Bản án 82/2023/HS-ST — Hình sự

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TOÀ ÁN NHÂN DÂN HUYỆN KIM BẢNG, TỈNH HÀ NAM

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ toạ phiên toà: Bà Bùi Thị Nguyệt.

Các Hội thẩm nhân dân:

Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm.

Ông Nguyễn Bá Đoàn.

- Thư ký phiên toà: Bà Vũ Thị Thu Hiền - Thẩm tra viên Toà án nhân dân huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam tham gia phiên toà: Ông Phạm Ngọc Khánh - Kiểm sát viên.

Ngày 22 tháng 9 năm 2023, tại trụ sở Tòa án nhân dân huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam xét xử sơ thẩm công khai vụ án hình sự sơ thẩm thụ lý số 78/2023/TLST-HS ngày 07 tháng 9 năm 2023 theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 77/2023/QĐXXST-HS ngày 08 tháng 9 năm 2023đối với:

- Bị cáo: Nguyễn Minh P, sinh năm 1997 tại tỉnh Hà Nam; nơi cư trú: Thôn C, xã V, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam; nghề nghiệp: Lao động tự do; trình độ văn hoá: 10/12; dân tộc: Kinh; giới tính: Nam; tôn giáo: Không; quốc tịch: Việt Nam; con ông Nguyễn Hữu P và bà Vũ Thị S; vợ: Chu Thị Lan A; con: Có 02 con, con lớn sinh năm 2019, con nhỏ sinh năm 2022; tiền án, tiền sự: Không; áp dụng biện pháp ngăn chặn “Cấm đi khỏi nơi cư trú”; có mặt.

- Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

1. Anh Trần Văn H, sinh năm 1989. Địa chỉ: Tổ N, phường D, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam; vắng mặt.

2. Anh Nguyễn Duy H, sinh năm 1994. Địa chỉ: Tổ D, phường H, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam; vắng mặt.

3. Anh Phạm Xuân M, sinh năm 1994. Địa chỉ: Tổ N, phường D, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam; vắng mặt.

4. Anh Hà Quốc T, sinh năm 1997. Địa chỉ: Tổ N, phường D, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam.

5. Anh Trịnh Trung T, sinh năm 1996. Địa chỉ:Tổ dân phố D, phường C, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam; vắng mặt.

6. Anh Bùi Văn C, sinh năm 1996. Địa chỉ: Tổ dân phố H, xã T, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam; vắng mặt.

7. Chị Phan Thị Msinh năm 1998. Địa chỉ: Tổ dân phố Ngọc Thị, phường D, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam; vắng mặt.

8. Anh Lê Văn D, sinh năm 1994. Địa chỉ: T 5, xã Nh, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam; vắng mặt.

9. Anh Bùi Văn T, sinh năm 1999. Địa chỉ: Thôn C, xã V, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam; vắng mặt.

10. Chị Trần Thùy L, sinh năm 1990. Địa chỉ: Thôn C, xã V, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam; vắng mặt.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau: Khoảng tháng 9/2021, Nguyễn Minh P làm nghề kinh doanh online tự do, có nhu cầu xin vào các công ty trên địa bàn để làm việc nhưng không có đủ điều kiện về trình độ học vấn nên đã lên mạng xã hội Facebook liên hệ với người sử dụng tài khoản Zalo tên “Phan Hoài” (chưa xác định được nhân thân, lai lịch) để đặt làm bằng tốt nghiệp cao đẳng, ngành quản trị kinh doanh giả của trường cao đẳng Kinh tế công nghiệp Hà Nội mang tên mình. Sau khi thống nhất, P đã gửi thông tin trường, ngành học và ảnh chụp căn cước công dân của P đến tài khoản zalo nói trên. Khoảng một tuần sau P nhận được bằng tốt nghiệp giả gửi qua đường bưu điện và thanh toán bằng cách chuyển khoản số tiền 2.000.000đồng đến tài khoản số 10924637 Ngân hàng ACB, mang tên Trần Trung K. Tuy nhiên, sau khi nhận được bằng tốt nghiệp giả, P chưa sử dụng để xin việc.Từ việc mua được bằng tốt nghiệp cao đẳng giả cho bản thân, Nguyễn Minh P đưa ra thông tin mình có thể đặt làm được bằng tốt nghiệp cao đẳng, đại học cho những ai có nhu cầu.

Khoảng đầu tháng 10/2021, một người (chưa xác định được lai lịch) nhờ P mua hộ 01 bằng tốt nghiệp cao đẳng công nghệ kỹ thuật điện, điện tử, trường cao đẳng công nghiệp Thái Nguyên mang tên Ngô Văn T, sinh năm 1993, trú tại: Thôn T, xã Đ, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang, số CMND 0709516566. P thỏa thuận với H sẽ bán bằng tốt nghiệp giả theo yêu cầu của H với giá 3.000.000đồng (Theo phú khai nhận, Trần Văn H là người đặt mua giúp T) và yêu cầu H gửi qua zalo cho P thông tin trường, ngành học và ảnh chứng minh thư của Ngô Văn T (Theo P khai H là người mua bằng giả cho T). Ngày 08/10/2021, Nguyễn Minh P đã gửi cho người sử dụng tài khoản Zalo “Phan Hoài” đồng thời chuyển 2.000.000đồng tới tài khoản số 10924637 Ngân hàng ACB, mang tên Trần Trung K. Khoảng 01 tuần sau P nhận được 01 bằng tốt nghiệp Cao đẳng công nghệ kỹ thuật điện, điện tử, trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên mang tên Ngô Văn T qua đường bưu điện. Sau đó P đưa cho H và thu của H 3.000.000đồng

Đối với Ngô Văn T, khai nhờ một người tên “H” làm cùng công ty, nhưng không rõ lai lịch cụ thể, mua hộ bằng tốt nghiệp cao đẳng công nghệ kỹ thuật điện, điện tử, trường cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên. Sau khi nhận được bằng tốt nghiệp giả, ngày 20/12/2021, T đã mang bằng tốt nghiệp cao đẳng nêu trên đến Văn phòng Công chứng Duy Tiên, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam để chứng thực. Sau đó nộp bằng cao đẳng bản sao có chứng thực nêu trên vào công ty TNHH Neweb Việt Nam để được giao vị trí tổ trưởng thuộc Kho thành phẩm của công ty. Ngày 01/3/2023, T đã nghỉ việc tại đây. Cơ quan An ninh điều tra đã nhiều lần triệu tập, tuy nhiên Ngô Văn T không có mặt tại địa phương, không xác định được T đang làm gì, ở đâu.

Kết quả xác minh tại trường cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên xác định trường không cấp bằng tốt nghiệp Cao đẳng nêu trên cho Ngô Văn T.

Khoảng cuối tháng 7/2022, Nguyễn Duy H, sinh năm 1994, trú tại tổ dân phố B, phường H, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam biết được thông tin Nguyễn Minh P bán bằng tốt nghiệp nên H đã nhờ P mua hộ bằng tốt nghiệp Cao đẳng ngành quản trị kinh doanh, trường cao đẳng Kinh tế Công nghệ Hà Nội giá 3.000.000đồng và yêu cầu H chuyển thông tin trường, ngành học, ảnh chụp căn cước công dân của H đến tài khoản zalo của P. Sau khi nhận được thông tin do H cung cấp, ngày 25/7/2022, Nguyễn Minh P gửi thông tin của Nguyễn Duy H cho người sử dụng tài khoản Zalo “Phan Hoài” để đặt mua. P đã chuyển 1.800.000đồng vào tài khoản số 10924637 Ngân hàng ACB, mang tên Trần Trung K theo yêu cầu của người sử dụng tài khoản Zalo tên “Phan Hoài”. Khoảng 10 ngày sau P nhận được 01 bằng tốt nghiệp cao đẳng và 01 giấy chứng nhận kết quả học tập của trường cao đẳng Kinh tế Công nghệ Hà Nội mang tên Nguyễn Duy H gửi qua đường bưu điện, sau đó P chuyển lại Bằng tốt nghiệp và giấy chứng nhận kết quả học tập trên cho Nguyễn Duy H. Nhận được bằng tốt nghiệp giả từ P, H vẫn cất giữ mà chưa sử dụng vào việc gì. Khi cơ quan điều tra làm việc, H đã tự nguyện giao nộp 01 Bằng tốt nghiệp cao đẳng và 01 giấy chứng nhận kết quả học tập của trường cao đẳng Kinh tế Công nghệ Hà Nội nêu trên. Kết quả xác minh tại trường cao đẳng Kinh tế Công nghệ Hà Nội xác định trường không cấp bằng tốt nghiệp cao đẳng nêu trên cho Nguyễn Duy H.

Ngoài ra, quá trình điều tra Nguyễn Minh P khai nhận còn mua bằng tốt nghiệp giả của các trường Đại học, Cao đẳng khác để bán cho Phạm Xuân M, Trịnh Trung T, Lê Văn D, Bùi Văn T, Bùi Văn C, Phan Thị M, Trần Thùy L. Tuy nhiên Cơ quan điều tra không thu giữ được bằng tốt nghiệp giả và các giấy tờ liên quan.

Vật chứng thu giữ gồm: 01 điện thoại di động nhãn hiệu Oppo A54 , 01 bằng tốt nghiệp cao đẳng Trường Cao đẳng kinh tế Công nghệ Hà Nội mang tên Nguyễn Minh P cấp ngày 21/12/2018; 02 bản sao công chứng của bằng tốt nghiệp cao đẳng mang tên Nguyễn Minh P nêu trên, không ghi số, ngày công chứng, có đóng dấu tròn đỏ của Văn phòng Công chứng Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội; 01 tờ giấy A4 ghi “KẾT QUẢ HỌC TẬP TOÀN KHÓA” do trường cao đẳng Kinh tế Công Nghệ Hà Nội cấp ngày 21/12/2018 cho Nguyễn Minh Phú, 02 bản sao công chứng của kết quả học tập toàn khóa và số tiền 2.000.000đồng.

Thu giữ của Nguyễn Duy H: 01 bằng tốt nghiệp cao đẳng quản trị kinh doanh mang tên Nguyễn Duy H có đóng dấu tròn đỏ của trường cao đẳng Kinh tế Công nghệ Hà Nội, 01 giấy chứng nhận kết quả học tập cỡ A4, mang tên Nguyễn Duy H. Công ty TNHH Neweb Việt Nam cung cấp: 01 bản sao bằng tố nghiệp cao đẳng, ngành Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử, trường cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên mang tên Ngô Văn T. Tại bản kết luận giám định số 630/KL-KTHS ngày 12/11/2022 của Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Hà Nam, kết luận :“Con dấu đóng ra hình dấu tròn có nội dung “TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI”trên các mẫu so sánh không đóng ra hình dấu tròn có cùng nội dung trên mẫu cần giám định. Hình dấu tròn “TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI” trên bằng tốt nghiệp cao đẳng và kết quả học tập toàn khóa mang tên Nguyễn Minh Phú được tạo ra bằng phương pháp in phun màu, hình dấu tròn “TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI” trên bằng tốt nghiệp cao đẳng và kết quả học tập toàn khóa mang tên Nguyễn Duy H được tạo ra bằng phương pháp in laser màu.”

Tại Bản kết luận Giám định số 103/KL-KTHS ngày 24/02/2023 của Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Hà Nam, kết luận: “hình dấu tròn có nội dung “VĂN PHÕNG CÔNG CHỨNG HAI BÀ TRƯNG” trên mẫu cần giảm định và mẫu hình dấu tròn có cùng nội dung trên mẫu so sánh không phải do cùng một con dấu đóng ra. Hình dấu có nội dung “CHỨNG THỰC BẢN SAO ĐÖNG VỚI BẢN CHÍNH - Số chứng thực: .....SCT/BS-Quyển số: “Ngày” trên mẫu cần giám định và mẫu hình dấu so sánh không phải do cùng một con dấu đóng ra.”

Đối với bản sao công chứng bằng tốt nghiệp cao đẳng, ngành công nghệ kỹ thuật điện, điện tử trường cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên mang tên Ngô Văn T. Phòng kỹ thuật hình sự- Công an tỉnh Hà nam từ chối giám định với lý do: Mẫu cần giám định là tài liệu Photocopy nên không tiến hành giám định.

Tại bản Cáo trạng số 62/CT-VKS ngày 05/9/2023 của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Nam đã truy tố bị cáo Nguyễn Minh P về tội "Làm giả tài liệu của cơ quan tổ chức" theo điểm c khoản 2 Điều 341 Bộ luật Hình sự. Tại phiên toà, đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Kim Bảng vẫn giữ nguyên quan điểm truy tố và đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng điểm c khoản 2 Điều 341; Điều 50; điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 65 Bộ luật Hình sự, xử phạt bị cáo Nguyễn Minh P từ 33 tháng đến 36 tháng tù cho hưởng án treo, thời gian thử thách 05 năm kể từ ngày tuyên án sơ thẩm. Về hình phạt bổ sung: Không áp dụng hình phạt bổ sung đối với bị cáo. Về xử lý vật chứng: Tịch thu nộp ngân sách nhà nước 01 điện thoại di động nhãn hiệu oppo A54, mặt lưng đen, số IMEL1 869058270099, số IMEL2 869058058270081 đã qua sử dụng và số tiền 2.200.000đồng. Bị cáo nhất trí với cáo trạng luận tội của Viện kiểm sát, không ai tranh luận gì. Bị cáo xin Hội đồng xét xử giảm nhẹ hình phạt.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÕA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên,Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện đúng về thẩm quyền, trình tự, thủ tục quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Bị cáo không có ý kiến hoặc khiếu nại về các hành vi, quyết định đó. Do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của người tiến hành tố tụng đã thực hiện đều hợp pháp.

[2] Về tội danh: Lời khai nhận tội của bị cáo Nguyễn Minh Phú tại phiên toà phù hợp với lời khai nhận tội tại cơ quan điều tra, phù hợp với lời khai của những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, biên bản thu giữ vật chứng cùng các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án.

Hội đồng xét xử có đủ căn cứ để xác định: Từ tháng 10/2021 đến tháng 7/2022, Nguyễn Minh P đã cung cấp thông tin cho đối tượng có tài khoản Zalo tên “Phan Hoài” để đặt làm bằng tốt nghiệp giả của cơ quan, tổ chức gồm: 01 bằng tốt nghiệp cao đẳng, ngành Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử của trường Cao đẳng Công nghệ Thái Nguyên mang tên Ngô Văn T; 01 bằng tốt nghiệp Cao đẳng, ngành quản trị kinh doanh và 01 giấy chứng nhận kết quả học tập đều ghi trường Cao đẳng Kinh tế Công nghệ Hà Nội mang tên Nguyễn Duy H và bán lại cho Nguyễn Duy H, Ngô Văn T, thu lợi bất chính số tiền 2.200.000đồng. Hành vi đó của bị cáo đã phạm tội làm giả giấy tờ của cơ quan tổ chức nên bị cáo phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 341 Bộ luật hình sự.

Tính chất, mức độ tội phạm bị cáo gây ra là nguy hiểm cho xã hội, đã xâm phạm đến hoạt động bình thường của các tổ chức, cơ quan Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính được pháp luật bảo vệ, gây mất trật tự trị an xã hội. Do vậy, hành vi của bị cáo phải được xử phạt nghiêm minh.

Xét về mặt chủ quan của tội phạm, bị cáo thực hiện hành vi với lỗi cố ý.

[3] Về nhân thân và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự:

Về nhân thân: Bị cáo có nhân thân tốt, chưa có tiền án, tiền sự.

Về tình tiết giảm nhẹ: Bị cáo thành khẩn khai báo; đã tự nguyện giao nộp lại số tiền 2.200.000đồng thu lợi bất chính; có ông nội là ông Nguyễn Xuân T được Nhà nước tặng thưởng huân chương kháng chiến nên được hưởng các tình tiết giảm nhẹ quy định tại điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Về tình tiết tăng nặng: Bị cáo không phải chịu tình tiết nào.

[4] Về hình phạt:

Hình phạt chính: Khi quyết định hình phạt Toà án cân nhắc tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân, các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự. Bị cáo có nơi cư trú rõ ràng do đó không cần thiết phải cách ly bị cáo ra khỏi xã hội một thời gian mà cho bị cáo được hưởng án treo và ấn định thời gian thử thách thể hiện tính nhân đạo của pháp luật như đề nghị mức xử phạt của Viện kiểm sát là phù hợp.

Về hình phạt bổ sung: Bị cáo làm nghề tự do, không có thu nhập ổn định nên không áp dụng hình phạt bổ sung đối với bị cáo.

[5] Về xử lý vật chứng: Gồm 01 điện thoại di động nhãn hiệu oppo A54, mặt lưng đen, số IMEL1 869058270099, số IMEL2 869058058270081 có lắp 01 sim Viettel đã qua sử dụng là tài sản hợp pháp của bị cáo sử dụng vào hành vi phạm tội và số tiền 2.200.000đồng bị cáo đã tự nguyện giao nộp lµ tiÒn do phạm tội mà có nên tịch thu nộp ngân sách nhà nước.

[6] Các vấn đề khác trong vụ án: Đối với Nguyễn Văn P, Nguyễn Duy H đã có hành vi mua bằng tốt nghiệp giả nhưng không sử dụng nên chưa có cơ sở xem xét hình sự về hành vi “Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức”.

Đối với Lê Văn D, Trịnh Trung T, Bùi Văn C, Phan Thị M, Bùi Văn T, Trần Thùy L, Hà Quốc T, Trần Văn H đều khai nhận đã đặt mua tài liệu giả của cơ quan, tổ chức của Nguyễn Minh P. Do đến nay không thu được các tài liệu giả này nên không đủ căn cứ để xử lý.

Đối với Phạm Xuân M, cơ quan An ninh điều tra đã nhiều lần xác minh, Công an phường Duy Minh cung cấp Phạm Xuân M không có mặt tại địa phương, không biết làm gì, ở đâu. Ngoài lời khai của Nguyễn Minh P không có tài liệu, chứng cứ chứng minh nào khác nên không có đủ để căn cứ để xem xét xử lý.

Đối với người sử dụng Zalo tên “Phan Hoài” đã nhiều lần bán bằng giả cho Nguyễn Minh P, cơ quan An ninh điều tra - Công an tỉnh Hà Nam chưa xác định được nhân thân, lai lịch của đối tượng này nên sẽ tiếp tục xác minh, làm rõ để xử lý theo quy định pháp luật.

Đối với Ngô Văn T: Quá trình điều tra đã bỏ trốn khỏi địa phương, hiện không xác định được bị can đang ở đâu, cơ quan ANĐT đã ra Quyết định truy nã và tách vụ án, bị can, khi nào bắt được bị can sẽ xử lý sau.

[7] Án phí: Bị cáo phải chịu án phí hình sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

[8] Quyền kháng cáo: Bị cáo, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có quyền kháng cáo bản án theo quy định tại các Điều 331; Điều 332; Điều 333 Bộ luật Tố tụng hình sự.

QUYẾT ĐỊNH:

1. Về hình sự: Căn cứ vào điểm c khoản 2 Điều 341; Điều 47; Điều 50; điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 65 Bộ luật Hình sự. Điều 135; Điều 136 Bộ luật Tố tụng hình sự; điểm a khoản 1 Điều 23 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Toà án.

Tuyên bố bị cáo Nguyễn Minh P phạm tội"Làm giả tài liệu của cơ quan tổ chức".

Xử phạt bị cáo Nguyễn Minh P 36 (Ba mươi sáu) tháng tù cho hưởng án treo. Thời gian thử thách 05 (Năm) năm, kể từ ngày tuyên án sơ thẩm.

Giao bị cáo Nguyễn Minh P cho Ủy ban nhân dân xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, tỉnh Hà Nam giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách.

Trong thời gian thử thách, nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật Thi hành án hình sự 02 lần trở lên, thì Tòa án có thể quyết định buộc người được hưởng án treo phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.

Trường hợp người được hưởng án treo thay đổi nơi cư trú thì thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 92 Luật Thi hành án hình sự.

2. Về xử lý vật chứng: Tịch thu nộp ngân sách nhà nước 01 điện thoại di động nhãn hiệu Oppo A54, mặt lưng đen, số IMEL1 869058270099, số IMEL2 869058058270081 đã qua sử dụng và số tiền 2.200.000đồng (Tình trạng, đặc điểm vật chứng như biên bản giao nhận vật chứng giữa Cơ quan Cảnh sát điều tra với Chi cục Thi hành án dân sự huyện Kim Bảng ngày 07/9/2023; ủy nhiệm chi ngày 07/9/2023; biên lai thu tiền số 0002707 ngày 22/9/2023 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện Kim Bảng).

3. Về án phí hình sự sơ thẩm: Bị cáo Nguyễn Minh Phú phải chịu 200.000đồng án phí.

4. Quyền kháng cáo: Bị cáo có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án theo quy định các Điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.