Bản án 721/2021/DS-PT: Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về…

TÒA ÁN NHÂN DÂN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Bản án số: 721/2021/DS-PT
Ngày: 21/12/2021
V/v bồi thường thiệt hại
ngo i hợp đồng

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Với thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Mai Thị Mỹ Tiên

Các Thẩm phán: 1. Bà Trần Thị Thủy

2. Bà Huỳnh Thị Như Hà

Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa: B Trần Võ Quỳnh Ngọc, Thư ký Tòa án nhân dân Th nh phố Hồ Chí Minh.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Ông Nguyễn Văn Hoàng- Kiểm sát viên.

Trong ngày 20/12/2021 và 21/12/2021, tại phòng xử án của Tòa án nhân dân Th nh phố Hồ Chí Minh, đã xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 168/2021/TLPT-DS ngày 17/5/2021 về việc “Tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngo i hợp đồng”.

Do bản án dân sự sơ thẩm số 19/2021/DS-ST ngày 05/4/2021 của Tòa án nhân dân Quận 5, Th nh phố Hồ Chí Minh bị kháng cáo.

Theo quyết định đưa vụ án ra xét xử số 3550/2021/QĐPT-DS ngày 11/10/2021 v quyết định hoãn phiên tòa số 628/2021/QĐPT-DS ngày 04/11/2021 v Quyết định tạm ngừng phiên tòa số 1002/2021/QĐPT-DS ngày 26/11/2021, gi a các đương sự:

Nguyên đơn: Bà Lương Thị C, sinh năm 1956 (có mặt)

Địa chỉ: 144/8 Chu Văn A, Phường Q, Quận T, Th nh phố Hồ Chí Minh.

Bị đơn: Văn Phòng Công Chứng L

Trụ sở: 467 Hồng B, Phường T, Quận M, Th nh phố Hồ Chí Minh.

Đại diện theo pháp luật: Bà Phùng Kim Hoa

Đại diện theo ủy quyền: ông Huỳnh Phi L (theo Văn bản ủy quyền số 57-UQ-CCCL ngày 17/11/2021)

Địa chỉ: 605 Nguyễn Trãi Phường T, Quận H, Th nh phố Hồ Chí Minh. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan: 1/ Ông Nguyễn Chí Q, sinh năm 1956 Địa chỉ: 52/15 Cao T, Phường T, Quận H, Th nh phố Hồ Chí Minh Đại diện theo ủy quyền: ông Huỳnh Phi L (theo Văn bản ủy quyền số 1994 ngày 23/5/2021)- có mặt. Địa chỉ: 605 Nguyễn T, Phường T, Quận H, Th nh phố Hồ Chí Minh. 2/ Bà Đinh Thị L (vắng mặt) Địa chỉ: 134/73 Lý Chính T, Phường H, Quận T, Tp. Hồ Chí Minh. 3/ Ông Đinh Công V, sinh năm 1941 (chết ng y 10/02/2021) Địa chỉ: 144/8 Chu Văn A, Phường T, Quận C, Th nh phố Hồ Chí Minh.

NỘI D NG V ÁN:

Theo đơn kh i kiện và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn trình bày: B v ông Đinh Công Viên l chủ sở h u căn nh số 144/8 lầu 2+3 Chu Văn An, Phường 2, Quận 6, Th nh phố Hồ Chí Minh, theo Giấy chứng nhận số BB 489171, số cấp sổ CH 02866, được Ủy ban nhân dân Quận 6 cấp ng y 09 tháng 8 năm 2010, do chồng b - ông Đinh Công Viên đứng tên. Đầu năm 2016, vợ chồng b phát hiện con riêng của ông Viên (b Đinh Thị Liễu) đã lấy giấy tờ nh của vợ chồng b và bán căn nh trên cho b Nguyễn Thị Tiến, thông qua Hợp đồng ủy quyền bán nh số 014050 quyển số 07 TP/VPCC-SCC/HĐGĐ ng y 23/12/2015 được công chứng tại Văn phòng công chứng Chợ Lớn. Sau thời gian vợ chồng b khiếu nại, tố cáo, cơ quan Công an Th nh phố đã v o cuộc điều tra. Theo Kết luận giám định số 1100/KLGĐ-TT ngày 15/9/2016 của Phòng kỹ thuật hình sự Công an Th nh phố Hồ Chí Minh, thì ch ký của ông Đinh Công Viên trong Hợp đồng ủy quyền số 014050 quyển số 07 TP/VPCC-SCC/HĐGD ng y 23/12/2015 tại Văn phòng công chứng Chợ Lớn (gi a ông Đinh Công Viên v b Đinh Thị Liễu) l ch ký giả mạo. Trên cơ sở đó, ông b đã khởi kiện tại Tòa án nhân dân Quận 3, Th nh phố Hồ Chí Minh yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng mua bán nh vô hiệu v đã được Tòa án nhân dân Quận 3, Th nh phố Hồ Chí Minh chấp nhận yêu cầu theo bản án số 759/2017/DS-ST ngày 27/7/2017. Bà Xuân cho rằng từ việc Văn phòng công chứng Chợ Lớn công chứng hợp đồng ủy quyền không đúng khiến vợ chồng b bị thiệt hại về vật chất, lẫn sức khỏe do phải liên tục đi lại thực hiện việc tố cáo, khiếu nại và khởi kiện tại Tòa án nhân dân Quận 3, gồm các các chi phí như: thuê Luật sư, in ấn, sao chụp t i liệu, giấy tờ tố cáo, khiếu nại, bưu điện, xe bus, taxi, tiền thăm khám bệnh, thuốc men (vì trong quá trình đi lại liên tục do ông b đã có tuổi nên rất mệt mỏi vì vậy m có đôi lúc b Xuân, ông Viên kiệt sức phải nằm viện điều trị). Với tất cả nh ng thiệt hại nêu trên, b yêu cầu Văn phòng Công chứng Chợ Lớn phải bồi thường cho ông, b số tiền 123.643.000 đồng.

Theo lời trình bày của bị đơn:

V o ng y 23 tháng 12 năm 2015, theo yêu cầu của ông Đinh Công Viên (bên ủy quyền) v b Đinh Thị Liễu (bên được ủy quyền) Văn phòng công chứng Chợ Lớn có chứng nhận Hợp đồng ủy quyền thửa đất số 18 tờ bản đồ số 24 tại địa chỉ căn hộ tầng 2+3, 144/8 Chu Văn An, Phường 2, Quận 6, Th nh phố Hồ Chí Minh, số công chứng: 014050 do Công chứng viên Nguyễn Chí Quang của Văn phòng công chứng Chợ Lớn chứng nhận. Khi thực hiện việc chứng nhận hợp đồng ủy quyền nêu trên, Văn phòng công chứng Chợ Lớn đã căn cứ v o các chứng từ do người yêu cầu công chứng cung cấp, gồm có: Giấy chứng nhận quyền đất quyền sở h u nh ở v t i sản khác gắn liền với đất số CH028866 do UBND Quận 6, TP.HCM cấp ng y 09/8/2010; Trích lục trước bạ số 215/TL-TBA ngày 10/11/2015; Giấy tùy thân của hai bên (chứng minh nhân dân, hộ chiếu, hộ khẩu); Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Căn cứ v o các chứng từ m người yêu cầu công chứng cung cấp, căn cứ v o các quy định của Pháp luật, sau khi kiểm tra hệ thống mạng ngăn chặn của Sở tư pháp, mạng ngăn chặn nội bộ của Văn phòng liên quan đến quyền sở h u nh ở v quyền sử dụng đất nêu trên, sau khi đã đối chiếu, kiểm tra năng lực h nh vi của nh ng người tham gia giao dịch, bị đơn đã có đủ niềm tin v cơ sở pháp lý để thực hiện việc chứng nhận Hợp đồng ủy quyền thửa đất trên.

Bị đơn khẳng định Hợp đồng ủy quyền số 014050 ng y 23/12/2015 gi a ông Đinh Công Viên v b Đinh Thị Liễu do Công chứng viên Nguyễn Chí Quang của Văn phòng Công chứng Chợ lớn chứng nhận ng y 23 tháng 12 năm 2015 l hợp pháp, hợp lệ đúng pháp luật, phù hợp ý chí, nguyện vọng theo yêu cầu của người yêu cầu công chứng; Hình thức và nội dung của văn bản l không vi phạm quy định của Pháp luật, không trái đạo đức xã hội, vì vậy bị đơn không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Ngoài ra, bị đơn cho rằng người gây thiệt hại cho nguyên đơn l b Liễu, không phải l bị đơn. Hơn n a trong vụ án liên quan đến hợp đồng mua bán nh được công chứng số 016851 do Văn phòng Công chứng Á Châu thực hiện, Tòa án nhân dân Quận 3 đã không đưa Văn phòng Công chứng Chợ lớn v o tham gia tố tụng, nên không có căn cứ để xem xét buộc Văn phòng Công chứng Chợ lớn phải bồi thường v việc nguyên đơn khởi kiện đòi bồi thường l một tiền lệ không tồn tại trong các văn bản pháp luật liên quan đến yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với văn bản công chứng bị tuyên vô hiệu; đến nay hợp đồng ủy quyền số 014050 do Công viên của Văn phòng công chứng Chợ lớn chứng nhận chưa bị cơ quan có thẩm quyền tuyên vô hiệu hay hủy bỏ, nên chưa có căn cứ để xem xét về yêu cầu bồi thường.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan- bà Đinh Thị Liễu vắng mặt suốt quá trình Tòa án tiến h nh tố tụng.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan- ông Đinh Công Viên l chồng của nguyên đơn, thống nhất với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bản án sơ thẩm số 19/2021/DS-ST ngày 05/4/2021 của Tòa án nhân dân Quận 5 đã tuyên xử: 1. Chấp nhận một phần yêu cầu của nguyên đơn: Buộc Văn phòng Công chứng Chợ Lớn bồi thường cho b Lương Thị Xuân v ông Đinh Công Viên số tiền 23.643.000 đồng. 2. Bác một phần yêu cầu số tiền 50.000.000 đồng của nguyên đơn. 3. Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn l 50.000.000 đồng. 4. Kể từ ng y bản án có hiệu lực pháp luật (Đối với các trường hợp cơ quan thi h nh có quyền chủ động ra quyết định thi h nh án) hoặc kể từ ng y có đơn yêu cầu thi h nh án của người được thi h nh án cho đến khi thi h nh án xong tất cả khoản tiền, h ng tháng Văn phòng Công chứng Chợ Lớn còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi h nh án theo mức lãi suất quy định tại các Điều 357, 468 Bộ luật dân sự năm 2015, trừ trường hợp Pháp luật có quy định khác. Ngo i ra, án sơ thẩm còn tuyên về án phí, quyền kháng cáo của các đương sự cũng như các quy định về thi h nh án dân sự. Ngày 15/4/2021, bị đơn kháng cáo yêu cầu xem xét lại to n bộ bản án sơ thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay: Bị đơn xác định vẫn yêu cầu kháng cáo, yêu cầu hủy bản án sơ thẩm. Nguyên đơn đề nghị Hội đồng xét xử gi y bản án sơ thẩm. Các bên đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án. Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến: Về thủ tục tố tụng: Thẩm phán chủ tọa phiên tòa v các th nh viên Hội đồng xét xử cũng như các đương sự đã tuân thủ đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Về nội dung: Nguyên đơn căn cứ Hợp đồng ủy quyền số 014050 ngày 23/12/2015 tại Văn phòng chứng Chợ Lớn, đã được Phòng Kỹ thuật hình sự Công an Th nh phố Hồ Chí Minh xác định l giả ch ký của người ủy quyền (ông Đinh Công Viên), để yêu cầu Văn phòng Công chứng Chợ Lớn bồi thường l ho n to n có cơ sở, Tòa án nhân dân Quận 5 thụ lý v giải quyết l đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, do nguyên đơn khai chồng b - ông Đinh Công Viên đã chết trước khi xét xử sơ thẩm v cung cấp bản sao Giấy chứng tử. Nguyên đơn không khai báo với Tòa án về việc ông Viên chết, nên Tòa án cấp sơ thẩm không có lỗi khi tiến h nh xét xử sơ thẩm. Xét ông Viên đã chết, cần phải được bổ sung về người kế thừa quyền v nghĩa vụ tố tụng của ông Viên, nên đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm số 19/2021/DS-ST ng y 05/4/2021 của Tòa án nhân dân Quận 5.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các t i liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ v o kết quả tranh luận v phát biểu của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

. Xét kháng cáo của bị đơn- Văn phòng Công chứng Chợ Lớn, Hội đồng xét xử thấy rằng:

Về hình thức: Đơn kháng cáo được thực hiện trong hạn luật định, hợp lệ nên được chấp nhận.

Về nội dung: với yêu cầu kháng cáo, nguyên đơn đề nghị hủy bản án sơ thẩm, Hội đồng xét xử xét thấy:

. Căn cứ Giấy chứng nhận số BB 489171, số cấp sổ CH 0286 do Ủy ban nhân dân Quận 6 cấp cho ông Đinh Công Viên ng y 09 tháng 8 năm 2010, có cơ sở xác định vợ chồng b Lương Thị Xuân v ông Đinh Công l chủ sở h u căn nh 144/8 lầu 2+3 Chu Văn An Phường 2, Quận 6, Th nh phố Hồ Chí Minh.

Theo hợp đồng ủy quyền số 014050 quyển số 07 TP/VPCC-SCC/HĐGD ng y 23/12/2015 tại Văn phòng Công chứng Chợ Lớn gi a ông Đinh Công Viên v b Đinh Thị Liễu cho thấy ông Viên đã ủy quyền cho b Liễu được “quản lý, sử dụng và tiến hành thực hiện các thủ tục như cho thuê, thanh lý hợp đồng cho thuê, vay và thế chấp để đảm bảo nghĩa vụ của bên A (ông Viên) hoặc bên thứ 3, thanh lý hợp đồng vay và thế chấp, chuyển nhượng, tặng cho, hủy hợp đồng chuyển nhượng, hủy hợp đồng tặng cho” đối với căn nh nêu trên.

Từ Hợp đồng ủy quyền n y, b Liễu đã ký Hợp đồng mua bán căn hộ số 016851 ng y 24/12/2015 gi a b đinh Thị Liễu v b Nguyễn Thị Tiến tại Văn phòng công chứng Á Châu.

Tuy nhiên, theo kết luận giám định số 1100/KLGĐ –TT ngày 15/9/2016 của Phòng kỹ thuận hình sự Công an Th nh phố Hồ Chí Minh đã xác định dòng ch viết “đã đọc v đồng ý” cùng ch ký v ghi họ tên của ông Đinh Công Viên trên Hợp đồng ủy quyền số 014050 ng y 23/12/2015 không phải do ông Đinh Công Viên viết v ký.

Do vậy, theo yêu cầu khởi kiện của b Lương Thị Xuân, Tòa án nhân dân Quận 3, Th nh phố Hồ Chí Minh đã tuyên hủy Hợp đồng mua bán căn hộ số 016851 ngày 24/12/2015 tại Văn phòng công chứng Á Châu, gi a b Đinh Thị Liễu v b Nguyễn Thị Tiến (Bản án dân sự sơ thẩm số 759/2017/DSST ng y 27/7/2017- đã có hiệu lực pháp luật)

Nay, cũng căn cứ v o Kết luận giám định số 1100/KLGĐ–TT ngày 15/9/2016 của Phòng kỹ thuật hình sự Công an Th nh phố Hồ Chí Minh, b Xuân khởi kiện yêu cầu Văn phòng Công chứng Chợ Lớn bồi thường thiệt hại do h nh vi công chứng Hợp đồng ủy quyền trái pháp luật. Mặc dù Hợp đồng ủy quyền số 014050 ng y 23/12/2015 gi a ông Đinh Công Viên v b Đinh Thị Liễu do Văn phòng Công chứng Chợ Lớn chứng thực, chưa bị tuyên vô hiệu hay hủy bỏ, nhưng thực tế Công chứng viên Nguyễn Chí Quang đã có lỗi vô ý khi công chứng không đúng quy định từ các giấy tờ được l m giả. Vì vậy Văn phòng công chứng Chợ Lớn phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định v Công chứng viên sẽ phải ho n trả lại khoản tiền này cho Văn phòng Công chứng Chợ Lớn. [1.2]. Bị đơn cho rằng trong vụ án liên quan đến hợp đồng mua bán căn hộ được công chứng số 016851 do Văn phòng Công chứng Á Châu thực hiện, nhưng Tòa án Quận 3 đã không đưa Văn phòng Công chứng Chợ Lớn v o tham gia tố tụng, Hợp đồng ủy quyền n y vẫn chưa được cơ quan có thẩm quyền tuyên vô hiệu hay hủy bỏ, nên chưa có căn cứ để xem xét về yêu cầu bồi thường. Về lập luận kháng cáo n y, Hội đồng xét xử thấy rằng, Tòa án nhân dân Quận 3 tại Bản án dân sự sơ thẩm số 759/2017/DSST ng y 27/7/2017 đã có nhận định “Hợp đồng ủy quyền số 014050 ngày 23/12/2015 (do Văn phòng Công chứng Chợ Lớn chứng thực) vô hiệu, …dẫn đến Hợp đồng mua bán căn hộ cũng vô hiệu theo”. Xét khi khởi kiện tại Tòa án Quận 3, vợ chồng b Xuân chỉ khởi kiện v yêu cầu Tòa án Quận 3 giải quyết về Hợp đồng mua bán nh gi a b Liễu v b Tiến, m không có tranh chấp về Hợp đồng ủy quyền nêu trên, nên Tòa án Quận 3 có nhận định m không xem xét giải quyết về Hợp đồng ủy quyền số số 014050 quyển số 07 TP/VPCC-SCC/HĐGD ng y 23/12/2015 tại Văn phòng Công chứng Chợ Lớn l phù hợp với quy định của pháp luật quyền của đương sự. Trong vụ án n y, b Xuân cũng chỉ yêu cầu bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng, v b đã chứng minh bằng Kết luận giám định số 1100/KLGĐ–TT ng y 15/9/2016 của Phòng kỹ thuật hình sự Công an Th nh phố Hồ Chí Minh. Do vậy, bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân Quận 5 đã tuyên buộc bị đơn bồi thường l ho n to n có căn cứ. Tuy nhiên, do tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn- b Lương Thị Xuân cho biết ông Đinh Công Viên đã chết v o ng y 19/02/2021, như vậy việc ông Viên ủy quyền cho nguyên đơn thay mặt ông tham gia tố tụng trong vụ án đã chấm dứt kể từ ng y ông Viên chết. Xét b Xuân không hiểu biết pháp luật v không trình báo với Tòa án, nên Tòa án không được biết tình tiết n y, vẫn tiến h nh mở phiên tòa xét xử khi chưa xác định người kế thừa quyền v nghĩa vụ tố tụng của ông Viên l vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, theo quy định tại khoản 1 Điều 310 của Bộ luật tố tụng dân sự. Xét thấy ông Đinh Công Viên l người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã chết, cần thiết phải xác định v triệu tập người kế thừa quyền v nghĩa vụ tố tụng của ông Viên để tham gia tố trong vụ án, mới đảm bảo quyền v nghĩa vụ của các bên đương sự. Từ nh ng phân tích trên v xét đề nghị của đại diện Viện kiểm nhân dân sát cùng cấp, Hội đồng xét xử nhận thấy việc b Xuân khai thừa nhận ông Viên đã chết v cung cấp bản sao giấy chứng tử tại phiên tòa phúc thẩm l tình tiết mới cần phải tiến h nh thu thập chứng cứ đầy đủ mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được, nên Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn, hủy bản án sơ thẩm v chuyển hồ sơ về Tòa án cấp sơ thẩm xét xử lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

. Về án phí dân sự sơ thẩm: sẽ được xác định khi vụ án được giải quyết lại.

[3]. Án phí dân sự phúc thẩm: Do bản án bị hủy, căn cứ Khoản 3 Điều 148; Khoản 3 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, người kháng cáo không phải chịu án phí phúc thẩm v được ho n trả lại số tiền tạm ứng án phí đã nộp.

Vì các lẽ trên;

Q YẾT ĐỊNH

Căn cứ Khoản 3 Điều 148; Khoản 3 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015;

Căn cứ các Điều 584, 585 Bộ luật dân sự năm 2015;

Căn cứ Khoản 3 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ng y 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý v sử dụng án phí v lệ phí Tòa án;

Căn cứ Luật Thi h nh án dân sự đã được sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2014;

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn- Văn phòng Công chứng Chợ Lớn, hủy bản án sơ thẩm số 19/2021/DS-ST ngày 05/4/2021 của Tòa án nhân dân Quận 5, Th nh phố Hồ Chí Minh, về việc “Tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngo i hợp đồng”, chuyển hồ sơ về Tòa án nhân dân Quận 5, Th nh phố Hồ Chí Minh xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm.

2. Về án phí dân sự sơ thẩm: sẽ được xác định khi vụ án được giải quyết lại.

3. Án phí dân sự phúc thẩm: Không ai phải chịu.

Ho n trả lại cho Văn phòng Công chứng Chợ Lớn số tiền tạm ứng 300.000 (ba trăm nghìn) đồng, theo biên lai số 0036473 ngày 15/4/2021 của Chi cục Thi h nh án dân sự Quận 5.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ng y tuyên án.