Bản án 76/2023/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NHÂN DANH

NƢỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỈNH NAM ĐỊNH

- Th nh h n i n

h h

:

Thẩm phán - Chủ toạ phiên toà: Ông Vũ Hà Nam

Các Thẩm phán:

Ông Lại Văn Tùng

Ông Nguyễn Tiến Dũng

- Thư ký hiên òa: Ông Vũ Hoàng Giang - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định.

- Đại diện Viện kiể sá nhân dân ỉnh Na Định ha ia hiên o : Bà Mai Thị Bích Huyên - Kiểm sát viên.

Ngày 06 tháng 7 năm 2023 tại trụ sở Toà án nhân dân tỉnh Nam Định xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự phúc thẩm thụ lý số 27/2023/TLPT-DS ngày 10 tháng 5 năm 2023 về tranh chấp chia di sản thừa kế.

Do bản án dân sự sơ thẩm số 07/2023/DS-ST ngày 31 tháng 3 năm 2023 của Tòa án nhân dân huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định bị kháng cáo.

Theo Quyết định đưa vụ án ra x ét xử phúc thẩm số 100/2023/QĐXXPT-DS ngày 01 tháng 6 năm 2023 giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Bà Đinh Thị R, sinh năm 1963; địa chỉ: Xóm XT, xã GX, huyện GT, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn: Bà Đoàn Thị Tr, sinh năm 1997; địa chỉ; Tổ 10 thị trấn Nam Giang, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định; “có mặt”.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Ông Vũ Văn Q, luật sư Công ty Luật TNHH Hiệp Thành - Đoàn luật sư thành phố Hà Nội; “có mặt”.

- Bị đơn: Bà Hoàng Thị L, sinh năm 1972; địa chỉ: Xóm XT, xã GX, huyện GT, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

+ Bà Đinh Thị X, sinh năm 1948; địa chỉ: P204-A4 Tập thể tổng cục kỹ thuật, phường Nam Đồng, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội; “vắng mặt”.

+ Bà Đinh Thị Đ, sinh năm 1954; địa chỉ: Xóm XT, xã GX, huyện GT, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

+ Ông Đinh Văn Ch, sinh năm 1955; địa chỉ: Xóm XT, xã GX, huyện GT, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

+ Bà Đinh Thị Th, sinh năm 1958; địa chỉ: Thôn Mỹ Am, xã Vũ Hội, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình; “vắng mặt”.

+ Ông Đinh Xuân Tr, sinh năm 1960; địa chỉ: Xóm Xuân Phong, xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

+ Bà Đinh Thị Th1, sinh năm 1961; địa chỉ: Số 32, ngách 150, ngõ Xã Đàn 2, phường Nam Đồng, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội; “vắng mặt”.

+ Bà Đinh Thị Nh, sinh năm 1969; địa chỉ: Xóm Xuân Thọ, xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

+ Anh Đinh Văn M, sinh năm 1992; địa chỉ: Xóm XT, xã GX, huyện GT, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

+ Chị Đinh Thị H, sinh năm 1994; địa chỉ: Xóm XT, xã GX, huyện GT, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

+ Anh Đinh Quang H, sinh năm 1996; địa chỉ: Xóm Thị Tứ, xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

Người đại diện theo ủy quyền của bà Xuân, Đông, Chiến, Thu, Trường, Thoan, Nhu, Huy: Ông Trần Văn Sáng - Luật sư Công ty Luật TNHH Hiệp Thành – Đoàn luật sư thành phố Hà Nội; “có mặt”.

Người làm chứng: Bà Trần Thị Thơm, sinh năm 1976; địa chỉ: Xóm Thị Tứ xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo nội dung đơn khởi kiện ngày 22-9-2022 và các văn bản khác có trong hồ sơ vụ án cũng như tại phiên tòa nguyên đơn và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn trình bày: Cụ Đinh Văn Hoán và cụ Phạm Thị Liên (Đinh Thị Hoán) có 10 người con là Đinh Thị X, Đinh Thị Đ, Đinh Văn Ch, Đinh Thị Th, Đinh Xuân Tr, Đinh Thị Th1, Đinh Thị R, Đinh Thị Nh, Đinh Văn Vương, Đinh Văn Tùng. Cụ Hoán chết năm 1983, cụ Liên chết năm 2001, ông Tùng chết năm 2010, ông Vương chết năm 2013; đều không để lại di chúc. Ông Tùng có vợ là Trần Thị Thơm và con là Đinh Quang H (ông Tùng và bà Thơm đã ly hôn năm 2001); ông Vương có vợ là Hoàng Thị L và 02 con là Đinh Văn M, Đinh Thị H.

Cụ Hoán và cụ Liên có tài sản chung là các thửa đất: thửa đất số 47, tờ bản đồ số 36, diện tích 975 m2 (diện tích thực tế là 786,5 m2 do đã chuyển nhượng một phần), thửa số 45/1, tờ bản đồ số 36, diện tích 785 m2, thửa số 36/1 tờ bản đồ số 36 diện tích 595 m2 tại xóm Xuân Châu xã Giao Xuân đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 06/12/1997 mang tên hộ bà Đinh Thị Hoán. Trên đất có 01 nhà đã xuống cấp, không còn giá trị sử dụng; các con cháu không ai có đóng góp gì trong việc tạo lập tài sản của hai cụ. Nay bà khởi kiện đề nghị Tòa án chia thừa kế theo quy định của pháp luật và nhận quản lý, sử dụng toàn bộ thửa đất và có trách nhiệm thanh toán giá trị tài sản cho các đồng thừa kế còn lại.

Tại biên bản lấy lời khai ngày 13/02/2023 bị đơn là bà Hoàng Thị L trình bày: Nguồn gốc các thửa đất đang tranh chấp, đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên cụ Hoán là bố chồng bà (cụ Hoán và cụ Liên là vợ chồng) để lại; con cháu trong gia đình không ai đóng góp công sức gì. Hai cụ có 10 người con, ông Vương và ông Tùng đã chết. Bà và ông Vương có 02 người con là Đinh Văn M và Đinh Thị H. Khi còn sống, cụ Liên đã lên tiếng cho mẹ con bà phần diện tích đất từ trái nhà phía đông hắt lên nhưng sau đó đã bán đi một suất đất. Nay bà đề nghị chia di sản thừa kế làm 3 phần, 3 mẹ con bà được 1/3 và nhận phần đất sát nhà chị Thắm, anh Ngọc.

Tại biên bản lấy lời khai ngày 13/02/2023, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là anh Đinh Văn M trình bày: Nguồn gốc đất tranh chấp (các thửa đất mang tên cụ Đinh Thị Hoán) là do ông bà nội của anh là cụ Đinh Văn Hoán và cụ Phạm Thị Liên để lại. Trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên Đinh Thị Hoán vì cụ ông mất thì cụ bà lấy tên cụ ông. Khi còn sống, cụ Liên đã dẫn mẹ con anh đến thửa đất ở xóm Xuân Châu nói cho ba mẹ con anh một phần thửa đất . Nay anh đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế làm 3 phần, 3 mẹ con anh được 1/3 thửa đất và nhận phần đất sát nhà Thắm, Ngọc.

Tại biên bản lấy lời khai ngày 13/02/2023, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chị Đinh Thị H trình bày: Nguồn gốc các thửa đất tranh chấp là do ông bà nội của chị là cụ Đinh Văn Hoán và cụ Phạm Thị Liên để lại. Hai cụ đều đã chết nhưng không để lại di chúc. Chị nghe mẹ chị kể lại, khi cụ Liên còn sống có cho ba mẹ con chị một phần diện tích thửa đất. Nay chị đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế làm 3 phần, 3 mẹ con chị được 1/3 thửa đất.

Tại bản tự khai ngày 08/12/2022, văn bản trình bày ý kiến ngày 03/3/2023, người đại diện theo ủy quyền của bà Đinh Thị X, Đinh Thị Đ, Đinh Văn Ch, Đinh Thị Th, Đinh Xuân Tr, Đinh Thị Th1, Đinh Thị Nh, Đinh Quang H là ông Trần Văn Sáng trình bày: Cụ Đinh Văn Hoán và cụ Phạm Thị Liên tạo lập được khối tài sản là quyền sử dụng các thửa đất tại xã Giao Xuân với tổng diện tích là 2166,5 m2. Cụ Hoán và cụ Liên có 10 người con, cụ Hoán chết năm 1983, cụ Liên chết năm 2001, ông Vương chết năm 2013, ông Tùng chết năm 2010, không để lại di chúc. Hiện nay chỉ có bà Lý, anh Minh, chị Huế không đồng ý với việc phân chia di sản thừa kế. Bà Đinh Thị X, Đinh Thị Đ, Đinh Văn Ch, Đinh Thị Th, Đinh Xuân Tr, Đinh Thị Th1, Đinh Thị Nh, Đinh Quang H tặng cho toàn bộ phần di sản các ông, bà được hưởng thừa kế của cụ Hoán và cụ Liên là một phần quyền sử dụng đất trong tổng diện tích là 2166,5 m2 cho bà Đinh Thị R được toàn quyền quản lý, sử dụng, định đoạt đối với phần di sản mà ông, bà là người ủy quyền cho ông Sáng tặng cho bà Roan.

Tại bản tự khai ngày 31/11/2022, người làm chứng là bà Trần Thị Thơm trình bày: Tại thời điểm cụ Hoán, cụ Liên chết, bà là vợ hợp pháp của ông Đinh Văn Tùng. Năm 2001, bà và ông Tùng ly hôn; năm 2010 ông Tùng chết, bà không còn liên quan đến phần di sản thừa kế của ông Tùng để lại .

Tại biên bản làm việc ngày 16/11/2022, Ủy ban nhân dân xã Giao Xuân cung cấp: Tại bản đồ năm 1997, thửa số 47 mang tên cụ Hoán tại tờ bản đồ số 36, diện tích 975 m2, đến năm 2006 thì chuyển cho ông Đinh Văn Cường 188,5 m2 đất; thửa số 45/1, tờ bản đồ số 36, diện tích 785 m2, thửa số 36/1 tờ bản đồ số 36 diện tích 595 m2 mang tên cụ Hoán; từ khi cụ Hoán chết, cụ Liên là người quản lý sử dụng. Từ trước tới nay, thửa đất được sử dụng ổn định, liên tục, không có tranh chấp. Nay đề nghị Tòa án giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật.

Kết quả xem xét thẩm định và định giá tài sản ngày 08-02-2023 cụ thể như sau: Thửa đất tranh chấp có vị trí như sau: Phía Bắc giáp ruộng hai lúa, phía Nam giáp đường liên xóm, phía Tây giáp nhà thờ giáo họ Tân Châu, phía Đông giáp thổ đất ông Ngọc; có tổng diện tích là 780 m2 trên đất có 01 nhà cấp 4 đã xuống cấp không còn giá trị sử dụng; giá trị quyền sử dụng thửa đất là 2.005.575.000 đồng. Giá trị đất hai lúa là 103.500.000 đồng.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 07/2023/DS-ST ngày 31 tháng 3 năm 2023 của Tòa án nhân dân huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định đã quyết định.

Căn cứ vào các Điều 611, 612, 613, 623, 650, 651 và Điều 660 của Bộ luật Dân sự; Điều 228; Điều 271; Điều 147 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 12, Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Đinh Thị R về việc chia thừa kế tài sản.

2. Giao bà Đinh Thị R được quyền sử dụng 616 m2 đất thuộc thửa đất số 47, tờ bản đồ số 36 tại xóm Xuân Châu xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số L 465398 do Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định cấp ngày 06-12-1997, có tứ cận liền kề như sau: phía Đông giáp đất chia cho bà Lý, anh Minh, chị Huế; phía Tây giáp nhà thờ; phía bắc giáp ruộng; phía nam giáp đường liên xóm (có sơ đồ kèm theo).

3. Giao bà Đinh Thị R được quyền sử dụng 785 m2 đất hai lúa thuộc thửa đất số 45/1, tờ bản đồ số 36 và 595 m2 đất hai lúa thuộc thửa đất số 36/1 tờ bản đồ số 36 tại xóm Xuân Châu xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số L465398 do Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định cấp ngày 06-12-1997 (có sơ đồ kèm theo).

4. Giao bà Hoàng Thị L, anh Đinh Văn M và chị Đinh Thị H được quyền sử dụng chung 164 m2 đất thuộc thửa đất số 47, tờ bản đồ số 36 tại xóm Xuân Châu xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số L 465398 do Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định cấp ngày 06-12-1997, có tứ cận liền kề như sau: phía Tây giáp phần đất chia cho bà Roan, phía Đông giáp thổ đất anh Ngọc, phía Bắc giáp ruộng, phía Nam giáp đường liên xóm (có sơ đồ kèm theo).

Bà Hoàng Thị L, anh Đinh Văn M và chị Đinh Thị H có trách nhiệm thanh toán chênh lệch tài sản cho bà Đinh Thị R là 207.292.000 đồng (chia phần mỗi người phải thanh toán cho bà Roan là 69.097.000 đồng).

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên án phí, quyền kháng cáo của các đương sự.

Trong các ngày 08 tháng 4 năm 2023 và ngày 10 tháng 4 năm 2023, Tòa án nhân dân huyện Giao Thủy nhận được đơn kháng cáo của bà Đinh Thị R, bà Đinh Thị Nh, bà Đinh Thị Đ, ông Đinh Xuân Tr và ông Đinh Văn Ch, có cùng nội dung cho rằng bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện Giao Thủy chia cho tôi và các đồng thừa kế khác được hưởng 9/10 khối di sản thừa kế của bố mẹ để lại; chia cho bà Hoàng Thị L, anh Đinh Văn M, chị Đinh Thị H được hưởng 1/10 khối di sản thừa kế của bố mẹ để lại. Tuy nhiên Tòa án nhân dân huyện Giao Thủy lại chia cho bà Lý, anh Minh, chị Huế hưởng di sản bằng hiện vật tương đương 1/5 khối di sản, buộc bà Lý, anh Minh, chị Huế phải thanh toán cho tôi và các đồng thừa kế khác số tiền chênh lệch về di sản là không phù hợp với thực tế và nguyện vọng của gia đình tôi. Vì vậy đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm, chấp nhận kháng cáo, sửa bản án sơ thẩm phân chia cho tôi được hưởng thừa kế bằng hiện vật là toàn bộ quyền sử dụng đất tại các thửa số 47, tờ bản đồ số 36, diện tích là 975m2 (đã chuyển nhượng 188,5m2) tại xóm Xuân Châu xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định; thửa số 45/1, tờ bản đồ số 36, diện tích là 785m2; thửa số 36/1, tờ bản đồ số 36, diện tích là 595m2. Tôi có trách nhiệm thanh toán cho bà Lý, anh Minh, chị Huế số tiền chênh lệch từ việc phân chia di sản, theo quy định của pháp luật.

Kiểm sát viên - Viện kiểm sát tỉnh Nam Định phát biểu ý kiến: Về tố tụng, quá trình giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm, Thẩm phán và Hội đồng xét xử đã tuân theo các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Các đương sự chấp hành đúng các quy định pháp luật tố tụng dân sự, quyền lợi của các đương sự được bảo đảm.

Về đường lối giải quyết vụ án. Căn cứ vào các tài liệu thu thập được lưu trong hồ sơ vụ án và quá trình tranh tụng tại phiên tòa; đề nghị Hội đồng xét xử, căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự; bác đơn kháng cáo của ông Trần Văn Trinh và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Về án phí giải quyết theo quy định của pháp luật.