Bản án 77/2025/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng đặt cọc

[1] Bà Phạm Thị T khởi kiện đề nghị Tòa án hủy bỏ hợp đồng đặt cọc và buộc bà Trần Thị Vũ T1 và ông Nguyễn Thành Đ phải trả lại tiền cọc nên Hội đồng xét xử xác định quan hệ tranh chấp trong vụ án là tranh chấp hợp đồng đặt cọc theo quy định tại Điều 328 Bộ luật Dân sự, khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự. Bà Trần Thị Vũ T1 và ông Nguyễn Thành Đ có nơi cư trú tại khu phố B, phường B, thị xã L, tỉnh Bình Thuận (Nay là tổ dân phố B B, phường L, tỉnh Lâm Đồng) nên thẩm quyền giải quyết vụ án thuộc về Tòa án nhân dân thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận (Nay là Tòa án nhân dân khu vực 15 – Lâm Đồng, tỉnh Lâm Đồng) theo quy định tại Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự, Điều 5 Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP, ngày 27/6/2025, của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

[2] Bà Trần Thị Vũ T1 và ông Nguyễn Thành Đ đã được tòa án tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng, triệu tập tham gia phiên tòa đến lần thứ 2 nhưng vắng mặt không rõ lý do, không cung cấp ý kiến của mình đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, do vậy Hội đồng xét xử áp dụng khoản 2 điều 227, Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự xét xử vắng mặt bà T1, ông Đ. Đồng thời xác định bà T1, ông Đ không thực hiện nghĩa vụ và từ bỏ quyền của mình trong vụ án theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[3] Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình, bà T cung cấp tài liệu, chứng cứ là hợp đồng đặt cọc đề ngày 21/4/2024, giữa bà T với bà T1, ông Đ, nội dung hợp đồng có một phần được in sẵn bằng chữ màu xanh, một phần được viết tay thêm vào những chỗ để trống, có chữ ký, điểm chỉ ghi tên các bên tham gia hợp đồng. Nội dung hợp đồng thể hiện bà Trần Thị Vũ T1 và ông Nguyễn Thành Đ thống nhất chuyển nhượng cho bà Phạm Thị T nhà đất tại thửa đất số 20a, tờ bản đồ số 26, tọa lạc tại khu phố E, phường B, thị xã L, tỉnh Bình Thuận, với giá trị chuyển nhượng là 1,2 tỷ đồng, bà T đặt cọc số tiền là 06 “cây” vàng SJC và 100 triệu đồng, thời gian đặt cọc là 90 ngày kể từ ngày 21/4/2024 đến hết ngày 21/7/2024, khi nhận đủ tiền cọc các bên làm thủ tục công chứng, chuyển nhượng tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Để chứng minh cho việc đã giao tài sản đặt cọc cho bên nhận cọc, bà T cung cấp tệp tin ghi âm mà theo giải trình của nguyên đơn, là được ghi âm tại nhà của bà Nguyễn Thị Yến H, đối với cuộc hội thoại giữa bà T1 và bà H được thực hiện thông qua mạng viễn thông, nội dung tệp tin ghi âm thể hiện một người hỏi việc có nhận 100 triệu đồng và 06 “cây” vàng không thì người còn lại xác nhận là có, người này còn thông báo hiện đang thu xếp để hoàn trả lại số tiền này. Tại Biên bản lấy lời khai lập ngày 15/8/2025, bà Nguyễn Thị Yến H xác định việc giao kết hợp đồng đặt cọc giữa bà T với bà T1, ông Đ thì bà H có biết, chứng kiến, sau khi các bên giao kết hợp đồng thì bà T đã giao toàn bộ tiền đặt cọc theo thỏa thuận cho bên nhận đặt cọc. Đồng thời xác định cuộc hội thoại trong tệp tin ghi âm là giữa bà H và bà T1, theo đó bà H hỏi và bà T1 xác nhận đã nhận đủ số tiền đặt cọc.

[4] Khoản 1, khoản 3, khoản 5 Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: “1. Tài liệu đọc được nội dung được coi là chứng cứ nếu là bản chính hoặc bản sao có công chứng, chứng thực hợp pháp hoặc do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cung cấp, xác nhận; 3.Tài liệu nghe được, nhìn được được coi là chứng cứ nếu được xuất trình kèm theo văn bản trình bày của người có tài liệu đó về xuất xứ của tài liệu nếu họ tự thu âm, thu hình hoặc văn bản có xác nhận của người đã cung cấp cho người xuất trình về xuất xứ của tài liệu đó hoặc văn bản về sự việc liên quan tới việc thu âm, thu hình đó; 5. Lời khai của đương sự, lời khai của người làm chứng được coi là chứng cứ nếu được ghi bằng văn bản, băng ghi âm, đĩa ghi âm, băng ghi hình, đĩa ghi hình, thiết bị khác chứa âm thanh, hình ảnh theo quy định tại khoản 2 Điều này hoặc khai bằng lời tại phiên tòa”, khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: “Một bên đương sự thừa nhận hoặc không phản đối những tình tiết, sự kiện, tài liệu, văn bản, kết luận của cơ quan chuyên môn mà bên đương sự kia đưa ra thì bên đương sự đó không phải chứng minh”, khoản 2 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: “Đương sự phản đối yêu cầu của người khác đối với mình phải thể hiện bằng văn bản và phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho sự phản đối đó”. Như vậy, tài liệu là hợp đồng đặt cọc, tệp tin ghi âm, lời khai người làm chứng mà phía nguyên đơn cung cấp được xác định là chứng cứ, và có giá trị chứng minh nội dung trình bày của bà T về quá trình giao kết hợp đồng đặt cọc, giao tài sản đặt cọc và đã hết thời hạn đặt cọc nhưng mục đích đặt cọc không đạt được. Trong khi đó, bà T1 và ông Đ đã được Tòa án tống đặt hợp lệ các văn bản tố tụng, triệu tập tham gia phiên họp, phiên tòa nhưng không cung cấp ý kiến đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và tài liệu, chứng cứ kèm theo (nếu có), không tham gia phiên họp, phiên tòa, là không thực hiện nghĩa vụ và từ bỏ quyền của mình.

[5] Khoản 1 Điều 424 Bộ luật Dân sự quy định: “Trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện đúng nghĩa vụ mà bên có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trong một thời hạn hợp lý nhưng bên có nghĩa vụ không thực hiện thì bên có quyền có thể hủy bỏ hợp đồng”, khoản 1, khoản 2 Điều 427 Bộ luật Dân sự quy định: “1. Khi hợp đồng bị hủy bỏ thì hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết, các bên không phải thực hiện nghĩa vụ đã thỏa thuận, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp; 2. Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận sau khi trừ chi phí hợp lý trong thực hiện hợp đồng và chi phí bảo quản, phát triển tài sản. Việc hoàn trả được thực hiện bằng hiện vật. Trường hợp không hoàn trả được bằng hiện vật thì được trị giá thành tiền để hoàn trả”. Như vậy, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc hủy bỏ hợp đồng đặt cọc được xác lập giữa bà Phạm Thị T với ông Nguyễn Thành Đ, bà Trần Thị Vũ T1, ngày 21/4/2024, nhằm đảm bảo giao kết hợp đồng chuyển nhượng đối với nhà và thửa đất số 20a, tờ bản đồ số 6, tọa lạc tại khu phố E, phường B, thị xã L, tỉnh Bình Thuận (Nay là tổ dân phố E B, phường L, tỉnh Lâm Đồng), buộc ông Đ và bà T1 phải trả lại tài sản đặt cọc là 100 triệu đồng và 06 lượng vàng SJC là có căn cứ nên được chấp nhận, trường hợp không hoàn trả được bằng hiện vật thì được trị giá thành tiền để thanh toán.

[6] Theo quy định tại khoản 1 Điều 105 Bộ luật Dân sự thì tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản, khoản 1 Điều 328 Bộ luật dân sự quy định tài sản đặt cọc là một khoản tiền hoặc kim khí quý, đá quý hoặc vật có giá trị khác, nên Hội đồng xét xử xác định tài sản đặt cọc trong vụ án là tiền và kim khí quý (vật). Điểm b khoản 1 Điều 13 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP, ngày 11/01/2019, của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định: “Đối với trường hợp khoản tiền phải thu nộp vào ngân sách Nhà nước mà pháp luật có quy định nghĩa vụ trả lãi; hoặc khoản tiền bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng; hoặc trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ về tài sản trong hoặc ngoài hợp đồng khác mà các bên không thỏa thuận về việc trả lãi thì quyết định kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật (đối với các trường hợp cơ quan thi hành án có quyền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357, Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác”, khoản 1 Điều 357 Bộ luật Dân sự quy định: “Trường hợp bên có nghĩa vụ chậm trả tiền thì bên đó phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả”. Do vậy, Hội đồng xét xử xác định nghĩa vụ chịu tiền lãi do hành vi chậm thi hành án của người có nghĩa vụ thi hành án chỉ áp dụng đối với số tiền 100 triệu đồng, không áp dụng đối với 06 lượng vàng SJC.

[7] Tại văn bản trình bày ý kiến đề ngày 11/4/2025, ông Nguyễn Hiền T là chồng của bà Phạm Thị T1, có đăng ký kết hôn và được UBND thị trấn L (cũ) cấp Giấy chứng nhận kết hôn số 168, ngày 11/11/1991, xác nhận tài sản mà bà T1 dùng để đặt cọc cho ông Đ, bà T2 là tài sản riêng của bà T1, không liên quan đến ông T, văn bản được công chứng tại Văn phòng C cùng ngày 11/4/2025.

[8] Do yêu cầu khởi kiện được chấp nhận nên bà Trần Thị Vũ T và ông Nguyễn Thành Đ phải chịu án phí theo quy định tại khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Án phí được xác định là án phí không có giá ngạch đối với yêu cầu hủy bỏ hợp đồng đặt cọc và án phí có giá ngạch đối với yêu cầu thực hiện nghĩa vụ về tài sản. Trong đó, giá trị quy đổi để xác định nghĩa vụ về án phí đối với 06 lượng vàng SJC xác định theo giá bán ra, được Công ty TNHH MTV V (SJC) niêm yết trên cổng thông tin điện tử tại địa chỉ: https://sjc.com.vn/gia-vang-onlinetại ngày xét xử sơ thẩm, ngày 29/9/2025, là 135.500.000 đồng/lượng.