Bản án 85/2023/DS-PT — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

1. Theo đơn khởi kiện ngày 18/9/2019, đơn xác nhận yêu cầu khởi kiện ngày 12/4/2022, các lời khai trong quá trình tố tụng và tại phiên tòa sơ thẩm, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn bà Văn Thị Diễm T trình bày: Ngày 01/9/2010, Công ty TNHH B (sau đây gọi tắt là Công ty B) ký hợp đồng lao động với bà Phạm Thị T1, chức vụ nhân viên phụ trách kinh doanh. Ngày 14/5/2019, Công ty B phát hiện bà T1 lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để chiếm đoạt tài sản của công ty. Ngày 14/5/2019, bà T1 thừa nhận hành vi của mình và cam kết thanh toán tiền nợ. Nội dung của Cam kết thanh toán tiền nợ ngày 14/9/2019 như sau: Bà T1 xác nhận đã chiếm đoạt trái phép tài sản của Công ty B tổng số tiền 1.355.780.000 đồng (một tỷ ba trăm năm mươi lăm triệu bảy trăm tám mươi ngàn đồng); bà T1 cam kết sẽ thanh toán số tiền nợ vào ngày 17/5/2019 và sẽ dùng mọi tài sản cá nhân để thanh toán các khoản nợ cho Công ty như đã thỏa thuận; nếu bà T1 chậm trả theo thỏa thuận thì sẽ chịu trách nhiệm đối với số tiền chậm trả tương ứng với mức lãi suất là 0.5%/ngày trên số tiền chậm thanh toán”, có chữ ký, dấu lăn tay của bà T1. Cùng ngày 14/5/2019, bà T1 nghỉ việc và không trả tiền theo cam kết trên cho Công ty.

Bà T1 cho rằng công ty S văn bản sẵn đưa cho bà T1 điền thông tin vào là không có cơ sở. Sự việc bà T1 chiếm đoạt của công ty là do bà T1 tự thừa nhận với Công ty và ký bản Cam kết thanh toán tiền nợ ngày 14/9/2019. Số tiền trên không liên quan đến hai khoản nợ của Công ty B1 và Công ty X như bà T1 trình bày.

Thủ đoạn bà T1 chiếm đoạt tiền của Công ty B là lợi dụng việc quản lý sơ hở của công ty và được công ty giao quyền quá lớn nên bà T1 đã cấu kết với nhân viên của công ty khách hàng báo về Công ty B bị lỗi (thực tế hàng hóa không bị lỗi) để Công ty B sản xuất lượng hàng hóa khác thay thế vào, sau đó bà T1 lấy hàng hóa đó bán lại cho chính công ty đã mua hàng trước đó với giá rẻ hơn giá hàng hóa ban đầu nhưng cao hơn giá phế liệu nhằm thu lợi bất chính. Khi yêu cầu bà T1 viết bản Cam kết trả nợ, Công ty yêu cầu bà T1 ghi rõ thủ đoạn lấy tiền của Công ty B như trên nhưng bà T1 chỉ đồng ý viết có chiếm đoạt trái phép số tiền 1.355.780.000 đồng, không ghi thủ đoạn lấy tiền.

Ngoài ra, Công ty B đã báo với Công an thành phố T về hành vi lừa dối chiếm đoạt tiền của bà T1. Công an có đến công ty (không làm việc với bà T1) và nói với công ty đây là chuyện nội bộ công ty không nên làm lớn chuyện, trường hợp bà T1 không chịu trả lại tiền thì báo với công an giải quyết. Sau khi bà T1 viết tờ cam kết thanh toán nợ và hứa sẽ trả nợ cho công ty nhưng sau đó không trả. Vì vậy, công ty nộp đơn tố cáo đến Công an tỉnh B nhưng Công an tỉnh B cho rằng đây là giao dịch dân sự nên không giải quyết. Nay Công ty B khởi kiện yêu cầu bà T1 trả số tiền 1.355.780.000 đồng đã chiếm đoạt và tiền lãi chậm thanh toán tính từ ngày 17/5/2019 đến ngày xét xử sơ thẩm (ngày 27/9/2022) là 365.512.906 đồng.

2. Tại Bản tự khai ngày 08/01/2020, bản tự khai ngày 06/4/2022, bản tự khai ngày 08/8/2022, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên toà sơ thẩm, người đại diện hợp pháp của bị đơn bà Phạm Thị T1 là ông Hoàng Văn Đ trình bày:

Bà T1 bắt đầu làm việc tại Công ty B từ ngày 01/7/2010 theo Hợp đồng lao động số 100016/HĐLĐ, là loại hợp đồng không xác định thời hạn. Công việc chính của bà T1 tại công ty là nhân viên sales trong, phụ trách triển khai đơn hàng về bao bì thùng giấy carton và theo dõi tiến độ giao hàng của những khách hàng nhân viên sales tìm kiếm về. Từ giữa năm 2018 đến tháng 5/2019, bà T1 được cấp trên phân công làm sales ngoài để khai thác khách hàng mới có sử dụng bao bì thùng carton.

Tại thời điểm kí vào giấy “Cam kết tiền nợ”, bà T1 vẫn đang là nhân viên kinh doanh của công ty, khi bị gọi lên phòng họp kín, bị luật sư hù dọa sẽ đuổi việc nếu không ký vào tờ giấy “Cam kết tiền nợ”, bà T1 lo lắng, hoang mang và sợ mất việc nên đã ký vào tờ giấy “Cam kết tiền nợ”. Sau khi ký xong, luật sư tiếp tục yêu cầu bà T1 kí vào “Đơn xin nghỉ việc” và nói đây là ý muốn của cấp trên.

Mục đích khi bà T1 ký vào tờ giấy “Cam kết tiền nợ” là để xác nhận số tiền nợ của hai khách hàng là Công ty B1 và Công ty X do bà T1 phụ trách tính đến thời điểm ngày 14/5/2019. Bởi vì theo quy định của Công ty, nhân viên kinh doanh có trách nhiệm thu hồi tiền công nợ của khách hàng về đúng hợp đồng nguyên tắc mà Công ty B đã ký với khách hàng vì hai công ty này là khách hàng do bà T1 tự tìm kiếm về cho Công ty B để giao dịch mua bán giấy carton. Việc thỏa thuận bà T1 có trách nhiệm trả hai khoản nợ trên nếu không thu được tiền nợ của khách hàng chỉ bằng lời nói không ghi trong hợp đồng lao động hay quy chế, điều lệ công ty. Bà T1 xác định chữ viết, chữ ký và dấu lăn tay trong bản Cam kết thanh toán tiền nợ ngày 14/5/2019 và đơn xin nghỉ việc ngày 13/4/2019 là chữ viết, chữ ký và dấu lăn tay của bà T1, những nội dung còn lại đánh máy vi tính là do Công ty B soạn sẵn yêu cầu bà T1 điền thông tin cá nhân, ký tên và lăn tay. Tuy nhiên, ngày bà T1 viết, ký đơn xin nghỉ việc là ngày 14/5/2019 cùng ngày viết tờ Cam kết thanh toán tiền nợ không phải ngày 13/4/2019 như bà T trình bày. Sau khi ký đơn xin nghỉ việc, bà T1 bị bà T và 02 người khác yêu cầu bà T1 ra khỏi công ty, không cho làm việc. Bà T1 không đồng ý yêu cầu khởi kiện của Công ty B vì bà T1 không chiếm đoạt số tiền 1.355.780.000 đồng.

Chứng cứ chứng minh Công ty B ép buộc bà T1 ký tờ Cam kết thanh toán nợ là do Công ty không muốn bà T1 và bà G (bà Trịnh Thị G1 - người làm chứng trong vụ án) làm việc tại công ty N nên ép buộc bà T1 và bà G1 nghỉ việc. Tuy nhiên, do bà T1 còn có trách nhiệm thu hồi nợ đối với Công ty X và Công ty B1 nên Công ty B ép buộc bà T1 ký tờ Cam kết thanh toán nợ, do sơ suất không đọc kỹ, đồng thời bà T1 cho rằng chỉ là tờ cam kết thanh toán nợ và thấy số tiền khách hàng nợ hợp lý nên bà T1 ký mà không biết trong đó có nội dung bà T1 chiếm đoạt số tiền 1.355.780.000 đồng.

Bà T1 cho biết nếu hàng hóa không đạt chất lượng, khách hàng trả hàng hóa thì bộ phận vận chuyển sẽ gọi cho nhóm kinh doanh của bà T1. Nhóm của bà T1 sẽ gọi cho khách hàng hỏi nguyên nhân vì sao trả hàng, hàng hóa bị những lỗi gì (in sai màu, độ nén không đạt, màu giấy không giống mẫu, sai quy cách…). Sau khi biết lỗi, nhân viên kinh doanh sẽ làm 01 phiếu nhận hàng trả về, đưa cho bộ phận vận chuyển (vận chuyển và kho chung bộ phận) để lấy hàng về. Sau khi lấy hàng về, bộ phận QC (kiểm tra chất lượng sản phẩm) sẽ xuống kiểm tra lỗi, bộ phận kho kiểm tra số lượng hàng hóa chuyển về. Bộ phận QC sẽ làm 01 báo cáo lỗi cho xưởng trưởng, sau đó xưởng trưởng có trách nhiệm xử lý lại hàng hóa bị lỗi để giao lại hàng hóa cho khách hàng, nếu hàng hóa bị lỗi nhiều phải hủy bỏ thì bộ phận sản xuất sẽ sản xuất lại đơn hàng để giao lại khách hàng. Hàng hóa bị lỗi, hủy bỏ do bộ phận xưởng và kho tự thực hiện, bên bộ phận kinh doanh không biết. Bà T1 chỉ nghe nói cách xử lý đối với hàng hóa bị lỗi là cắt nhuyễn giấy carton nén cục đem đi tái chế lại. Tất cả hàng hóa không đảm bảo chất lượng đều phải đem về kho để bộ phận QC kiểm tra lại, không có hàng hóa nào cho phép bộ phận kinh doanh được bán phế liệu, bán rẻ cho khách hàng vì đó là quy định, quy trình của công ty.

3. Tại Bản tự khai ngày 26/8/2022 và quá trình giải quyết vụ án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Công ty TNHH B1 trình bày:

Khoảng năm 2018, nhân viên Công ty B gọi điện thoại qua Công ty TNHH B1 (sau đây gọi tắt là Công ty B1) chào hàng bán giấy carton. Công ty B1 đồng ý mua hàng nên sau đó, Công ty B cử hai nhân viên có tên là T1 và G1 đến công ty để bàn bạc ký kết hợp đồng. Sau khi xem xét, Công ty B1 đồng ý nên Công ty B soạn hợp đồng và 02 bên ký kết.

Đến năm 2019 thì hai công ty không tiếp tục nữa do sản phẩm giao liên tục trễ tiến độ và chất lượng không đảm bảo như cam kết, đồng thời tăng giá quá cao so với tình hình tăng giá của thị trường nên Công ty B1 không đặt hàng của công ty B. Tính đến tháng 5/2019, Công ty B1 còn nợ Công ty B số tiền 1.458.102.582 đồng, trả dần cho đến ngày 03/3/2020, công ty B1 còn nợ lại số tiền 380.332.768 đồng.

Quá trình thực hiện hợp đồng, Công ty B1 nợ Công ty B nên chị T1, chị G1 có đến công ty để thu hồi. Việc thanh toán tiền hàng giữa Công ty B và Công ty B1 được thực hiện bằng hình thức chuyển khoản qua ngân hàng, không có việc trả tiền mặt cho nhân viên Công ty B. Đến tháng 11/2020, Công ty B1 đã trả hết tiền cho Công ty B. Đối với việc tranh chấp giữa Công ty B và chị T1, Công ty B1 không có ý kiến, đề nghị Toà án giải quyết theo quy định pháp luật.

4. Tại bản tự khai ngày 25/8/2022, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Công ty TNHH X trình bày:

Công ty TNHH X (sau đây gọi tắt là Công ty X) bắt đầu đặt thùng carton của Công ty B từ năm 2011 thông qua nhân viên tên là G1, sau này thêm một nhân viên nữa tên là T1. Mọi việc diễn ra rất tốt, chất lượng hàng hóa đảm bảo, Công ty X thanh toán đầy đủ từ tài khoản của Công ty X đến tài khoản Công ty B theo đúng hóa đơn được Công ty B phát hành. Đến thời điểm khoảng tháng 11/2018, chất lượng thùng carton do Công ty C kém dần đi, cụ thể là rất nhiều thùng bị bung keo khi chưa sử dụng, bị thấm ẩm, sụp bể trong quá trình vận chuyển xuất khẩu. Sau nhiều lần thông báo nhưng Công ty B không có sự cải thiện, làm cho Công ty X bị thiệt hại khá nhiều. Vì vậy, đến tháng 04/2019, Công ty X quyết định ngưng đặt hàng và giữ công nợ số tiền hơn 695.476.000 đồng để yêu cầu Công ty B xử lý vấn đề.

Đến tháng 11/2019, Công ty X và Công ty B đi đến thống nhất, Công ty B chấp nhận chịu phạt 50% tổng công nợ để đền bù thiệt hại của Công ty X. Công ty X đồng ý và thanh toán toàn bộ công nợ còn lại cho Công ty B.

Quá trình thực hiện hợp đồng, công ty X nợ Công ty B nên chị T1, chị G1 có đến Công ty X để thu hồi nợ. Việc thanh toán tiền hàng giữa Công ty B và Công ty X là bằng hình thức chuyển khoản qua ngân hàng, không có việc trả tiền mặt cho nhân viên công ty B. Đến ngày 13/01/2020, công ty X đã trả cho Công ty B số tiền 659.476.000 đồng theo uỷ nhiệm chi ngày 13/01/2020. Đối với việc tranh chấp giữa Công ty B và bà T1, công ty X không có ý kiến, đề nghị Toà án giải quyết theo quy định pháp luật.

* Tại bản án dân sự sơ thẩm số 31/2020/DS-ST ngày 24/6/2020 của Toà án nhân dân thành phố T đã quyết định:

- Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty B đối với bị đơn bà Phạm Thị T1 về việc tranh chấp kiện đòi số tiền 1.475.831.428 đồng (một tỷ bốn trăm bảy mươi lăm triệu tám trăm ba mươi mốt ngàn bốn trăm hai mươi tám đồng), bao gồm: tiền gốc 1.355.780.000 đồng và tiền lãi 120.051.428 đồng.

- Tuyên bố Tờ Cam kết thanh toán nợ ngày 14/5/2019 giữa Công ty B và bà Phạm Thị T1 vô hiệu do bà T1 bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép trước khi ký.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 03/7/2020, Công ty B kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm của Toà án nhân dân thành phố T.

* Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 310/2020/DS-PT, ngày 21/12/2020 của Toà án nhân dân tỉnh Bình Dương đã quyết định:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty B.

Buộc bà Phạm Thị T1 trả cho Công ty B số tiền 1.524.601.725 đồng. Trong đó, tiền gốc 1.355.780.000 đồng và tiền lãi 168.821.725 đồng.

Ngoài ra, bản án còn quyết định về lãi suất và nghĩa vụ chậm thi hành án.

Ngày 08/01/2021, bà Phạm Thị T1 có đơn đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 310/2020/DS-PT, ngày 21/12/2020 của Toà án nhân dân tỉnh Bình Dương.

Ngày 27/01/2021, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương kiến nghị kháng nghị giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 310/2020/DS-PT, ngày 21/12/2020 của Toà án nhân dân tỉnh Bình Dương theo hướng huỷ bản án dân sự phúc thẩm và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Tại Quyết định kháng nghị Giám đốc thẩm số 126/QĐKNGĐT-VKS-DS, ngày 26/4/2021, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đã kháng nghị đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 310/2020/DS-PT, ngày 21/12/2020 của Toà án nhân dân tỉnh Bình Dương, đề nghị huỷ Bản án dân sự phúc thẩm số 310/2020/DS-PT, ngày 21/12/2020 của Toà án nhân dân tỉnh Bình Dương và giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 31/2020/DS-ST ngày 24/6/2020 của Toà án nhân dân thành phố T, tỉnh Bình Dương.

Tại Quyết định Giám đốc thẩm số 222/2021/DS-GĐT, ngày 02/11/2021 Toà án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đã huỷ Bản án dân sự phúc thẩm số 310/2020/DS-PT, ngày 21/12/2020 của Toà án nhân dân tỉnh Bình Dương và huỷ Bản án dân sự sơ thẩm số 31/2020/DS-ST ngày 24/6/2020 của Toà án nhân dân thành phố T, tỉnh Bình Dương. Giao hồ sơ cho Toà án nhân dân thành phố T xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm.

* Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 118/2022/DS-ST ngày 27 tháng 09 năm 2022 của Tòa án nhân dân thành phố T, tỉnh Bình Dương đã quyết định:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty TNHH B đối với bị đơn bà Phạm Thị T1 về việc “Tranh chấp kiện đòi tài sản”.

2. Về án phí dân sự sơ thẩm: Công ty TNHH B phải chịu 63.638.787 đồng (sáu mươi ba triệu sáu trăm ba mươi tám ngàn bảy trăm tám mươi bảy đồng).

Sau khi có án sơ thẩm, ngày 05/10/2022 nguyên đơn Công ty TNHH B có đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xét xử theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo; đại diện bị đơn đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm, các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương phát biểu quan điểm:

- Về tố tụng: Những người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Xét kháng cáo của nguyên đơn, hồ sơ vụ án thể hiện: Chứng cứ để Công ty B khởi kiện yêu cầu bà Phạm Thị T1 trả số tiền 1.355.780.000 đồng đã chiếm đoạt của công ty là tờ “Cam kết thanh toán tiền nợ” lập ngày 14/5/2019. Ngoài chứng cứ nêu trên, Công ty B không còn chứng cứ nào khác để chứng minh hành vi chiếm đoạt tài sản Công ty B của bà Phạm Thị T1. Phía Công ty B căn cứ vào việc bà Phạm Thị T1 đã ký tên vào văn bản này nên được xem là đã thừa nhận hành vi chiếm đoạt trái phép tài sản của Công ty B trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao nhưng Công ty B lại không chứng minh được số tiền 1.355.780.000 đồng mà bà Phạm Thị T1 chiếm đoạt của công ty là bắt đầu từ thời điểm nào, không xác định được bà Phạm Thị T1 đã có hành vi cấu kết với nhân viên của công ty khách hàng nào của Công ty B để thực hiện thủ đoạn báo hàng lỗi nhằm hưởng tiền chênh lệch giữa giá bán thành phẩm và giá phế liệu, không xác định được cụ thể số tiền bà Phạm Thị T1 đã chiếm đoạt của công ty là bao nhiêu mà để cho bà T1 tự xác định thiệt hại là không phù hợp với thực tế khách quan. Ngoài ra, Công ty B còn cho rằng số tiền 1.355.780.000 đồng là kết quả tổng hợp những thiệt hại do bà Phạm Thị T1 gây thất thoát cho Công ty B trong quá trình làm việc tại công ty từ năm 2012 đến năm 2019 nhưng những vi phạm đó của bà Phạm Thị T1 không được Công ty B lập biên bản xử lý hành vi vi phạm hoặc chứng cứ chứng minh bà Phạm Thị T1 có sai phạm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ mà trong suốt quá trình tố tụng, nguyên đơn thừa nhận bà Phạm Thị T1 luôn làm tốt công việc, nhiệm vụ được giao và không vi phạm quy định, nội quy của công ty. Nguyên đơn Công ty B khởi kiện yêu cầu bà Phạm Thị T1 trả lại số tiền đã chiếm đoạt nhưng không chứng minh được thủ đoạn, cách thức bà Phạm Thị T1 chiếm đoạt tài sản, không chứng minh được thiệt hại thực tế đã xảy ra cho Công ty B như thế nào. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bà T1 trả số tiền đã chiếm đoạt và tiền lãi theo tờ Cam kết trả nợ ngày 14/5/2019 là có căn cứ. Từ những phân tích trên, không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn. Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Bộ luật Tố tụng dân sự, giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 118/2022/DS-ST ngày 27/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố T, tỉnh Bình Dương.

Sau khi nghiên cứu các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, lời trình bày của các đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Từ những nhận định trên, không có căn cứ để Hội đồng xét xử xét chấp nhận yêu cầu kháng cáo của người đại diện hợp pháp của nguyên đơn.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ khoản 1 Điều 148, khoản 1 Điều 308 và Điều 313 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

- Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn Công ty TNHH B.

2. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 118/2022/DS-ST ngày 27 tháng 09 năm 2022 của Tòa án nhân dân thành phố T, tỉnh Bình Dương như sau:

2.1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty TNHH B đối với bị đơn bà Phạm Thị T1 về việc “Tranh chấp kiện đòi tài sản”.

2.2. Về án phí dân sự sơ thẩm: Công ty TNHH B phải chịu số tiền 63.638.787 đồng (sáu mươi ba triệu sáu trăm ba mươi tám nghìn bảy trăm tám mươi bảy đồng).

3. Về án phí dân sự phúc thẩm:

Công ty TNHH B phải số tiền 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng), được trừ vào tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai thu tiền số 0000287 ngày 21/10/2022 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố T, tỉnh Bình Dương.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.