Bản án 75/2023/DS-PT — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về sức khỏe, tính mạng

[1] Sau khi nghiên cứu toàn bộ các tài liệu chứng cứ có lưu trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, nghe ý kiến tranh luận của các đương sự và ý kiến phát biểu của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu, sau khi thảo luận, nghị án, Hội đồng xét xử nhận định:

[2] Xét đơn kháng cáo của chị Lý Thùy Q nộp trong hạn luật định và nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đúng quy định; xét kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu trong hạn luật định. Căn cứ vào Điều 273 và Điều 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự, được chấp nhận xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

[3] Xét kháng cáo của chị Lý Thùy Q về việc yêu cầu cấp phúc thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị đối với chị Lê Mỹ D:

[3.1] Chị Q cho rằng chị D nói xấu chị với bà Trần Bạch H, bà Huỳnh Thị L, nội dung là “con Q lấy trai, đem tiền cho trai ăn”. Bà L, bà H nói lại câu nói trên cho cha chị tên Lý Văn Thẳng, mẹ chị tên Trần Mộng Hà nghe, sau đó cha mẹ chị mời ông Trần Sơn T, Trần Bá T và chị đến nhà chị D để nói chuyện. Khi qua nhà chị D thì hai bên xảy ra cải nhau, lúc cải nhau chị D nói câu “bây giờ tôi chửi thẳng mặt mấy người cũng không làm gì được tôi”, theo chị nghĩ thì câu nói này chị D trả lời như vậy là đã thừa nhận nói xấu chị. Việc chị D nói xấu chị, loan tin không đúng sự thật về chị đã làm cho nhiều người biết, đồng thời làm cho bản thân chị bị xấu hổ với mọi người ở láng giềng nên chị bị tổn thương về mặt tinh thần, do đó, chị yêu cầu tòa án giải quyết buộc chị Lê Mỹ D phải công khai xin lỗi chị. Căn cứ khởi kiện của chị là các nhân chứng gồm: bà Trần Bạch H, bà Huỳnh Thị L, ông Trần Bá T, ông Trần Sơn T, bà Trần Kiều N, chị Lâm Thị H, chị Q đề nghị tòa án làm việc với các nhân chứng. Ngoài ra, chị Q còn cung cấp tờ tường trình của bà Lâm Thị N, anh Phan Hồng L, anh Đào Chí L để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của chị.

[3.2] Xét tài liệu, chứng cứ chị Lý Thùy Q cung cấp là Tờ tường thuật ngày 22/12/2021 của bà Huỳnh Thị L; Tờ tường thuật ngày 20/12/2021 của bà Trần Bạch H có nội dung “Quyên lấy người ta, còn đem tiền cho trai ăn nữa”. Nhưng tại biên bản ghi lời khai ngày 18/5/2022 tại Tòa án, bà L khai: Bà nghe chị D nói “Quyên sống đàng hoàn vậy mà lấy tiền cho trai ăn”. Bà Trần Bạch H khai tại biên bản ghi lời khai ngày 18/5/2022: Bà nghe chị D nói “tưởng sao bé Quyên con nhà giàu mà lấy tiền cho trai ăn”. Như vậy, lời tường trình của bà H, bà L không thống nhất với lời khai tại Biên bản lấy lời khai. Trong khi bà H, bà L xác định chị D nói xấu chị Q trực tiếp với hai bà, không có ai chứng kiến; bà H, bà L không đưa ra căn cứ nào khác để chứng minh chị D có nói xấu chị Q trực tiếp với hai bà trong khi chị D không thừa nhận. Do đó, lời trình bày của bà H, bà L chưa đủ căn cứ xác định chị D có nói xấu chị Q.

[3.3] Xét lời khai chị Trần Kiều N, chị Lâm Thị H: chị có biết việc chị Q khởi kiện chị D vì chị Q cho rằng chị D nói xấu. Tuy nhiên, việc chị D có nói xấu chị Q hay không các chị không biết, chị D chưa lần nào gặp trực tiếp các chị để nói xấu về chị Q. Ông Trần Bá T trình bày tại biên bản ghi lời khai ngày 23/11/2022: Ông và ông Trần Sơn T chứng kiến trực tiếp cuộc gặp giữa gia đình chị Q và chị D, tại buổi nói chuyện chị D không thừa nhận có nói xấu chị Q.

[3.4] Ông Trần Sơn T, tại biên bản ghi lời khai ngày 14/12/2022 xác định: Ông và ông Trần Bá T chứng kiến trực tiếp cuộc gặp giữa gia đình chị Q và chị D, tại buổi nói chuyện chị D không thừa nhận có nói xấu chị Q. Đến ngày 20/12/2022, ông Sơn T thay đổi lời khai, ông trình bày: Trong lúc cãi nhau, chị D có nói “tao nói mày sống từng tuổi này mà lấy tiền cho trai, giờ tao nói vậy đó mày làm gì tao”. Hội đồng xét xử nhận thấy lời khai của ông Trần Sơn T ngày 14/12/2022 và ngày 20/12/2022 có nội dung hoàn toàn trái ngược, trong khi lời khai của ông Sơn T tại nhà ông, ông Tùng trình bày lời khai hoàn toàn tự nguyện, không ai ép buộc, ông cam đoan khai báo trung thực, khách quan những gì ông biết chỉ vài ngày sau thì ông Sơn T lại thay đổi lời khai mà không đưa ra cơ sở cho việc thay đổi lời khai. Ngoài ra, ông Sơn T và chị Lý Thùy Q thừa nhận bản thân ông Sơn T đang quản lý, trông coi ao tôm công nghiệp cho ông Lý Văn Thẳng là cha ruột của chị Lý Thùy Q nên việc ông Tùng thay đổi lời khai theo hướng có lợi cho chị Lý Thùy Q chưa đảm bảo sự khách quan nên không xem xét lời khai của ông Trần Sơn T.

[3.5] Bà Nho bà và chị Linh trình bày tại tờ tường trình ngày 03/01/2023 xác định: có chứng kiến chị D và gia đình chị Q cãi nhau, trong lúc cãi nhau có nghe chị D nói “tao nói mày lấy tiền cho trai ăn trước mặt mày và mẹ mày thì làm gì được tao”. Nội dung câu nói của chị D qua tường trình của chị Linh và bà Nho lại không thống nhất với câu của chị Q trực tiếp nghe chị D nói trong lúc cãi nhau. Tại phiên tòa, bà Nho xác định tại thời điểm chứng kiến cuộc cải nhau thì bà không biết chị Q, chị D nên việc bà Nho cho lời khai có chứng kiến chính chị D nói câu nói trên đối với chị Q là không có tính chính xác nên lời trình bày của bà Nho không chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của chị Q. Do đó, các lời khai của những nhân chứng nêu trên đều không có căn cứ xác định chị D nói xấu chị Q.

[3.6] Mặt khác, tại các biên bản xác minh ngày 23/11/2022: Đại diện Ban nhân dân ấp Vĩnh Điền, xã Long Điền Đông cung cấp thông tin “Trên địa bàn ấp không ghi nhận việc chị D lan truyền, bàn tán, nói xấu chị Q”. Biên bản xác minh ngày 14/12/2022: Ủy ban nhân dân xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải cung cấp thông tin “Gia đình chị Q và chị D phát sinh nhiều mâu thuẫn phức tạp nên Ủy ban nhân dân xã cùng Lãnh đạo Ủy ban nhân dân huyện Đông Hải nhiều lần tổ chức các phiên hòa giải. Trong tất cả các phiên hòa giải chị D chưa lần nào thừa nhận có nói xấu chị Q”.

[3.7] Tại khoản 1 Điều 91 của Bộ luật tố tụng dân sự quy định “đương sự có yêu cầu tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu đó là có căn cứ và hợp pháp”. Nhưng qua các tài liệu, chứng cứ thu thập được chưa đủ căn cứ chứng minh chị D có nói xấu chị Q, do đó cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Lý Thùy Q yêu cầu chị Lê Mỹ D công khai xin lỗi là có căn cứ.

[3.8] Kèm theo đơn kháng cáo chị Q có cung cấp 02 tờ tường trình của Phan Hồng L ngày 03/01/2023, nội dung “thấy gia đình ông Th và chị D cự cãi, có nghe bên chị D cự cải lời qua tiếng lại nên có chửi con anh Thẳng (Quyên), chị D nói với cô Quyên“tao nói mày lấy tiền cho trai ăn trước mặt mày và mẹ mày thì làm gì được tao”; tờ tường trình của Đào Chí L đề ngày 15/01/2023 nội dung: “vào khoảng 17 giờ, ngày 11/01/2022, tôi là người ở gần địa điểm xảy ra cự cải …., nghe rất rõ nội dung bà Dung thừa nhận là không những nói với bạn bè và những người xung quanh trong ấp mà còn nói trước mặt gia đình ông Th xem gia đình ông Th có làm gì được không”. Hội đồng xét xử nhận thấy, nội dung tường trình của Phan Hồng L có nội dung giống như nội dung Tờ tường trình của bà Lâm Thị N (mẹ của Linh) và nội dung tường trình Đào Chí L cũng không có sự thống nhất. Trong cùng một sự việc diễn ra tại một thời điểm, có nhiều người chứng kiến. Người chứng kiến có nội dung tường trình lại có sự khác nhau, có người nghe chị D thừa nhận nói xấu chị Q nhưng cũng có người không nghe chị D thừa nhận nói xấu chị Q, tất cả cũng chỉ là lời nói của người tường trình mà không có căn cứ nào khác để chứng minh ai trình bày chính xác, trong khi chị D là người nói khẳng định không nói xấu chị Q. Tại phiên tòa, chị Q không đưa ra tài liệu, chứng cứ nào khác để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của chị và cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khời kiện của chị Q đối với chị D là có cơ sở. Vì vậy, Hội đồng xét xử phúc thẩm không có cơ sở để chấp nhận kháng cáo của chị Q.

[4] Xét kháng nghị của viện kiểm sát, kháng cáo của chị Lý Thùy Q về việc đề nghị không chấp nhận yêu cầu phản tố của chị Lê Mỹ D yêu cầu chị Lý Thùy Q công khai xin lỗi. Hội đồng xét xử nhận thấy: Việc khởi kiện vụ án dân sự của đương sự là quyền công dân được pháp luật quy định tại Điều 4, 5 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, chị chị Lý Thùy Q thực hiện việc khởi kiện chị Lê Mỹ D tại Tòa án là thực hiện quyền tố tụng trong khuôn khổ pháp luật và yêu cầu khởi kiện của chị Q được xem xét, đánh giá và giải quyết theo Điều 91 Bộ luật tố tụng dân sự. Chị Q không đưa ra được tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện là có căn cứ và hợp pháp nên không được tòa án chấp nhận. Việc khởi kiện của chị Q không được tòa án chấp nhận yêu cầu không phải là nguyên nhân làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của chị D như nhận định của cấp sơ thẩm, chị Q chỉ thực hiện quyền công dân của mình được pháp luật quy định. Đồng thời, chị D cho rằng thông tin chị Q khởi kiện chị D làm lan truyền trong nhân dân, tạo điểm nóng về an ninh trật tự tại địa phương, làm ảnh hưởng đến cuộc sống bình thường của gia đình chị và chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn là không có cơ sở.

[5] Trước khi mở phiên tòa phúc thẩm, chị Lê Mỹ D nộp qua đường bưu chính đơn yêu cầu đề ngày 25/3/2023 và các tài liệu kèm theo, nội dung đơn yêu cầu gồm: yêu cầu chị Q phải xin lỗi công khai chị; yêu cầu chị Q bồi thường thiệt hại tinh thần 10.000.000 đồng do xúc phạm danh dự, nhân phẩm chị; yêu cầu bồi thường chi phí điều trị thương tích số tiền 4.150.000 đồng; yêu cầu xử lý những nhân chứng bên chị Lý Thùy Q đưa ra vì đã khai gian dối buộc tội chị; yêu cầu xem xét tháo dỡ hàng rào và tạo lại lối đi để gia đình chị làm ăn sinh sống; yêu cầu bồi thường tiền mướn hầm nuôi tôm 15.000.000 đồng. Tại phiên tòa chị D cung cấp các tài liệu như đơn yêu cầu, hình ảnh trên facebook cho rằng chị Q đang thông tin không đúng về chị để chứng minh cho các yêu cầu nêu trên của chị. Qua xem xét thì hội đồng xét xử nhận thấy, tất cả tài liệu, chứng cứ chị D cấp theo đơn yêu cầu và tại phiên tòa thì chị D đã cung cấp trong hồ sơ vụ án, không có tài liệu, chứng cứ gì mới. Đồng thời, các yêu cầu của chị ngoài yêu cầu chị Q xin lỗi công khai thì các yêu cầu còn lại là yêu cầu bổ sung, các yêu cầu này đã vượt quá phạm vi yêu cầu phản tố ban đầu nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không đặt ra xem xét theo quy định tại Điều 244 và 293 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[6] Đối với ý kiến tranh luận của luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn Lý Thùy Q về việc không chấp nhận yêu cầu xin lỗi của chị D đối với chị Q là có căn cứ nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[7] Từ những phân tích trên, có căn cứ chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn chị Lý Thùy Q; chấp nhận toàn bộ kháng nghị của Viện kểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu và đề nghị của Kiểm sát viên tại phiên tòa, sửa một phần Bản án sơ thẩm số: 02/2023/DS-ST ngày 04 tháng 01 năm 2023 của Tòa án nhân dân huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu.

[8] Án phí dân sự phúc thẩm: Chị Lý Thùy Q không phải nộp. Chị Q đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm 300.000 đồng, theo Biên lai thu số 0009919 ngày 17/02/2023 tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu được hoàn lại đủ.