Bản án 74/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn ông Lê Đức T và bà Nguyễn Thị L trình bày:

Ông Lê Đức Tlà cán bộ đường sắt, công tác tại Trạm công tác Đường S, năm 2004, ông Tđược Xí nghiệp T5bố trí phòng ở tập thể của Công ty Đtại cụm B, tổ dân phố F, phường N, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bìnhcũ. Ngày 10/10/2005, UBND thành phố Đban hành Quyết định số 3631/QĐ-CT về việc phê duyệt quy hoạch chi tiết tổng mặt bằng sử dụng đất ở Khu vực 218. Ngày 17/3/2016, UBND thành phố Đban hành Quyết định số 754/QĐ-UBND giao cho vợ chồng ông Tthửa đất số 204, tờ bản đồ số 40, diện tích 112,2m2 tại Khu vực 218, tổ dân phố F, phường N, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bìnhcũ. Dựa vào các văn bản trên, năm 2019 vợ chồng ông Ttiến hành kê khai xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với diện tích đất được UBND thành phố Đ giao theo Quyết định số 754/QĐ-UBND ngày 17/3/2016. Sau khi được Cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, ngày 24/01/2019, ông T,bà Lđã nộp 352.251.900 đồng tiền sử dụng đất vào ngân sách và Văn phòng đăng ký đất đai thành phố Đđã tiếp nhận hồ sơ hẹn ngày trả kết quả. Tuy nhiên, khi đo đạc thực tế, Văn phòng đăng ký đất đai phát hiện vợ chồng ông Phạm Thanh C,bà Hoàng Thị Hlàm quán trên thửa đất được giao cho ông T,bà L,lấn chiếm 8,33m2 nên Văn phòng trả lời không hoàn tất hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Tại Biên bản hòa giải ngày 04/10/2004, UBND phường Ncũ xác nhận diện tích đất vợ chồng ông C,bà Hxây dựng quán là 15,3m2, trong đó 8,33m2 đất nằm trên diện tích đất được giao cho ông T,bà L.Lẽ ra, năm 2004, Ông, Bà đã yêu cầu ông C,bà Htháo dỡ quán làm trên phần đất lấn chiếm trả đất, nhưng thấy vợ chồng ông C,bà Hkinh tế khó khăn nên Ông, Bđồng ý cho ông C,bà Hsử dụng đất để bán quán trang trải cuộc sống. Đồng thời, ông C,bà Hđã viết Bản cam kết ngày 13/8/2010 thừa nhận đang sử dụng 8,33m2 đất (dài 2,86m x rộng 2,91m) của Ông, Bà và cam kết khi nào Ông, Bà có nhu cầu sử dụng đất thì báo trước để ông C,bà Htháo dỡ quán trả lại đất (Bản cam kết có ông Bùi Tiến D-Tiểu Khu trưởng nhiệm kỳ năm 2010-2012 ký tên làm chứng). Tháng 10/2018, Ô,Bà thông báo cho ông C,bà Htrong hạn 2 tháng phải tháo dỡ quán trả đất, nhưng hết hạn ông C,bà Hkhông thực hiện.

Ông Tvà bà Lkhởi kiện yêu cầu Tòa án buộc ông C,bà Htháo dỡ quán làm trên diện tích đất lấn chiếm 112,2m2 để trả lại đất theo Quyết định phê duyệt quy hoạch, trên thực tế là 108,6m2 theo như kết quả xem xét thẩm định tại chỗ, tứ cận cụ thể: phía Bắc giáp rảnh R3; phía Nam giáp đường T;phía Đông giáp đường giao thông và phía Tây giáp đất ông T4(thửa 205).

Bị đơn bà Hoàng Thị Htrình bày:

Năm 1991, ông C,bà Hphát quang bụi rậm phần đất cạnh khu Tập thể đường sắt 218 và dựng một quán tạm để bán hàng tạp hóa. Năm 1994, Chủ tịch UBND phường Ncho phép ông C,bà Hxây dựng quán kiên cố, tính đến nay gần 30 năm không bị Nhà nước xử phạt hay thu hồi đất. Ngày 02/11/2018, vợ chồng ông Tđến yêu cầu ông C,bà Htháo dỡ quán, trả đất, đồng thời đưa 500.000 đồng để thuê người chuyển hàng ra khỏi quán. Ông T có đưa ra Quyết định số 754/QĐ-UBND ngày 12/3/2016 của UBND thành phố Đvề việc duyệt giá đất và giao đất làm nhà ở cho 19 hộ gia đình trên tổng diện tích 2.160,3m2, trong đó ông Tđứng tên số thứ tự 14 tại Phụ lục kèm theo quyết định. Quá trình UBND phường Nvà Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Đcũ tiến hành hòa giải tranh chấp, ông C, bà H nhận thấy 2.160,3m2 đất Khu tập thể đường sắt mà UBND thành phố Đgiao cho 19 hộ dân theo Quyết định số 754/QĐ-UBND ngày 12/3/2016 nằm ngoài phần diện tích đất gia đình mình đã phát quang bụi rậm cạnh khu đất Tập thể đường sắt để dựng quán vào năm 1991 nên không đồng ý trả đất. Sau đó, Phòng Tcùng UBND phường Ncũ có cử cán bộ tiến hành kiểm tra, đo đạc lại thửa đất cũng đã kết luận, diện tích đất Khu tập thể đường sắt nằm ngoài diện tích đất vợ chồng ông C, bà Hdựng quán. Bà Hthừa nhận có ký Bản cam kết ngày 13/8/2010, nhưng nội dung Bản cam kết viết không đúng ý của vợ chồng B.Nay, Bà không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông T,bà L.

Tại biên bản làm việc ngày 05/12/2025, bà Hcó bổ sung yêu cầu công nhận thửa đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của bà và các đồng thừa kế của ông Phạm Thanh C.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Phạm Minh T1trình bày:

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lê Đức Tvà bà Nguyễn Thị Ltheo như trình bày của bà Hoàng Thị H.Đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Ý kiến người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Phạm Thị H1tại văn bản trình bày ngày 02/4/2026:

Hiện bà H1đang cư trú tại Cộng hòa Liên bang Đ,bà H1đã được gia đình thông tin về việc khởi kiện của ông T,bà Lđối với mẹ của B.Về quan điểm liên quan đến yêu cầu khởi kiện, bà H1thống nhất với ý kiến trình bày của bà Hoàng Thị H,không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Về việc tham gia tố tụng, bà H1xin được giải quyết vắng mặt trong vụ án và ủy quyền cho ông Phạm Minh T1thay mặt mình trực tiếp tham gia tố tụng.

Tại Đơn trình bày đề ngày 07/4/2026, ông Phạm Minh T1và bà Hoàng Thị Hthống nhất cùng xác nhận, gia đình đã thống nhất quan điểm giải quyết trong vụ kiện nên đã trao đổi với bà H1để viết bản trình bày gửi về cho Tòa án. Bà Hvà ông T1xác nhận, chữ viết, chữ ký và dấu vân tay tại mục người làm đơn đúng là của chị H1viết ra và hoàn toàn tự nguyện.

Tại Kết luận giám định số 877/2026/KL-KTHS ngày 22/5/2026, Phòng KCông an tỉnh Qkết luận: dấu in đường vân bên trái dưới mục “Người làm đơn Phạm Thị H1”trên mẫu cần giám định với dấu in đường vân ở ô “Trỏ trái” trên mẫu so sánh là dấu vân tay của cùng một người; dấu in đường vân bên phải dưới mục “Người làm đơn Phạm Thị H1”trên mẫu cần giám định với dấu in đường vân ở ô “Trỏ phải” trên mẫu so sánh là dấu vân tay của cùng một người.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Phạm Thị T2, bà Phạm Thị H2,bà Phạm Thị T3và ông Phạm Anh T4: Thống nhất với ý kiến trình bày của ông T1và bà H,không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan UBND phường Đ: không có quan điểm trình bày, chỉ có văn bản cử người tham gia tố tụng nhưng đều vắng mặt tại các phiên hòa giải, phiên tòa. Ngày 22/6/2026, UBND phường Đcó Văn bản đề nghị giải quyết vắng mặt.

Tại văn bản số 5495/UBND ngày 12/8/2022 và văn bản số 1252/UBND ngày 11/9/2024, UBND phường Ncũ trình bày nội dung:

Tại Quyết định số 3631/QĐ-CT ngày 10/10/2005 về việc phê duyệt quy hoạch chi tiết tổng thể mặt bằng sử dụng đất ở Khu V, Tổ dân phố F, phường N, kèm Bản đồ đo đạc hiện trạng và Bản đồ quy hoạch chi tiết tổng mặt bằng sử dụng đất có thể hiện diện tích đất quán, ký hiệu quán. Tại bản đồ địa chính năm 1996 có thể hiện diện tích quán nằm trên đường giao thông, không quy chủ cho ai và không có trong Sổ mục kê.

Theo Quyết định số 428/QĐ-UBND ngày 24/02/2020 của UBND tỉnh Q về việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết phường N,tỷ lệ 1/500 thì đất ông C,bà Hđã làm quán có một phần nằm trong quy hoạch đường giao thông.

Nguồn gốc sử dụng đất của ông C,bà H:được UBND phường Nđồng ý cho ông Clàm quán ngày 15/9/1994 theo Đơn xin đất làm quán của ông Phạm Thanh Cngày 15/8/1994.

Tại các Văn bản số 555/TNMT ngày 06/10/2020, Văn bản số 371/TNMT ngày 16/6/2022 và Văn bản số 74/TNMT ngày 14/3/2023, Phòng Tài nguyên và Môi trường UBND thành phố Đcũ thống nhất trình bày nội dung:

19 hộ gia đình, cá nhân được Hạt vận chuyển Đồng Hới bố trí nhà ở tập thể để thi hành công vụ tại Khu vực 218, sau đó phường Nđược UBND tỉnh cho phép giao đất không thông qua hình thức đấu giá, giá đất tính theo giá quy định của UBND tỉnh tại thời điểm giao đất theo Thông báo số 417/TB-VPUBND ngày 14/3/2014 của Văn phòng UBND tỉnh, trong đó có trường hợp vợ chồng ông T,bà Lthuộc thửa đất số 204, tờ bản đồ 40 phường N, thành phố Đcũ. Ngày 06/11/2018, ông T,bà L nộp hồ sơ tại Bộ phận một cửa xin giao đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 204, tờ bản đồ 40. Tuy nhiên, do có tranh chấp đất với vợ chồng ông C,bà Hnên UBND phường Ntổ chức hòa giải ngày 25/7/2019 nhưng không thành nên Phòng Tkhông có cơ sở tham mưu cho UBND thành phố cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và Phòng Tđã trả hồ sơ không đủ điều kiện giao đất của ông T,bà Ltheo Công văn số 161/TNMT ngày 27/3/2020 cho Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố Đđể thực hiện thủ tục thoái thu lại tiền sử dụng đất cho người xin giao đất theo quy định.

Tại Văn bản số 1249/UBND-TNMT ngày 10/7/2024, UBND thành phố Đ,tỉnh Quảng Bình cũ trả lời về một số nội dung liên quan đến vụ án, nội dung thể hiện:

Đối với Quyết định số 754/QĐ-UBND ngày 17/3/2016 của UBND thành phố Đvề việc phê duyệt giá đất cụ thể tính tiền thu tiền sử dụng đất để giao đất làm nhà ở không thông qua hình thức đấu giá cho 19 hộ gia đình, cá nhân để thi hành công vụ tại khu vực B, phường N, thành phố Đ: Đây là Quyết định phê duyệt giá đất cụ thể để tính tiền sử dụng đất cho các hộ Khu vực 218 khi các hộ được giao đất làm nhà ở trong năm 2016 theo quy định tại khoản 3 Điều 108, điểm b khoản 4 Điều 114 Luật Đất đai năm 2013; khoản 2 Điều 15 Nghị định 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính Phủ quy định về giá đất, chứ không phải quyết định giao đất làm nhà ở cho ông T,bà L.UBND thành phố Đchưa ban hành quyết định giao đất làm nhà ở cho ông, bà Lê Đức T,Nguyễn Thị L.

Những Người làm chứng trong vụ án đều thống nhất trình bày:

Ông C,bà Hđược UBND phường Ncho mượn đất làm quán bán hàng từ năm 1994 đến nay. Quá trình các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện thủ tục quy hoạch, phân lô đối với những cán bộ đường sắt được giao nhà ở tại Khu tập thể 218 nhưng không thu hồi đất làm quán của ông Cmà đã phân cho ông T, bà Llô đất có một phần diện tích làm quán của ông Cnên xảy ra tranh chấp. Tất cả đều xác nhận diện tích đất ông Cxây dựng quán bán hàng nằm ngoài diện tích Khu tập thể 218 của đường sắt.

Với những nội dung trên;

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 39/2026/DS-ST ngày 25 tháng 5 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Trị, đã quyết định:

Căn cứ vào khoản 9 Điều 26, khoản 1 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39, các Điều 147, 157, 161, 165, 174, 227, 229, 266, 271, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Áp dụng các Điều 169, 175, 274, 275 và Điều 579 Bộ luật dân sự 2015;

Áp dụng các Điều 53, 66, 68, 100, 101, 166, 168, 170 và Điều 203 Luật đất đai năm 2013; Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều, khoản của Luật Đất đai 2013;

Áp dụng khoản 3 Điều 26 Nghị Quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thưởng vụ Quốc hội quyđịnh về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; tuyên xử:

Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lê Đức Tvà bà Nguyễn Thị Lvề việc buộc bà Hoàng Thị Hphải tháo quán bán hàng, các công trình xây dựng và cây trồng trên đất để trả lại thửa đất số 204, tờ bản đồ số 40, diện tích 108,6m2 có địa chỉ tại tổ dân phố F N, phường Đ, tỉnh Quảng Trị cho ông Lê Đức Tvà bà Nguyễn Thị L.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí, chi phí tố tụng khác, quyền, nghĩa vụ thi hành án và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm:

Ngày 08/6/2026, nguyên đơn bà Nguyễn Thị L kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, đề nghị Toà án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm do vi phạm tố tụng. Tại phiên tòa, bà Lbổ sung kháng cáo đề nghị công nhận quyền sử dụng đất cho bà nhưng vẫn hủy bản án sơ thẩm.

Tại phiên toà phúc thẩm: Nguyên đơn rút đơn khởi kiện và rút kháng cáo, bị đơn đồng ý cho nguyên đơn rút kháng cáo nhưng không đồng ý để nguyên đơn rút đơn khởi kiện, nên nguyên đơn giữ nguyên đơn khởi kiện và kháng cáo; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc tranh chấp và yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án theo quy định.

Phát biểu của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Trị:

- Về tố tụng: Hội đồng xét xử, thư ký chấp hành đúng quy định theo Điều 64; Điều 51 của Bộ luật Tố tụng dân sự; các đương sự thực hiện quyền và nghĩa vụ theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Lê Đức Tvà bà Nguyễn Thị L, giữ nguyên Bản án sơ thẩm số 39/2026/DS-ST ngày 25 tháng 5 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Trị.

- Về án phí dân sự phúc thẩm: Kháng cáo của nguyên đơn không được chấp nhận nên phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1.1] Quan hệ pháp luật tranh chấp: Ông Lê Đức T,bà Nguyễn Thị Lkhởi kiện yêu cầu bà Hoàng Thị H tháo dỡ tài sản để trả lại diện tích đất lấn chiếm. Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ khoản 9 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự, xác định “Tranh chấp quyền sử dụng đất” là đúng quy định pháp luật.

[1.3] Sự vắng mặt của đương sự: Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt tại phiên tòa không có lý do, căn cứ Điều 296 của Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt họ.

Thực hiện chủ trương của Tổng công ty Đ1về bàn giao nhà ở của cán bộ, công nhân viên ngành đường sắt cho địa phương quản lý nên ngày 17/3/2005, Ga Đcó Tờ trình gửi UBND phường Nchuyển giao 30 gian nhà thuộc khu tập thể đường sắt 218 cho địa phương quản lý.

Ngày 29/3/2005, UBND phường NTờ trình xin lập quy hoạch chi tiết và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho tất cả các hộ dân Khu tập thể đường sắt 218 (kinh phí các hộ gia đình tự chi trả). Tháng 8/2005, Công ty TNHH T6 Bản đồ quy hoạch chi tiết tổng mặt bằng sử dụng đất Khu tập thể đường sắt 218, tỷ lệ 1/500, được Ủy ban nhân dân thành phố Đ phê duyệt tại Quyết định số 3631/QĐ-CT ngày 10/10/2005. Ngày 29/01/2008, Ủy ban nhân dân tỉnh Qban hành Quyết định số 201/QĐ-UBND thu hồi thửa đất Khu tập thể đường sắt 218, giao Ủy ban nhân dân phường Nquản lý.

Ngày 17/3/2016, UBND thành phố Đban hành Quyết định số 754/QĐ-UBND phê duyệt giá đất để giao đất làm nhà ở không thông qua hình thức đấu giá cho 19 hộ gia đình, cá nhân tại Khu tập thể đường sắt 218; trong đó có ông Lê Đức T,bà Nguyễn Thị Lsố thứ tự 14 được phê quyệt sử dụng thửa đất số 204, tờ bản đồ 40, diện tích 112,2m² và phải nộp 352.251.900 đồng tiền sử dụng đất. Ông T,bà Lđã nộp tiền sử dụng đất, nhưng do đất có tranh chấp với ông Phạm Thanh C,bà Hoàng Thị Hnên đã được Chi cục Thuế thành phố Đthoái thu, trả lại tiền.

Quyết định số 754/QĐ-UBND ngày 17/3/2016 của UBND thành phố Đ là quyết định phê duyệt giá đất để giao đất, chứ không phải là quyết định giao đất làm nhà ở cho 19 hộ gia đình tại Khu tập thể đường sắt, trong đó có vợ chồng ông T.Thực hiện theo Quyết định số 754/QĐ-UBND ngày 17/3/2016, ông Tbà Lnộp tiền sử dụng đất 352.251.900 đồng cho thửa đất số 204, tờ bản đồ 40, diện tích 112,2m² thì có tranh chấp với ông C,bà Hnên đã được Chi cục Thuế thành phố Đthoái thu, trả lại tiền.

Với các tài liệu, chứng cứ trên, xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của vợ chồng ông T, bà L là có cơ sở.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng Dân sự, không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn bà Nguyễn Thị L; giữ nguyên bản án sơ thẩm;

Áp dụng khoản 9 Điều 26 và khoản 1 Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 53, 66, 68, 100, 101, 166, 168, 170 và Điều 203 Luật đất đai năm 2013; khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, tuyên xử:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lê Đức T và bà Nguyễn Thị L về việc buộc bà Hoàng Thị H phải tháo quán bán hàng, các công trình xây dựng và cây trồng trên đất để trả lại thửa đất số 204, tờ bản đồ số 40, diện tích 108,6m2 có địa chỉ tại Tổ dân phố F N, phường Đ, tỉnh Quảng Trịcho ông Lê Đức Tvà bà Nguyễn Thị L.

2. Về chi phí tố tụng: Buộc ông Lê Đức T,bà Nguyễn Thị Lphải chịu số tiền là 10.600.000 đồng (Mười triệu sáu trăm nghìn đồng) và đã nộp đủ.

3. Về án phí:

+ Án phí dân sự sơ thẩm: Buộc ông Lê Đức Tvà bà Nguyễn Thị L phải chịu 300.000 đồng, nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng bà Lđã nộp theo Biên lai số 0001710 ngày 29/4/2025 tại Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình cũ (nay là Thi hành án Dân sự khu vực 1- Quảng Trị). Ông Tvà bà Lđã nộp đủ.

+ Án phí dân sự phúc thẩm: Buộc bà Nguyễn Thị Lphải chịu 300.000 đồng, nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng bà Lđã nộp theo Biên lai số 0002746 ngày 10/6/2026 tại Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Trị. Bà L đã nộp đủ.

4. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.