Bản án 85/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tóm tắt nội dung vụ án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm, nội dung kháng cáo:

Tại đơn khởi kiện, bản tự khai và tại phiên tòa, nguyên đơn và người đại diện theo ủy quyền của chị Dương Thị Phương là anh Vũ Văn Thảo, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của anh Thảo trình bày:

Vợ chồng anh là chủ sử dụng hợp pháp của thửa đất số 62, tờ bản đồ số 07, diện tích 132m2, địa chỉ: Thôn Phạm Xá, xã Ngọc Sơn, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương (nay là tổ dân phố Phạm Xá, phường Tân Hưng, thành phố Hải Phòng). Vợ chồng anh được UBND huyện Tứ Kỳ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số CR 745947 ngày 12/9/2019. Theo GCNQSDĐ của vợ chồng anh có cạnh giáp đường 391 dài 4,6m; cạnh giáp đất thủy lợi dài 4,3m; cạnh giáp đất ông Điệt dài 30m; cạnh giáp đất bà Mận dài 29m.

Thửa đất của bà Vũ Thị Mận là thửa đất số 63, tờ bản đồ số 07, diện tích 124m2. Bà Mận được UBND tỉnh Hải Hưng cấp GCNQSDĐ số A433553, số vào sổ 1010 QSDĐ, ngày cấp 11/12/1991 được UBND huyện Tứ Kỳ hợp pháp hóa trang III ngày 05/11/2002. Thửa đất của bà Mận có cạnh giáp đường 391 dài 5m; cạnh giáp đất thủy lợi dài 5m.

Anh xác định thửa đất của vợ chồng anh bị thiếu 8m2 so với diện tích được ghi nhận trong Giấy CNQSDĐ là do bà Vũ Thị Mận đã lấn chiếm đất của anh. Bà Mận đã phá bức tường bao quanh cũ của vợ chồng và xây dựng công trình sang đất của anh. Khi phát hiện thửa đất của anh bị bà Mận lấn chiếm, để giữ tình cảm gia đình, hàng xóm với nhau, anh đã nhiều lần nói chuyện, đề nghị bà Mận tháo dỡ công trình xây dựng và trả lại phần đất đó cho anh. Tuy nhiên, đôi bên không tìm được tiếng nói chung. Chính vì vậy, anh đã làm đơn đề nghị UBND xã Ngọc Sơn tổ chức buổi hòa giải về việc tranh chấp quyền sử dụng đất giữa anh và bà Vũ Thị Mận.

Ngày 08/11/2022, UBND xã Ngọc Sơn đã tổ chức buổi hòa giải tranh chấp đất đai giữa vợ chồng anh và bà Mận, nhưng buổi hòa giải không thành. UBND xã Ngọc Sơn đã tiến hành đo vẽ xác định lại kích thước các cạnh thửa đất của gia đình và bà Mận. Theo đó, hiện trạng thửa đất của anh có kích thước như sau: Cạnh giáp mặt đường 391 dài 4,03m; Cạnh giáp đất thủy lợi dài 4,25m; Cạnh giáp đất ông Điệt dài 30m; Cạnh giáp đất bà Mận dài 29m. Hiện trạng thửa đất của bà Mận có kích thước như sau: Cạnh giáp mặt đường 391 dài 5,24m; Cạnh giáp đất thủy lợi dài 5,2m.

Theo trích lục án dân sự Tòa án chia cho bà Mận phần đất ở có chiều rộng mặt đường 191 từ bắc sang đông là 5m, đường ranh giới được tính từ điểm cuối cùng của mét thứ 5 kéo một đường thẳng, như vậy đường ranh giới giữa bà Mận và anh Thảo là đường thẳng do đó giấy chứng nhận bà Mận được cấp có phần lồi sang phần đất của anh Thảo là không đúng. Việc giữa anh Thảo và Mận đổi đất cho nhau theo giấy là không phù hợp nên xác định phần chiều rộng bám mặt đường của bà Mận là 5m. Như vậy bà Mận đã sử dụng chiều bám mặt đường 191 của anh Thảo là 0,25m , diện tích bà Mận đã sử dụng của anh Thảo 7m2.

Nay anh Thảo khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: Buộc bà Mận phải trả lại diện tích 7m2 và tháo dỡ các phần công trình trên diện tích đất lấn chiếm để trả lại đất cho vợ chồng anh.

Lời khai của bị đơn bà Vũ Thị Mận và người đại diện theo ủy quyền của bà Mận trình bày:

Năm 1987, bà Mận và ông Đặng Văn Miên là vợ chồng được Hợp tác xã cấp cho một thửa đất, diện tích cụ thể là bao nhiêu thì bà không nhớ. Đến ngày 18/01/1991, bà và ông Miên được TAND huyện Tứ Lộc xử cho ly hôn, về tài sản Tòa án đã xử mỗi người quản lý ½ thửa đất, bà được quản lý, sử dụng phần đất có nhà (hiện nay là thửa số 63, tờ bản đồ số 7, được cấp GCNQSDĐ ngày 11/12/1991 và được hợp pháp hóa trang 3 ngày 05/11/2002). Bà sử dụng thửa đất trên ổn định từ đó cho đến nay, không có sự biến động gì cho đến trước khi xảy ra tranh chấp với gia đình nhà anh Thảo.

Sau khi ly hôn với bà, diện tích đất của ông Miên được chia đã chuyển nhượng lại cho vợ chồng ông Đặng Văn Thảo (có vợ là bà Bích), sau đó vợ chồng ông Thảo chuyển nhượng cho bà Lan rồi bà Lan chuyển nhượng lại thửa đất cho vợ chồng anh Thảo, chị Phương vào năm 2019.

Năm 2020, ngày tháng cụ thể bà không nhớ, vợ chồng anh Thảo có sang nhà bà nhiều lần trao đổi, muốn bà đổi đất cho vợ chồng anh Thảo, cụ thể: Bà sẽ lấy sang nhà anh Thảo 25cm ở vị trí phía dưới và phía trên (giáp đường 391), còn anh Thảo sẽ lấy đất nhà bà ở phần giữa (phần đất gia đình bà bị lồi ra) để cho cạnh giáp ranh giữa 2 thửa đất hai bên gia đình là một đường thẳng như hiện nay. Sau khi thỏa thuận xong, anh Thảo đóng cọc, chăng dây, đổ bê tông móng và xây dựng lán tôn theo như thỏa thuận của hai bên và xây hết đất. Việc xây dựng trên của anh Thảo có sự chứng kiến của lãnh đạo xã Ngọc Sơn là ông Hòa và địa chính là ông Hiếu. Hai năm sau kể từ ngày đổi đất với vợ chồng anh Thảo, bà mới xây dựng nhà và công trình, bà xây áp sát công trình nhà anh Thảo theo đường thẳng.

Bà không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của vợ chồng anh Thảo vì gia đình bà không lấn chiếm đất gia đình anh Thảo. Bà đề nghị Tòa án hủy GCNQSDĐ được UBND huyện Tứ Kỳ cấp cho vợ chồng anh Thảo, chị Phương, vì: Hình thể thửa đất của gia đình bà phía giáp ranh với thửa đất của gia đình anh Thảo là một hình tam giác tù, nhưng GCNQSDĐ cho anh Thảo, chị Phương giáp ranh với bà là một đường thẳng.

Quan điểm của UBND phường Tân Hưng: Phần diện tích phía mặt tiền của hai gia đình, hiện nay đang sử dụng nằm trong hành lang giao thông…không đủ điều kiện để hợp pháp hóa diện tích đất tăng thêm vào trong GCN đã cấp. Phần diện tích 02 gia đình có vượt lập về phía cuối của thửa đất sang phần đất thủy lợi (ĐTL) là đất lấn chiếm sau ngày 01/7/1993 và trước ngày 01/7/2004. Sau khi hai nhà đã thống nhất được ranh giới, mốc giới rõ ràng. Địa phương sẽ hướng dẫn hai gia đình đo vẽ trích lục bổ sung, nếu phần diện tích phía sau phù hợp với quy hoạch sử dụng ở trong khu dân cư thì cho phép xử lý hợp pháp hóa phần đất tăng thêm và phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định. Nếu phần diện tích tăng thêm không phù hợp với quy hoạch sử dụng đất thì sẽ đề nghị tháo dỡ công trình.

Quan điểm của UBND xã Ngọc Sơn (nay là phường Tân Hưng):

Đối với thửa đất số 63: Thửa đất số 63, tờ bản đồ số 7, diện tích theo GCNQSDĐ là 124m2 đã được UBND tỉnh Hải Hưng (nay là tỉnh Hải Dương) cấp GCNQSDĐ ngày 11/12/1991, được hợp pháp hóa trang 3 ngày 05/11/2002 mang tên bà Vũ Thị Mận có nguồn gốc:

- Theo bản đồ 299 thì thửa đất trên nằm trong tổng thể khu dân cư gồm nhiều hộ thể hiện tại thửa 236, tờ bản đồ số 9, tổng diện tích 7848m2 và thửa số 415, tờ bản đồ số 9, tổng diện tích 3360m2, không phân định rõ thửa đất của từng hộ.

- Theo bản đồ địa chính năm 1991 và sổ đăng ký cấp giấy năm 1991 thể hiện là số thửa 63, tờ bản đồ số 7, diện tích là 124m2, họ tên chủ hộ là bà Vũ Thị Mận.

- Theo bản đồ địa chính năm 2019 thể hiện tại thửa đất số 72, tờ bản đồ số 23, diện tích là 186,1m2, loại đất ONT, tên người sử dụng là Vũ Thị Mận; Theo bản đồ địa chính được Sở tài nguyên và môi trường tỉnh Hải Dương phê duyệt ngày 20/8/2020 thể hiện thửa 72, tờ bản đồ số 23, diện tích 186m2.

Có sự biến động về diện tích từ bản đồ 1991 đến bản đồ địa chính năm 2019 như vậy là do sai số khi đo đạc và trong quá trình sử dụng đất thì gia đình đã sử dụng phần hành lang đường giao thông tỉnh lộ 391 và lấn chiếm về phía sau của thửa đất, cũng như hai bên gia đình giữa bà Mận và anh Thảo có sự thống nhất đổi một phần đất, số liệu cụ thể gia đình đã sử dụng phần hành lang đường giao thông và lấn chiếm đất về phía sau thì UBND xã không nắm được.

Đối với thửa đất số 62: Thửa đất số 62, tờ bản đồ số 7, diện tích theo GCNQSDĐ là 132m2, đã được UBND huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 12/9/2019 mang tên ông Vũ Văn Thảo và bà Dương Thị Phương có nguồn gốc:

- Theo bản đồ địa chính năm 1991 thể hiện là số thửa 62, tờ bản đồ số 7, diện tích là 132m2; sổ đăng ký cấp giấy năm 1991 không thể hiện việc chủ sử dụng đất đăng ký cấp giấy.

- Theo sổ cấp GCNQSDĐ năm 2003 thể hiện tại số thứ tự cấp giấy 2525, tên chủ sử dụng là bà Đinh Thị Lan, nơi thường trú ở Phạm Xá, diện tích là 132m2, số thửa 62, tờ bản đồ số 7 phần ghi chú thể hiện nhận chuyển nhượng đất của Đặng Văn Thảo, UBND xã không có lưu giữ về việc hồ sơ nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của bà Đinh Thị Lan.

- Theo bản đồ địa chính năm 2019 thể hiện tại thửa đất số 71, tờ bản đồ số 23, diện tích là 164,3m2, loại đất ONT, tên người sử dụng là Trịnh Thị Lan; Theo bản đồ địa chính được Sở tài nguyên và môi trường tỉnh Hải Dương phê duyệt ngày 20/8/2020 thể hiện thửa 72, tờ bản đồ số 23, diện tích 164,2m2.

Có sự biến động về diện tích từ bản đồ 1991 đến bản đồ địa chính năm 2019 như vậy là do sai số khi đo đạc và trong quá trình sử dụng đất thì gia đình đã sử dụng phần hành lang đường giao thông tỉnh lộ 391 và lấn chiếm về phía sau của thửa đất, cũng như hai bên gia đình giữa bà Mận và anh Thảo có sự thống nhất đổi một phần đất, số liệu cụ thể gia đình đã sử dụng phần hành lang đường giao thông và lấn chiếm đất về phía sau thì UBND xã không nắm được.

Kết quả thẩm định tại chỗ và định giá tài sản:

Hiện trạng thửa đất số 62, tờ bản đồ số 07 của vợ chồng anh Thảo: Phía Tây Bắc giáp phần đất nhà bà Hiệu dài 11,35 + 12,20 + 7,06 + 6,58 (m), phía Tây Nam giáp rãnh nước có chiều dài là 4,15m; phía Đông Nam giáp nhà ông Điệt dài 36,92m; phía Đông Bắc giáp đường 391 có chiều dài 4,04m. Tổng diện tích là 153,2m2.

Hiện trạng thửa đất số 63, tờ bản đồ số 07 của bà Mận: Phía Tây Bắc giáp đất ông Vị dài 37,59m; phía Tây Nam giáp rãnh nước dài 4,96 + 0,30 (m), phía Đông Nam giáp đất anh Thảo có chiều dài 6,58 + 7,06 + 12,20 + 11,35 (m); phía Đông Bắc giáp đường 391 có chiều dài 4,68 + 0,57 (m). Tổng diện tích là 195,1m2

Phần diện tích đất tranh chấp do anh Thảo xác định là 15,2m2 hiện do bà Mận đang sử dụng có các cạnh như sau: Phía Tây Bắc giáp đất nhà bà Mận là 37,1m2; phía Tây Nam giáp rãnh nước là 0,3m; phía Đông Nam giáp đất anh Thảo là 6,58 + 7,06 + 12,20 + 11,35 (m); phía Đông Bắc giáp đường 391 là 0,57m. Trên phần diện tích tranh chấp có 01 phần nhà 03 tầng có diện tích 5m2; 01 phần nhà bếp phía sau nhà 03 tầng có diện tích 2,3m2; sân bê tông phía sau nhà bếp có diện tích 2,1m2; sân bê tông phía trước nhà 03 tầng có diện tích 5,8m2; 01 đoạn tường rào bằng tôn phía sau nhà bếp dài 6,58m, cao 2,1m; 01 đoạn tường cũ có chiều dài 2,1m, cao 1,3m.

Kết quả định giá tài sản: Giá đất ở là 31.000.000 đ/m2, về tài sản trên diện tích đất có tranh chấp trị giá 39.269.000 đồng.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 53/2025/DS-ST ngày 14 tháng 11 năm 2025 của Toà án nhân dân khu vực 8 - Hải Phòng căn cứ khoản 3 Điều 100; điểm d khoản 2 Điều 106 Luật đất đai năm 2013; các điều 165, 166, 175, 235 Bộ luật dân sự; khoản 9 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35, 39, khoản 2 Điều 227, khoản1 Điều 228 và Điều 147 BLTTDS; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 quy định án phí lệ phí Toà án, xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Vũ Văn Thảo phần diện tích đất 5,7m2 ký hiệu là S1 được giới hạn bởi các điểm A7,B2,B3,A10, A9, A8 đến A7. Xác định diện tích trên thuộc quyền sở hữu, sử dụng của bà Vũ Thị Mận (Có sơ đồ bản vẽ kèm theo)

Vợ chồng anh Vũ Văn Thảo, bà Vũ Thị Mận có trách nhiệm liên hệ với các cơ quan có thẩm quyền để làm lại thủ tục xác lập quyền sở hữu, sử dụng và đề nghị cấp lại hoặc điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

2. Không chấp nhận yêu cầu của bà Vũ Thị Mận về yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất, do UBND huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương cấp ngày 12/9/2019 cho người sử dụng đất ông Vũ Văn Thảo và bà Dương Thị Phương.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí dân sự sơ thẩm, quyền kháng cáo, quyền yêu cầu thi hành án đối với các đương sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 25/11/2025 nguyên đơn anh Vũ Văn Thảo kháng cáo toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 53/2025/DS-ST ngày 14 tháng 11 năm 2025 của Toà án nhân dân khu vực 8 - Hải Phòng và đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn

Tại phiên tòa phúc thẩm, người kháng cáo là nguyên đơn anh Vũ Văn Thảo trình bày tại thời điểm đổi đất anh Thảo không biết được thông tin trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà Mận là sai. Theo trích lục bản án ly hôn giữa ông Đặng Văn Miên và bà Vũ Thị Mận thì diện tích đất ở chia cho bà Mận có các cạnh đều là đường thẳng (phần tiếp giáp giữa nhà anh Thảo và nhà bà Mận cũng là đường thẳng), không phải là đường gấp khúc như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bà Mận nên anh Thảo giữ nguyên yêu cầu kháng cáo và đề nghị Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh. Người đại diện hợp pháp của bị đơn bà Vũ Thị Mận vẫn giữ nguyên quan điểm như cấp sơ thẩm.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng phát biểu ý kiến:

Về thủ tục tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa phúc thẩm, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án đã chấp hành đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Các đương sự đã chấp hành và thực hiện đúng các quyền và nghĩa vụ của đương sự quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự.

Đối với nội dung kháng cáo: Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, giữ nguyên bản án sơ thẩm. Về án phí: Do yêu cầu kháng cáo của anh Thảo không được chấp nhận nên anh Thảo phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Về tố tụng:

- Xét nội dung kháng cáo của nguyên đơn anh Vũ Văn Thảo:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 148, khoản 2 Điều 296, khoản 1 Điều 308, Điều 313 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Tuyên xử: Không chấp nhận kháng cáo của anh Vũ Văn Thảo:

Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 53/2025/DS-ST ngày 14 tháng 11 năm 2025 của Toà án nhân dân khu vực 8 - Hải Phòng.

Căn cứ khoản 9 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35, 39, Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ các điều 165, 166, 175, 235 Bộ luật Dân sự;

Căn cứ khoản 3 Điều 100; điểm d khoản 2 Điều 106 Luật đất đai năm 2013;

Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 quy định án phí lệ phí Toà án; xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Vũ Văn Thảo phần diện tích đất 5,7m2 ký hiệu là S1 được giới hạn bởi các điểm A7,B2,B3,A10, A9, A8 đến A7. Xác định diện tích trên thuộc quyền sở hữu, sử dụng của bà Vũ Thị Mận (Có sơ đồ bản vẽ kèm theo bản án dân sự sơ thẩm)

Vợ chồng anh Vũ Văn Thảo, bà Vũ Thị Mận có trách nhiệm liên hệ với các cơ quan có thẩm quyền để làm lại thủ tục xác lập quyền sở hữu, sử dụng và đề nghị cấp lại hoặc điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

2. Không chấp nhận yêu cầu của bà Vũ Thị Mận về yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất, do UBND huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương cấp ngày 12/9/2019 cho người sử dụng đất ông Vũ Văn Thảo và bà Dương Thị Phương.

3. Về án phí dân sự sơ thẩm và án phí dân sự phúc thẩm: Anh Thảo phải chịu 8.835.000 đồng tiền án phí dân sự sơ thẩm và 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm. Anh Thảo đã nộp 800.000 đồng tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 0000513 ngày 26/9/2023 tại Chi cục THADS thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương (nay là Phòng THADS khu vực - Hải Phòng) và nộp 300.000 đồng tiền tạm ứng dân sự phúc thẩm theo Biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 0007072 ngày 26/11/2025 tại Phòng THADS khu vực 8 - Hải Phòng. Anh Thảo còn phải nộp số tiền là 8.035.000 đồng.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM