Bản án 784/2024/HC-PT — Hành chính

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa:

Ông Ngô Đức Thọ

Các Thẩm phán:

Ông Lê Hoàng Tấn

Ông Trần Ngọc Tuấn

- Thư ký phiên tòa: Ông Phạm Quang Hiển - Thư ký Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Ngát - Kiểm sát viên.

Ngày 24 tháng 7 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm công khai vụ án hành chính thụ lý số 974/2023/TLPT-HC ngày 04 tháng 12 năm 2023 về việc “Khiếu kiện quyết định hành chính và hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai”.

Do Bản án hành chính sơ thẩm số 172/2023/HC-ST ngày 28 tháng 9 năm 2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Long An bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 2196/2024/QĐ-PT ngày 09 tháng 7 năm 2024, giữa các đương sự:

1. Người khởi kiện: Bà Trần Thị T, sinh năm 1964; địa chỉ: B, khu phố D, thị trấn Đ, huyện Đ, tỉnh Long An; có mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của bà T: Ông Nguyễn Văn C, sinh năm 1956. Địa chỉ: Số B khu phố D, thị trấn Đ, huyện Đ, tỉnh Long An; vắng mặt, có văn bản xin xét xử vắng mặt.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khởi kiện: Luật sư Trần Anh H, Công ty L và Cộng sự, thuộc Đoàn Luật sư Thành phố H. Địa chỉ: Tòa nhà E (Tầng B) đường N, phường Đ, Quận A, Thành phố Hồ Chí Minh; có mặt.

2. Người bị kiện:

2.1. Ủy ban nhân dân huyện Đ, tỉnh Long An.

2.2. Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đ, tỉnh Long An.

Người đại diện theo ủy quyền của Ủy ban nhân dân huyện Đ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đ: Ông Nguyễn Văn S – Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đ, tỉnh Long An; vắng mặt, có văn bản xin vắng mặt.

Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Ủy ban nhân dân huyện Đ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đ: Ông Huỳnh Văn C1 – Phó Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đ, tỉnh Long An; có mặt.

2.3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh L; vắng mặt, có văn bản xin vắng mặt.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh L: Ông Phạm Vũ T1 – Chuyên viên Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh L; vắng mặt.

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

3.1. Ủy ban nhân dân thị trấn Đ, huyện Đ, tỉnh Long An.

Người đại diện theo pháp luật của Ủy ban nhân dân thị trấn Đ: Ông Nguyễn Đức H1 – Chủ tịch Ủy ban nhân dân thị trấn Đ; có mặt.

3.2. Bà Lê Thị D, sinh năm 1969; có mặt.

3.3. Ông Nguyễn Minh T2, sinh năm 1990; có mặt.

Địa chỉ: B khu phố D, thị trấn Đ, huyện Đ, tỉnh Long An

Người đại diện theo ủy quyền của ông T2, bà D: Ông Nguyễn Văn C.

Người kháng cáo: Bà Trần Thị T là người khởi kiện.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Người khởi kiện bà Trần Thị T trình bày:

Gia đình bà Trần Thị T có phần đất thuộc các thửa 354 và 361, tờ bản đồ số 01, thị trấn Đ, huyện Đ, tỉnh Long An. Nguồn gốc các thửa đất trên là của ông nội bà T tên Trần Văn H2 để lại cho cha mẹ bà T tên là ông Trần Văn K và bà Lê Thị S1. Trước năm 1968, phần đất trên do cha mẹ bà T quản lý, sử dụng. Sau năm 1975, UBND huyện Đ mượn phần đất trên của bà T để làm trụ sở cơ quan huyện ủy, UBND và các ban ngành đoàn thể của H3. Năm 1978, huyện ủy, UBND và các ban ngành đoàn thể của UBND huyện Đ đã chuyển về trụ sở mới làm việc không trả lại đất đã mượn cho gia đình bà T mà giao lại cho Ban Chỉ huy quân sự huyện Đ để làm trụ sở làm việc. Năm 1989, huyện đội Đức Huệ tiến hành xây dựng trên các thửa đất trên. Cũng trong thời gian này, cha mẹ bà T làm đơn gởi Cơ quan Nhà nước nhằm tạo điều kiện đổi đất khác hoặc đền bù theo qui định nếu huyện đội tiếp tục sử dụng phần đất trên. Tuy nhiên, gia đình bà T không nhận được sự hồi đáp của các cấp chính quyền.

Năm 1990, gia đình bà T được UBND huyện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất các thửa đất số 354, 356, 357, 358, 359, 361, 369, 1621, tờ bản đồ số 1, diện tích 21.300 m2 gồm đất thổ, đất gò, đất lúa và đất sân bóng.

Năm 1991, cha mẹ bà T cho bà T phần đất tại thửa 354 và 361 để bà T xây nhà ở đến nay. Trong quá trình quản lý, sử dụng đất, bà T đã nhiều lần làm thủ tục để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các thửa đất nêu trên nhưng không nhận được phản hồi.

Năm 1996, gia đình bà T nhận được Quyết định số 64/QĐ-UB ngày 10-3-1996 có nội dung, hủy bỏ thửa 354 và thửa 361 trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 0998CNĐĐ/K mang tên Nguyễn Văn C2 (cha dượng của bà T), với lý do: Đất không sử dụng huyện đã giao cho cơ quan huyện đội sử dụng và UBND tỉnh L giao cho Quân khu G – Bộ Q để xây dựng cơ quan quân sự. Bà S1 khiếu nại Quyết định trên. Ngày 25/6/1998, UBND tỉnh L có quyết định chuẩn y quyết định số 64/QĐ-UB ngày 18/3/1996 của UBND huyện Đ, bác đơn khiếu nại của bà S1 với lý do: Đất này sau 30/4/1975, Nhà nước trực tiếp quản lý, sử dụng đến nay và UBND tỉnh L ký quyết định giao cho Quân khu G thuộc Bộ Q quản lý, sử dụng.

Sau đó, bà T yêu cầu UBND huyện Đ giải quyết tiếp 01 lần nữa về vấn đề trên. Ngày 25/02/2020, UBND huyện Đ ban hành văn bản số 610/UBND-TNMT ngày 25/02/2020, từ chối yêu cầu của bà T với lý đất công do Nhà nước quản lý.

Ngày 26/6/2020, bà T khiếu nại Văn bản số 610/UBND-TNMT, ngày 29/4/2022, Chủ tịch UBND huyện Đ ban hành Quyết định số 1763 về việc giải quyết khiếu nại lần đầu của bà T có nội dung, từ chối yêu cầu xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà T với lý do đất công do Nhà nước quản lý. Bà T khiếu nại đến UBND tỉnh L. UBND tỉnh L ban hành Quyết định số 1826 công nhận và giữ nguyên Quyết định số 1763.

Các quyết định giải quyết khiếu nại do Chủ tịch UBND huyện Đ và Chủ tịch UBND tỉnh L ban hành không khách quan, không xem xét toàn diện về nguồn gốc đất và quá trình sử dụng đất lâu dài, ổn định của gia đình bà T từ năm 1968 đến nay. Nay bà T khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: (i) Hủy Quyết định số 1826/QĐ-UBND ngày 13/3/2023 của Chủ tịch UBND tỉnh L về việc giải quyết khiếu nại của bà Trần Thị T (lần hai); (ii) hủy Quyết định số 1763/QĐ-UBND ngày 29/4/2022 của Chủ tịch UBND huyện Đ, tỉnh Long An về việc giải quyết khiếu nại của bà Trần Thị T (lần đầu); (iii) buộc UBND huyện Đ, tỉnh Long An tiếp nhận hồ sơ và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 354 và 361 tọa lạc tại khu phố D, thị trấn Đ, huyện Đ, tỉnh Long An.

Sau đó, bà T thay đổi yêu cầu khởi kiện: Buộc UBND huyện Đ tiếp nhận hồ sơ và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 571 diện tích 4.791,3m2, thửa đất số 570 diện tích 199,6m2, thửa đất số 568 diện tích 56,5m2, thửa đất 125 diện tích 169,4m2, thửa đất 572 diện tích 200,5m2, thửa đất 569 diện tích 349,7m2 và thửa đất 567 diện tích 64,1m2 thuộc tờ bản đồ số 9, đất tọa lạc tại khu phố D, thị trấn Đ, huyện Đ, tỉnh Long An.

Tại Văn bản số 3917/UBND-TCD ngày 27/9/2023 và Văn bản số 3916/ UBND-TCD ngày 27/9/2026 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đ và Ủy ban nhân dân huyện Đ có nội dung:

Đối với khiếu nại Văn bản số 610/UBND-TNMT ngày 25/02/2020 của UBND huyện Đ về việc trả lời trường hợp xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà T là khiếu nại không đúng, bởi lẽ các thửa 354, 361 bà T xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được Nhà nước quản lý thể hiện như sau:

Sau ngày 30/4/1975, Nhà nước sử dụng các thửa đất 354, 361 để làm trụ sở của huyện ủy Đ, UBND huyện Đ và các ban ngành đoàn thể của H3, đến năm 1978, giao cho Ban Chỉ huy quân sự huyện Đ sử dụng.

Quyết định số 1312.QĐ-UB ngày 27/7/1993 của UBND tỉnh L về việc công nhận quyền sử dụng đất quốc phòng cho Quân khu G – Bộ Q quản lý, sử dụng gồm 02 khu đất với tổng diện tích 24.795m2 trong đó có thửa đất số 354, 361.

Quyết định số 64/QĐ-UB ngày 18/3/1996 của UBND huyện Đ về việc giải quyết tranh chấp đất đai của bà Lê Thị S1 (mẹ bà T) với nội dung, giữ nguyên quyền sử dụng diện tích 24.795m2 đất hiện nay cơ quan huyện đội huyện Đ đang sử dụng vào việc quốc phòng; bác yêu cầu xin giải quyết đất của bà Lê Thị S1, với lý do, đất không sử dụng huyện đã giao cho cơ quan huyện đội sử dụng và UBND tỉnh L đã giao cho Quân khu G – Bộ Q để xây dựng cơ quan quân sự; hủy bỏ thửa số 354 diện tích 2.275m2 và số thửa 361 diện tích 6.350m2 trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 0998 CNĐĐĐ/K mang tên Nguyễn Văn C2.

Quyết định số 4511/QĐ-UB ngày 25/6/1998 của UBND tỉnh L về việc giải quyết khiếu nại của bà Lê Thị S1 có nội dung, chuẩn y Quyết định số 64/QĐ-UB ngày 18/3/1996 của UBND huyện Đ về việc giải quyết khiếu nại của bà Lê Thị S1; bác đơn khiếu nại của bà Lê Thị S1.

Tại Biên bản ngày 09/7/1996 do UBND thị trấn Đ kết hợp với các cơ quan huyện Đ và đại diện Ban Chỉ huy quân sự huyện Đ lập về việc bà T vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai cất nhà trên thửa đất huyện đội quản lý.

Tại Quyết định số 01/QĐ ngày 02/4/2015 của UBND thị trấn Đ về việc xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật đất đai đối với bà T vì có hành vi vi phạm cất nhà trái phép trên phần đất huyện đội quản lý.

Hiện nay các thửa đất 354, 361 do UBND thị trấn Đ quản lý (có lập danh sách đất công của thị trấn có số thửa mới là 125, 572, 571, 570, 568, tờ bản đồ số 9, tổng diện tích là 5.538,6m2). Do đó, các thửa đất 354, 361 là đất công do Nhà nước quản lý như phân tích nêu trên. Bà T sử dụng đất nhưng không có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo qui định tại điều 100 và 101 của Luật Đất đai năm 2013 và đã bị lập biên bản về vi phạm hành chính nên bà T thuộc trường hợp không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo qui định tại khoản 5 Điều 16 của Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ.

Vì vậy, UBND huyện Đ ban hành Văn bản số 610/UBND-TNMT ngày 25/02/2020 và Chủ tịch UBND huyện Đ ban hành Quyết định số 1763/QĐ-UBND ngày 29/4/2022 là phù hợp với qui định pháp luật.

Tại Văn bản số 5902/UBND-NCTCD ngày 04 tháng 7 năm 2023, người bị kiện Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh L trình bày:

Bà Trần Thị T khiếu nại Quyết định số 1763/QĐ-UBND ngày 29/4/2022 của Chủ tịch UBND huyện Đ về việc giải quyết khiếu nại lần đầu của bà T với nội dung khiếu nại Văn bản số 610/UBND-TNMT ngày 25/02/2020 của UBND huyện Đ về việc trả lời trường hợp xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà T là khiếu nại không đúng, bởi lẽ, các thửa đất 354, 361 bà T xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được Nhà nước quản lý. Bà T sử dụng đất nhưng không có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo qui định tại điều 100 và 101 của Luật Đất đai năm 2013 và bị lập biên bản về vi phạm hành chính nên bà T thuộc trường hợp không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo qui định tại khoản 5, Điều 16 của Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Nguyễn Minh T2, bà Lê Thị D trình bày:

Được sự đồng ý của bà Trần Thị T thì bà Lê Thị D và ông Nguyễn Minh T2 mỗi người cất 01 căn nhà cấp 4 trên các thửa dất 354, 361 (số thửa mới là 125, 572, 571, 570, 586) để sinh sống.

Bản án hành chính sơ thẩm số 172/2023/HC-ST ngày 28 tháng 9 năm 2023 Tòa án nhân dân tỉnh Long An quyết định:

Căn cứ điểm a khoản 2 Điều 193, Điều 348, Điều 357, Điều 358 Luật Tố tụng hành chính; Điều 32 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; Điều 100, Điều 101 Luật đất đai năm 2013; khoản 5 Điều 19 Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ;

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị T đối với các yêu cầu:

- Hủy Quyết định số 1826/QĐ-UBND ngày 13/3/2023 của Chủ tịch UBND tỉnh L về việc giải quyết khiếu nại của bà Trần Thị T (lần hai).

- Hủy Quyết định số 1763/QĐ-UBND ngày 29/4/2022 của Chủ tịch UBND huyện Đ về việc giải quyết khiếu nại của bà Trần Thị T (lần đầu).

- Buộc UBND huyện Đ, tỉnh Long An tiếp nhận hồ sơ và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 571 diện tích 4791,3m2, thửa đất số 570 diện tích 199.6m2, thửa đất số 568 diện tích 56.5m2, thửa đất 125 diện tích 169,4m2, thửa đất 572 diện tích 200,5m2 (số thửa cũ là 354, 361) thuộc tờ bản đồ số 9, đất tọa lạc tại khu phố D, thị trấn Đ, huyện Đ, tỉnh Long An.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, về án phí và quyền kháng cáo.

Ngày 05/10/2023, bà Trần Thị T có đơn kháng cáo toàn bộ bản án hành chính sơ thẩm nêu trên.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Người khởi kiện giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu của người khởi kiện.

- Người bị kiện và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kiện trình bày: Sau 30/4/1975, Huyện ủy Đ có mươn đất của gia đình bà T và quá trình giải quyết như bà T trình bày là đúng. Gia đình bà T là gia đình chính sách (Cha bà T là liệt sĩ), hoàn cảnh rất khó khăn, chính quyền địa phương cũng muốn quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ . Tuy nhiên hai thửa đất số 354 và 361 (nay là thửa số 570 và 571) hiện nay là đất công theo quyết định của UBND tỉnh nên về nguyên tắc là không giải quyết cấp cho bà T được. Đề nghị Hội đồng xét xử quyết định cừa đúng quy định của pháp luật vừa hợp lòng dân.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến:

+ Về tố tụng: quá trình thụ lý, giải quyết vụ án và tại phiên tòa, Thẩm phán, thành viên hội đồng xét xử và những người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng quy định của Luật Tố tụng hành chính.

+ Về nội dung kháng cáo: Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án có cơ sở xác định Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện là không có căn cứ. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm tuyên chấp nhận kháng cáo của người khởi kiện; sửa bản án hành chính sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Long An theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị T.