Bản án 74/2019/DS-ST — Dân sự

[1] Về tư cách tham gia tố tụng: Ông Nguyễn Văn Nh chỉ khởi kiện và yêu cầu anh Nguyễn Quốc Tr thực hiện nghĩa vụ thanh toán nợ cho ông. Do đó, ông Nh tham gia tố tụng với tư cách là nguyên đơn; anh Tr tham gia tố tụng với tư cách là bị đơn trong vụ án là đúng quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 68 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Đối với chị Nguyễn Thị B tuy không khởi kiện, không bị kiện nhưng chị B và anh Tr là vợ chồng, cùng làm ăn, sinh hoạt chung nên chị B đồng ý nhận trách nhiệm trả nợ cùng anh Tr, do đó, chị B tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án theo quy định tại khoản 4 Điều 68 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Về loại việc tranh chấp và thẩm quyền của Tòa án được thực hiện đúng theo quy định tại khoản 3 Điều 26, khoản 1 Điều 35 và khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Về thời hiệu khởi kiện: Căn cứ Điều 429 của Bộ luật dân sự thì thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Toà án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Theo nguyên đơn trình bày, thời gian kết toán nợ đợt 1 là ngày 09/3/2015, đến ngày 22/4/2019 nguyên đơn khởi kiện nên thời hiệu khởi kiện đã hết. Đối với số tiền nợ đợt 2, theo nguyên đơn trình bày kết toán ngày 24/12/2016, đến ngày 22/4/2019 nguyên đơn khởi kiện nên thời hiệu khởi kiện vẫn đảm bảo theo quy định.

[2] Về nội dung: Quan hệ pháp luật tranh chấp giữa nguyên đơn và bị đơn đặt ra được xác định là hợp đồng mua bán hàng hoá; hàng hoá các bên mua bán là loại thức ăn tôm công nghiệp.

[3] Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên toà, giữa nguyên đơn và bị đơn đều thống nhất xác định việc giao dịch mua bán thức ăn tôm đã chấm dứt từ năm 2016, vấn đề còn lại là khoản nợ phải thanh toán sau khi kết thúc hợp đồng mua bán nên chấp nhận làm cơ sở thanh lý hợp đồng. Song, vấn đề tranh chấp giữa các bên là khoản tiền nợ trong quá trình thực hiện hợp đồng mua bán thức ăn tôm và khoản tiền lãi phát sinh do bị đơn chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

[4] Hội đồng xét xử thấy rằng: Quá trình giao dịch mua bán thức ăn tôm, các bên không giao kết hợp đồng bằng văn bản mà chỉ giao dịch bằng lời nói; việc giao nhận hàng cũng không có biên bản hay hoá đơn, chứng từ giao, nhận; khi quyết toán nợ, đôi bên cũng không gặp nhau làm văn bản đối chiếu, thống nhất xác nhận số nợ mà chỉ do nguyên đơn tự theo dõi sổ sách, ghi chép nợ báo lại cho bị đơn. Quá trình hoà giải vụ án và xét xử tại phiên toà, ông Nh cho rằng anh Tr còn nợ 02 khoản tiền: Đợt 1 nợ 23.791.000đ, đợt 2 nợ 22.192.000đ. Anh Tr và chị B chỉ thừa nhận còn nợ ông Nh các khoản là 22.192.000đ. Do đó, chỉ có cơ sở xác định anh Tr còn nợ ông Nh số tiền 22.192.000đ là phù hợp.

[5] Về trách nhiệm thanh toán: Quá trình giao dịch mua bán thức ăn tôm, chỉ giao dịch giữa ông Nh với anh Tr và tại phiên toà, ông Nh cũng yêu cầu anh Tr có nghĩa vụ thanh toán nợ cho ông. Tuy nhiên, chị B cho rằng, chị và anh Tr là vợ chồng, việc mua bán, làm ăn cũng chung của vợ chồng chị nên trách nhiệm trả nợ thuộc về vợ chồng chị. Vì vậy, buộc anh Tr và chị B cùng có nghĩa vụ thanh toán số nợ trên cho ông Nh là phù hợp.

[6] Về trách nhiệm do chậm thực hiện nghĩa vụ dân sự: Thời điểm ông Nh kết toán nợ cuối cùng cho anh Tr thể hiện ngày 20/01/2017, thời điểm này Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực thi hành. Theo quy định tại khoản 2 Điều 357 của Bộ luật Dân sự, lãi suất phát sinh do chậm trả tiền được xác định theo thoả thuận của các bên nhưng không được vượt quá mức lãi suất được quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật này; nếu không có thoả thuận thì thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này. Trong trường hợp này, các bên không có thoả thuận việc trả lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán nên mức lãi suất được áp dụng theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự là 10%/năm, tương đương 0,833%/tháng.

[7] Đối với khoản nợ mà nguyên đơn yêu cầu bị đơn thanh toán của đợt 1 là 23.791.000đ và khoản lãi phát sinh trên số nợ này, xét thấy như phân tích ở đoạn [1] thì thời hiệu khởi kiện đã hết. Theo tinh thần hướng dẫn tại khoản 3 Điều 23 Nghị quyết số: 03/2012/NQ-HĐTP ngày 03/12/2012 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao thì trong trường hợp này, ông Nh chỉ có quyền yêu cầu đòi lại tài sản là khoản tiền gốc, chứ không còn quyền yêu cầu khoản tiền lãi phát sinh. Tuy nhiên, như đã phân tích và đánh giá ở đoạn [4] nêu trên thì không có căn cứ xác định anh Tr còn nợ ông Nh số tiền này. Do vậy, Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Nh đối với số tiền 23.791.000đ.

[8] Đối với khoản nợ lãi phát sinh do chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán trên số tiền 23.791.000đ, tại phiên toà, nguyên đơn xin rút lại yêu cầu khởi kiện đối với khoản tiền lãi này. Xét thấy, việc rút yêu cầu nói trên là hoàn toàn tự nguyện, căn cứ điểm c khoản 1 Điều 217, khoản 3 Điều 218, khoản 2 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử đình chỉ xét xử đối với yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn Nh về việc yêu cầu anh Nguyễn Quốc Tr thanh toán phần nợ lãi cho ông. Ông Nh không được quyền khởi kiện lại đối với yêu cầu này vì thời hiệu khởi kiện đã hết. Ông Nh không phải chịu án phí đối với yêu cầu đã đình chỉ xét xử.

[9] Về án phí: Chị Nguyễn Thị B và anh Nguyễn Quốc Tr là người phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán tiền cho ông Nguyễn Văn Nh nên anh Tr và chị B phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch theo khoản 2 Điều 26 Nghị quyết 326 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội. Ông Nguyễn Văn Nh phải chịu án phí trên số tiền yêu cầu không được chấp nhận, ông đã nộp tạm ứng nên được đối trừ chuyển thu, phần còn thừa, ông được hoàn lại.