Bản án 71/2024/DS-ST — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

[1] Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn thực hiện nghĩa vụ trả tiền mua hàng hóa là hải sản. Xét từ năm 2019 đến năm 2023, giữa nguyên đơn và bị đơn đã nhiều lần giao kết và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa là hải sản, hình thức hợp đồng bằng lời nói, không lập thành văn bản. Qua quá trình mua bán do bên mua (bị đơn) nhiều lần vi phạm nghĩa vụ thanh toán cho bên bán (nguyên đơn) nên nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn thực hiện nghĩa vụ trả tiền mua hàng theo hợp đồng. Như vậy, giữa nguyên đơn và bị đơn đã giao kết và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa theo quy định tại Điều 385 và Điều 430 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Do đó, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là tranh chấp dân sự về hợp đồng mua bán hàng hóa theo quy định tại khoản 3 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về thẩm quyền giải quyết: Bị đơn có nơi cư trú tại huyện V, tỉnh Hậu Giang. Căn cứ vào khoản 3 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự và quan hệ pháp luật tranh chấp xác định vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang.

[3] Về pháp luật áp dụng: Hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các bên được giao kết và thực hiện từ năm 2019 đến năm 2023 nên áp dụng Bộ luật Dân sự năm 2015 để giải quyết tranh chấp.

[4] Về nghĩa vụ trả tiền mua hàng: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị N khởi kiện yêu cầu buộc bị đơn anh Trần Văn T trả cho bà Nguyễn Thị N số tiền mua hải sản là 434.000.000 đồng. Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình là có căn cứ và hợp pháp, nguyên đơn đã cung cấp cho Tòa án bản gốc “Biên nhận nợ” ngày 20/12/2023. Nội dung “Biên nhận nợ” thể hiện anh Trần Văn T thừa nhận có nợ của bà Nguyễn Thị N số tiền mua hải sản là 434.000.000 đồng. Bị đơn anh Trần Văn T thừa nhận trong quá trình mua bán hải sản với nhau từ năm 2019 đến 2023, anh T còn nợ bà N tiền mua hải sản là 434.000.000 đồng. Theo quy định tại Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì: “Một bên đương sự thừa nhận hoặc không phản đối những tình tiết, sự kiện, tài liệu, văn bản, kết luận của cơ quan chuyên môn mà bên đương sự kia đưa ra thì bên đương sự đó không phải chứng minh”. Do đó, căn cứ vào tài liệu, chứng cứ do nguyên đơn cung cấp và sự thừa nhận của bị đơn, có cơ sở xác định trong khoảng thời gian từ năm 2019 đến năm 2023, giữa nguyên đơn và bị đơn đã nhiều lần mua - bán hải sản với nhau, bên bán (nguyên đơn) đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giao hàng nhưng bên mua (bị đơn) không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán tiền cho bên bán. Bên cạnh đó, xét thấy hợp đồng giữa các bên đáp ứng đủ các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định tại Điều 117 của Bộ luật Dân sự năm 2015 nên có hiệu lực từ thời điểm giao kết. Vì vậy, các bên phải có trách nhiệm thực hiện quyền và nghĩa vụ mình theo hợp đồng. Tại khoản 1 và khoản 2 Điều 430 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền theo thời hạn, địa điểm và mức tiền được quy định trong hợp đồng” và “Trường hợp các bên chỉ có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản thì thời hạn thanh toán tiền cũng được xác định tương ứng với thời hạn giao tài sản. Nếu các bên không có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản và thời hạn thanh toán tiền thì bên mua phải thanh toán tiền tại thời điểm nhận tài sản”. Do đó, có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn trả tiền mua hàng cho nguyên đơn với số tiền tổng cộng là 434.000.000 đồng. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, bị đơn thống nhất trả tiền mua hàng theo yêu cầu của nguyên đơn. Xét thấy sự thỏa thuận của các đương sự là tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội nên Hội đồng xét xử công nhận.

[5] Về tiền lãi chậm trả: Nguyên đơn yêu cầu buộc bị đơn trả lãi kể từ ngày 20/12/2023 với số tiền là 18.000.000 đồng. Theo quy định tại khoản 3 Điều 430 của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì trường hợp bên mua không thực hiện đúng nghĩa vụ trả tiền thì phải trả lãi trên số tiền chậm trả theo quy định tại Điều 357 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Xét việc mua bán giữa các bên được thực hiện nhiều lần trong khoảng thời gian từ năm 2019 đến năm 2023 nhưng các bên đều không lập hợp đồng bằng văn bản và ghi chép lại thời gian giao nhận hàng cụ thể của từng lần để làm căn cứ xác định thời gian chậm trả tiền mua hàng và lãi suất. Tuy nhiên, nguyên đơn chỉ yêu cầu bị đơn trả lãi kể từ ngày các bên thống nhất được số tiền mua hàng còn nợ là ngày 20/12/2023 đến ngày khởi kiện là ngày 07/6/2024 với số tiền là 18.000.000 đồng. Tại phiên tòa, bị đơn thống nhất trả lãi theo yêu cầu của nguyên đơn. Xét thấy sự thỏa thuận của các đương sự là tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội nên Hội đồng xét xử công nhận.

[6] Tổng tiền mua hàng và tiền lãi chậm trả, buộc bị đơn phải trả cho nguyên đơn số tiền là 434.000.000 đồng + 18.000.000 đồng = 452.000.000 đồng.

[7] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang tham gia phiên tòa là có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật cũng như nhận định của Hội đồng xét xử nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[9] Về quyền kháng cáo: Đương sự được quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.