuy nhiên do các bên thỏa thuận nghĩa vụ thanh toán lần đầu 90.000.000 đồng trả trước nhiều hơn 20.000.000 đồng và lần 2 là 60.000.000 đồng, nhưng nguyên đơn chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán thì phát sinh tranh chấp như đã nêu trên. Tính về thời gian sử dụng của nguyên đơn đã đủ thời gian 01 năm, thì hợp đồng chấm dứt; Lẽ ra nguyên đơn chỉ giao đủ 70.000.000 đồng nhưng giao vượt 20.000.000 đồng thì chỉ buộc bị đơn trả 20.000.000 đồng và số tiền lãi nếu có. Nhưng nguyên đơn khởi kiện và kháng cáo yêu cầu bị đơn bồi thường gấp 03 lần số tiền đã giao, tổng cộng là 270.000.000 đồng và không đưa ra được cơ sở pháp lý chứng minh cho yêu cầu; Do đó cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu trên của nguyên đơn là có căn cứ.

[4.2] Đối với yêu cầu bồi thường tiền trái xoài non, bông xoài tổng cộng 180.000.000 đồng là chưa có cơ sở để chấp nhận; Bởi lẽ, hiện tại không có cơ sở để xác định lượng trái non và bông xoài do nguyên đơn yêu cầu được xác định cụ thể là bao nhiêu, lượng trái non và bông xoài khi thu hoạch xoài sẽ còn lại bao nhiêu. Hơn nữa, nguyên đơn trong khoảng thời gian hơn 01 năm canh tác, nguyên đơn đã khai thác xoài của bị đơn đã hưởng lợi từ việc canh tác vườn, cụ thể khi nhận vườn nguyên đơn đã bán được khoảng 200kg trái, giá nguyên đơn thừa nhận là 5.000 đồng/kg, tương đương 1.000.000 đồng. Tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn khai ngoài lần thu hoạch nêu trên, nguyên đơn cũng đã thu hoạch được khoảng 6,5 tấn xoài giá 11.000 đồng/kg, tổng số tiền bán được là 69.000.000 đồng. Tuy nhiên, qua xác định của cơ quan có thẩm quyền thể hiện tại thời điểm nguyên đơn thu hoạch xoài thì giá xoài trên địa bàn huyện CT là 18.000 đồng/kg (xoài loại 1), 14.000 đồng/kg (hàng xô), bị đơn thì cho rằng nguyên đơn đã thu hoạch xoài trên 150.000.000 đồng. Như vậy, để có thu hoạch trái nguyên đơn cũng phải chăm sóc vườn, đầu tư phân thuốc, công sức thì mới có thu hoạch được xoài và thực tế nguyên đơn cũng đã có thu lại một khoản tiền nhất định, số tiền mà nguyên đơn thu lại cũng đã phù hợp với số tiền đầu tư cũng như thời gian chăm sóc vườn. Những năm tiếp theo nếu muốn có thì nguyên đơn cũng phải đầu tư nhưng do hợp đồng phát sinh tranh chấp chưa phát sinh chi phí đầu tư và nguyên đơn cũng đã rút yêu cầu đối với các chi phí đầu tư và nhân công, nên cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu bồi thường tiền trái non, bông xoài tổng cộng 180.000.000 đồng là có cơ sở.

[5] Ông Hồ Văn L không chứng minh được thiệt hại cũng như căn cứ yêu cầu bồi thường gấp 3 lần khoản tiền thanh toán cho năm đầu tiên là 270.000.000 đồng; Chỉ có căn cứ chứng minh hợp đồng mỗi năm 70.000.000 đồng nhưng đã trả trước 90.000.000 đồng nhiều hơn 20.000.000 đồng. Nếu tính lãi suất của số tiền trả trước 20.000.000 đồng thì vốn và lãi cũng không vượt quá 90.000.000 đồng nhưng cấp sơ thẩm buộc bị đơn trả cho nguyên đơn. Bị đơn không kháng cáo là có lợi cho nguyên đơn.