Bản án 75/2026/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về tố tụng:

[1.1] Về quan hệ pháp luật có tranh chấp và thẩm quyền giải quyết của Tòa án: Nguyên đơn ông Nguyễn Thế T khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn trả tiền và tài sản vay, trả tiền nợ do mua phân bón nên quan hệ pháp luật được xác định là “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản và hợp đồng mua bán tài sản”. Căn cứ Biên bản xác minh ngày 19/5/2026 tại Công an xã T, tỉnh Lâm Đồng bị đơn ông Lê Thanh Đ và bà Nguyễn Thị Yến L có đăng ký hộ khẩu thường trú tại Bon T, xã T, tỉnh Lâm Đồng nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 8 - Lâm Đồng theo quy định tại khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[1.2] Về sự vắng mặt của các đương sự: Đối với nguyên đơn ông Nguyễn Thế T và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Sang Thị Thu H đã có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Đối với bị đơn: Theo đơn khởi kiện của nguyên đơn xác định bị đơn có địa chỉ tại thôn A, xã T, tỉnh Lâm Đồng. Tại Biên bản làm việc ngày 19/5/2026 với ông Nguyễn Mai H1 (thôn T, xã T, tỉnh Lâm Đồng) thì xác định bị đơn chỉ ở trọ tại thôn A (không có đăng ký tạm trú) và tại thời điểm 19/5/2026 không có mặt tại thôn A. Tại Biên bản xác minh ngày 19/5/2026 tại Công an xã T, tỉnh Lâm Đồng xác định bị đơn có đăng ký thường trú tại bon T, xã T, tỉnh Lâm Đồng. Sau đó, Tòa án xác định được bị đơn ở nhà thuê tại bon P, xã T, tỉnh Lâm Đồng (không đăng ký tạm trú) nên đã tống đạt trực tiếp các văn bản gồm thông báo thụ lý vụ án, giấy triệu tập lần 01 và lần 02, thông báo về việc mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải lần 01 và lần 02 cho bị đơn (người nhận là bà Nguyễn Thị Yến L). Tuy nhiên, bị đơn không có mặt làm việc tại Tòa án theo thời gian đã thông báo và bỏ đi khỏi nhà thuê tại bon Păng Sim nên Tòa án đã tiến hành niêm yết các văn bản tố tụng tiếp theo cho bị đơn tại địa chỉ đăng ký thường trú là bon T, xã T, tỉnh Lâm Đồng. Như vậy, bị đơn ông Lê Thanh Đ và bà Nguyễn Thị Yến L đã được Tòa án triệu tập hợp lệ để tham gia quá trình tố tụng tại Tòa án và phiên tòa xét xử mở lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt mà không có lý do. Do đó, căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 1 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vụ án vắng mặt tất cả các đương sự.

[1.3] Về thời hiệu khởi kiện: Ngày 12/5/2023, giữa nguyên đơn và bị đơn có thỏa thuận chốt lại số nợ và cam kết ngày 30/11/2023 thanh toán. Ngày 23/3/2026, ông Nguyễn Thế T nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực 8 – Lâm Đồng là trong thời hiệu theo quy định tại Điều 429 của Bộ luật Dân sự.

[2] Về nội dung vụ án:

[2.1] Về chứng cứ xác lập nghĩa vụ trả nợ: Giấy ghi nợ đề ngày 12/5/2023 (bản gốc) có nội dung “Đạt Loan vay chú T” đã ghi rõ tiền vay là 140.400.000 đồng, vay cà phê nhân xô R-bút-ta 2.730 kg, mua thiếu tiền phân bón gồm 10 bao lân Văn Điển trị giá 2.500.000 đồng, 10 bao phân NPK mùa khô trị giá 6.500.000 đồng, 10 bao phân nở trị giá 2.000.000 đồng và đổi phân hàm lượng cao hơn, bù thêm 1.000.000 đồng, tổng cộng đã bán 12.000.000 đồng, thời hạn trả nợ là ngày 30/11/2023, có chữ ký và chữ viết tên “Lê Thanh Đ”. Đến hạn thanh toán ông Đ và bà L không trả tiền và cà phê như đã thỏa thuận là vi phạm nghĩa vụ trả nợ của bên vay được quy định tại khoản 1 Điều 466 của Bộ luật Dân sự. Hội đồng xét xử xét thấy nội dung giấy ghi nợ phù hợp với lời trình bày của ông T, bà H tại các bản tự khai và biên bản lấy lời khai. Bị đơn ông Lê Thanh Đ, bà Nguyễn Thị Yến L đã được Tòa án thông báo hợp lệ để thực hiện quyền, nghĩa vụ chứng minh nhưng không có ý kiến gì đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, không cung cấp được chứng cứ chứng minh đã thanh toán các khoản nợ nêu trên. Do đó, có đủ căn cứ xác định giao dịch vay tài sản và mua bán tài sản giữa các bên được xác lập trên cơ sở tự nguyện, nội dung và mục đích không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội nên có hiệu lực pháp luật, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên theo các Điều 385, 401, 430 và 463 của Bộ luật Dân sự.

[2.2] Về nghĩa vụ liên đới trả nợ của bị đơn: Theo tài liệu, chứng cứ có lưu trong hồ sơ vụ án, ông Lê Thanh Đ và bà Nguyễn Thị Yến L là vợ chồng hợp pháp. Đồng thời, Giấy ghi nợ đề ngày 12/5/2023 thể hiện vợ chồng ông Đ, bà L cùng là bên vay tiền, vay cà phê và mua chịu tiền phân bón, các khoản vay, mua chịu này phục vụ hoạt động sản xuất nông nghiệp (cà phê, phân bón) và sinh hoạt trong đời sống chung của gia đình ông Đ, bà L. Do đó, có căn cứ xác định đây là nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng theo khoản 1, khoản 2 Điều 37 của Luật Hôn nhân và gia đình nên ông Đ, bà L phải liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ trả nợ theo Điều 27 của Luật Hôn nhân và gia đình, Điều 288 của Bộ luật Dân sự. Đối với ông Nguyễn Thế T và bà Sang Thị Thu H là vợ chồng hợp pháp, cùng là bên cho vay, bán tài sản nên có quyền yêu cầu ông Đ, bà L thực hiện nghĩa vụ theo Điều 289 của Bộ luật Dân sự.

[2.3] Đối với khoản tiền vay 140.400.000 đồng: Do các bên không thỏa thuận lãi suất nên áp dụng quy định tại khoản 4 Điều 466 của Bộ luật Dân sự, khi đến hạn thanh toán đã thỏa thuận (ngày 30/11/2023) mà bên vay không trả nợ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả lãi trên số tiền chậm trả theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự (bằng 50% mức lãi suất giới hạn 20%/năm, tương ứng 10%/năm). Trong vụ án này, nguyên đơn yêu cầu tính lãi kể từ ngày 01/12/2024 với mức lãi suất 10%/năm là có căn cứ pháp luật và có lợi cho bị đơn nên Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ (từ ngày 01/12/2024 đến ngày xét xử sơ thẩm ngày 17/8/2026 tổng là 624 ngày nên tiền lãi phải trả là 140.400.000 đồng x 10%/năm x 624/365 ngày = 24.002.630 đồng).

[2.4] Đối với tiền mua phân bón 12.000.000 đồng: Bị đơn mua chịu tiền phân bón và có nghĩa vụ thanh toán chậm nhất vào ngày 30/11/2023 nhưng không thực hiện nên phải trả lãi đối với số tiền chậm trả theo Điều 357, khoản 3 Điều 440 và khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự, với mức lãi suất 10%/năm (từ ngày 01/12/2023 đến ngày xét xử sơ thẩm ngày 17/8/2026 tổng là 990 ngày nên tiền lãi chậm trả là 12.000.000 đồng x 10%/năm x 990/365 ngày = 3.254.794 đồng).

[2.5] Đối với việc vay 2.730 kg cà phê nhân xô Rô-bút-ta: Đây là tài sản vay bằng hiện vật nên bên vay ông Đ, bà L có nghĩa vụ trả cho bên cho vay ông T, bà H đủ tài sản cùng loại, đúng số lượng và chất lượng theo khoản 2 Điều 466 của Bộ luật Dân sự. Trường hợp không thể trả bằng hiện vật thì được thanh toán bằng tiền theo giá thị trường tại địa điểm, thời điểm trả nợ khi được bên cho vay là ông T, bà H đồng ý.

[2.6] Về lãi suất chậm thi hành án: Kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi đối với số tiền chưa thi hành theo mức lãi suất quy định tại Điều 357 và khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự, tương ứng với thời gian chậm thi hành án.

[3] Về án phí: Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận toàn bộ nên bị đơn phải chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm và quy đổi đối với 2.730 kg cà phê nhân xô Rô-bút-ta thành tiền theo giá trung bình trên thị trường tại địa phương vào thời điểm xét xử sơ thẩm là 96.360 đồng/kg nên án phí bị đơn phải chịu được tính trên tổng số tiền: (2.730 kg x 96.360 đồng/kg) + 140.400.000 đồng + 24.002.630 đồng + 12.000.000 đồng + 3.254.794 đồng = 442.720.224 đồng.

[4] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 8 - Lâm Đồng tại phiên tòa là có căn cứ, đúng pháp luật nên Hội đồng xét xử chấp nhận.