Bản án 69

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH PHÚ THỌ

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Tạ Văn Thành

Các thẩm phán:

Bà Điêu Thị Bích Lượt

Ông Nguyễn Quang Vũ

- Thư ký phiên tòa:Ông Phạm Việt Hưng - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân ỉnh Phú Thọ tham gia phiên tòa: Ông Hoàng Thanh Phương- Kiểm sát viên.

Ngày 08 tháng 8 năm 2022, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ đưa ra xét xử phúc thẩm công khai vụ án hình sự thụ lý số: 34/2022/TLPT-HS ngày 19 tháng 5 năm 2022 do có kháng cáo của bị cáo Đinh Văn B và Quách Văn L đối với Bản án hình sơ thẩm số 05/2022/HSST ngày15 tháng 4 năm 2022 của Tòa án nhân dân huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ.

Các bị cáo có kháng cáo:

1. Họ và tên: Đinh Văn B, tên gọi khác: Không; Sinh ngày 08 tháng 12 năm 1996; tại huyện YT, tỉnh HB; Nơi cư trú: xóm LH, xã HL, huyện YT, tỉnh HB; Nghề nghiệp: Lao động tự do; Trình độ học vấn: lớp 9/12;Dân tộc: Mường; Giới tính: Nam; Tôn giáo: Không; Quốc tịch: Việt Nam; Con ông: Đinh Văn Phàn, sinh năm 1964 và bà: Bùi Thị Lon, sinh năm 1964;Vợ: Bùi Thúy Nga, sinh năm 2001; Con: Có 02 con (lớn sinh năm 2020, nhỏ sinh năm 2022);

Tiền án: Có 01 tiền án.

Tại Bản án số 53/2019/HS-ST ngày 28/8/2019 Tòa án nhân dân huyện DT, tỉnh HN xử phạt Đinh Văn B 07 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách 14 tháng về tội “Trộm cắp tài sản”. Ngày 28/10/2020, Bị cáo chấp hành xong hình phạt.

Tiền sự: không.

Nhân thân: Không.

Bị cáo đang thực hiện lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú tại địa phương.(Có mặt tại phiên tòa).

- Người bào chữa cho bị cáo B: Ông Lã Thành C - Trợ giúp viên thuộc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Phú Thọ. (Có đơn xin xét xử vắng mặt).

2. Họ và tên: Quách Văn L, tên gọi khác: Không; Sinh ngày 17 tháng 8 năm 1983; tại huyện YT, tỉnh HB; Nơi cư trú: xóm L, xã Hữu Lợi, huyện YT, tỉnh B; Nghề nghiệp: Lao động tự do; Trình độ học vấn: lớp 12/12;Dân tộc: Mường;Giới tính: Nam; Tôn giáo: Không. Quốc tịch: Việt Nam; Con ông: Quách Văn D, sinh năm 1962 và bà: Bùi Thị C, sinh năm 1968;Vợ, con: Chưa có;Tham gia tổ chức, đoàn thể: Là Đảng viên Đảng Cộng Sản Việt Nam (Đã bị đình chỉ sinh hoạt đảng theo Quyết định Gia hạn đình chỉ sinh hoạt đảng số 81 ngày 18/11/2021 của UBKT Huyện ủy YT, tỉnh B).

Tiền án; tiền sự: Không.

Nhân thân: Không.

Bị cáo đang thực hiện Lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú tại địa phương.(Có mặt tại phiên tòa).

- Người bào chữa cho bị cáo L: Ông Bùi Đức D - Trợ giúp viên thuộc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Phú Thọ.(Có đơn xin xét xử vắng mặt).

Những người tham gia tố tụng khác Tòa án không triệu tập.

Néi dung vô ¸n

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

- Về hành vi phạm tội của các bị cáo:

Nhằm mục đích chiếm đoạt tiền của người mua cây hoa lan qua mạng xã hội Facebook bằng hình thức làm giả, trộn lẫn các loài cây hoa lan có giá trị cao với cây hoa lan có giá trị thấp.

Khoảng đầu tháng 10/2020, Đinh Văn B, Đinh Văn Đô, Bùi Văn Điệp bàn nhau tìm thuê nhà ở khu vực xã An Phú, huyện Mỹ Đức, Thành phố Hà Nội để dựng giàn trồng, chăm sóc cây hoa phong lan để người mua hoa tin tưởng đây là nhà của người bán lan. Sau đó B, Đô, Điệp đã thuê được nhà của Nguyễn Văn Mạch và dựng được 01 nhà giàn để treo, chăm sóc các giò lan loại thông thường, không có giá trị cao. Do thời điểm đó, loại hoa lan phi điệp HO (tên gọi trên thị trường là lan 5 cánh trắng Hiển Oanh hay phi điệp 5 cánh trắng B) có giá trị cao nên B, Đô, Điệp cùng với Đinh Văn Sự và Quách Văn L bàn với nhau đi mua cả giỏ về tách ra lấy một thân cây ghép vào giò lan phi điệp thường để lừa bán trên mạng xã hội facebook là cả giò lan phi điệp HO để lấy tiền tiêu sài cá nhân.

Khoảng tháng 11/2020 Đinh Văn B, Đinh Văn Đô đã mua được ở khu vực gần chùa Hương thuộc huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội (không nhớ địa chỉ cụ thể và tên người bán) 01 (một) giò lan phi điệp HO, trong đó có một thân cây đang ra hoa với giá 200.000.000đ (hai trăm triệu đồng).

Đem về vườn lan của mình, B đã tách 01 (một) thân lan phi điệp HO có hoa đã mua được và cùng với Đô dùng keo 502 gắn vào gốc giò lan phi điệp thường. Sau khi gắn xong, B bảo Điệp dùng điện thoại chụp ảnh, quay video giò lan ghép đó và gửi ảnh, video cho Đinh Văn Sự qua ứng dụng Zalo. Đồng thời, B gọi điện cho Sự nói đó là giò lan phi điệp HO đã ghép và bảo Sự tìm khách hàng để lừa bán giò lan đó là loại lan phi điệp HO, sau khi bán được sẽ chia lợi nhuận cho tất cả.

B đã lập cho Sự một tài khoản Facebook có tên “Anh Lanh Vườn Lan” để Sự tiện giao dịch mua bán với khách hàng. Sự đăng bán giò lan trên tài khoản Facebook do B lập, đồng thời vào các hội nhóm chơi cây hoa lan trên khắp cả nước để kết bạn với những người chơi lan với mục đích để bán giò lan trên.

Qua tìm hiểu trên mạng xã hội và biết được tài khoản Facebook có tên “Anh Lanh Vườn Lan” (của Sự) có đăng bài bán giò lan phi điệp HO (5 cánh trắng Hiển Oanh hay 5 cánh trắng B). Anh Nguyễn Quang Diễn đã nhắn tin qua Messenger với Sự để hỏi mua giò hoa phong lan trên. Quá trình trao đổi Sự nói với anh Diễn tên là Dũng, nhà ở xã An Phú, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội. Sau đó Sự gửi ảnh tại vườn lan ở xã An Phú, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội đồng thời gửi video giò hoa phong lan trên cho anh Diễn xem. Anh Diễn bảo Sự mang giò hoa phong lan lên nhà cho anh Diễn xem để mua. Sự nói với B, đã tìm được người mua giò lan nên B bảo Đô, L, Điệp mang giò lan lên nhà anh Diễn để bán cho anh Diễn.

Sáng ngày 08/11/2020 Đô, L, Điệp thuê xe taxi BKS: 30A - 73674 của anh Đặng Duy Nhất mang giò lan lên nhà anh Diễn. Khi lên đến gần nhà anh Diễn, Đô ngồi ngoài xe taxi chờ còn L, Điệp mang giò phong lan vào cho anh Diễn xem và nói với anh Diễn đây là giò cây hoa phong lan phi điệp HO. Anh Diễn xem hoa thấy có hoa phi điệp HO trên 01 thân cây phong lan nên tin tưởng đó là cả giò lan phi điệp HO thật. Do anh Diễn chưa chuẩn bị tiền, nên bảo L và Điệp khi nào có tiền thì sẽ gọi điện mang giò phong lan đến sau nên Đô, L, Điệp mang giò lan về B. Đến khoảng 17 giờ cùng ngày, anh Diễn điện thoại cho Sự nói đồng ý mua giò lan của Sự. Sự nói với anh Diễn giá tiền là 303.000.000đ (ba trăm linh ba triệu đồng). Quá trình giao dịch và được sự đồng ý của B, Sự thống nhất bán cho anh Diễn với số tiền 290.000.000đ (hai trăm chín mươi triệu đồng) và bảo anh Diễn chuyển tiền đặt cọc trước cho Sự 2.000.000đ (Hai triệu đồng) vào số tài khoản 104003400437, của ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam (Viettinbank) mang tên QUACH VAN VU (do Sự không có số tài khoản ngân hàng nên đã mượn số tài khoản của anh Quách Văn Vũ là người quen của Sự). Anh Diễn đã chuyển 2.000.000đ vào số tài khoản của anh Vũ, Sự hẹn anh Diễn ngày hôm sau sẽ mang giò lan lên giao cho anh Diễn.

Ngày 09/11/2020, Sự điện thoại cho anh Diễn nói là say xe không đi được nên gửi giò lan nhờ người lái xe taxi hôm trước mang lên và bảo anh Diễn đưa số tiền 274.000.000đ (Hai trăm bảy mươi tư triệu đồng) cho lái xe taxi còn 14.000.000đ thì chuyển khoản vào tài khoản đã chuyển trước cho Sự. Anh Diễn đồng ý, nhưng chưa chuyển tiền cho Sự. Chiều cùng ngày B bảo L đi cùng xe taxi của Đặng Duy Nhất điều khiển để giao giò lan cho anh Diễn. Khi đến cây xăng gần nhà anh Diễn, L xuống xe và bảo anh Nhất mang giò lan vào đưa cho anh Diễn rồi lấy hộ tiền anh Diễn đưa. Anh Nhất lái xe mang giò lan đưa cho anh Diễn. Anh Diễn xem lại, đo thân lan và điện thoại trao đổi lại với Sự là chỉ mua với giá 276.000.000đ. Được sự đồng ý của B, Sự đã đồng ý bán cho anh Diễn với số tiền 276.000.000đ. Anh Diễn đã đưa cho Nhất đủ số tiền còn lại là 274.000.000đ để cầm về cho Sự. Anh Nhất đi ra cây xăng đón L rồi đưa toàn bộ số tiền cho L, sau đó cùng L về B. Về tới huyện YT, tỉnh B L trả cho anh Nhất 5.000.000đ là tiền thuê xe taxi ngày 8,9 tháng 11 năm 2020.

Sáng ngày 10/11/2020, B gọi điện thoại di động cho Đô, L, Điệp, Sự hẹn nhau ra trường THPT YT B thuộc xã Bảo Hiệu, huyện YT, tỉnh B để chia tiền. B chia cho Đô 60.000.000đ (Sáu mươi triệu đồng), chia cho L, Điệp, Sự mỗi người 30.000.000đ (Ba mươi triệu đồng), do nhà Sự có công việc nên B bảo L và Điệp mỗi người đưa thêm cho Sự 2.500.000đ, còn lại là của B 121.000.000đ (một trăm hai mươi mốt triệu đồng).

Sau khi mua được giò lan phi điệp HO trên về, qua quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng được 15 ngày anh Diễn phát hiện có một thân đã ra hoa bị héo, anh Diễn tưới nước vào gốc lộ ra dấu hiệu thân lan bị ghép với thân lan khác. Anh Diễn biết mình bị lừa nên ngày 24/11/2020, đã làm đơn tố giác và mang giò lan trên đến Cơ quan cảnh sát điều tra - Công an huyện Tân Sơn để nộp và trình báo.

Cơ quan cảnh sát điều tra - Công an huyện Tân Sơn đã lập biên bản thu giữ đồ vật: 01 giò lan được cấy ghép trên thân giỏ lan được làm bằng gỗ hình tròn đường kính 30cm. Trong giỏ có 01 khóm lan gồm 5 thân. Thân thứ nhất loại lan phi điệp HO dài 29cm (đã bị héo); thân thứ hai dài 49cm, thân thứ 3 dài 38cm, thân thứ 4 dài 48cm, thân thứ 5 dài 21 cm (trên thân thứ 4 có 05 ki đã ra dễ: ki số 1 dài 11cm, ki số 2 dài 17cm, ki số 3 dài 19cm, ki số 4 dài 19cm, ki số 5 dài 22cm).Ngày 6/12/2020 Cơ quan cảnh sát điều tra - Công an huyện Tân Sơn đã tạm giao tài sản giò lan sau giám định cho anh Diễn chăm sóc, quản lý.

Ngày 24/9/2021, anh Diễn và đại diện cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện Tân Sơn đã lập biên bản xác định tình trạng cây đồng thời Cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện Tân Sơn nhận lại giò lan để chuyển vật chứng theo quy định.

Theo Biên bản giao nhận vật chứng ngày 24/9/2021 giữa cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện Tân Sơn với Chi cục thi hành án dân sự huyện Tân Sơn thì vật chứng của vụ án, hiện nay thân lan phi điệp HO đã khô, mục không còn nữa, trong giò lan còn lại 01 khóm lan gồm 04 thân. Trong đó: Thân 1: có 05 thân già có các kích thước là: 15cm, 20cm, 20cm, 21cm và 25cm cùng 02 mầm gốc dài 50cm, 42cm; Thân 2: có 02 thân già có các kích thước dài 38cm, 49cm và 01 mầm gốc dài 23cm; Thân 3: có 01 thân già dài 15cm và 01 mầm gốc dài 13 cm; Thân 4: có 01 thân già dài 10cm và 01 mầm gốc dài 10cm.

Trong quá trình điều tra, và tại phiên tòa ngày hôm nay các Bị cáo đã khai nhận toàn bộ các hành vi chiếm đoạt tài sản của mình như đã nêu trên.

- Các vấn đề khác của vụ án:

Ngày 25/11/2020, Cơ quan cảnh sát điều tra - Công an huyện Tân Sơn đã ra yêu cầu định giá tài sản đối với giò lan của anh Nguyễn Quang Diễn. Tại bản kết luận định giá tài sản số 27 ngày 26/11/2020 của Hội đồng định giá tài sản huyện Tân Sơn kết luận:

- Giá định giá cho 01 cm thân phong lan phi điệp 5 cánh trắng B là: 1.800.000 đồng/01cm (Một triệu tám trăm nghìn đồng). Tổng giá trị thân phong lan phi điệp 5 cánh trắng B là 29cm(trong đó 03cm đã bị khô héo)là 26cm x 1.800.000đ = 46.800.000đ.

- Giá định giá cho 01 cm thân phong lan phi điệp 5 cánh trắng thường là 10.000đ/01cm. Tổng trị giá trị thân cây phong lan phi điệp 5 cánh trắng có tổng chiều dài 244,5cm ( 244,5 cm x 10.000 đồng) = 2.445.000đ;

Tổng giá trị của tài sản định giá là 49.245.000đ.

Ngày 25/11/2020, Cơ quan cảnh sát điều tra - Công an huyện Tân Sơn đã ra Quyết định trưng cầu Viện khoa học hình sự - Bộ công an giám định các mảnh vụn chất kết dính thu tại gốc giò lan của bị hại anh Nguyễn Quang Diễn. Tại bản kết luận giám định số 8609 ngày 31/12/2020 của Viện khoa học hình sự kết luận: Các mảnh vụn chất kết dính thu tại gốc giò lan của anh Nguyễn Quang Diễn gửi giám định có tìm thấy keo dán loại cyanoacrylate.

Ngày 27/11/2020 Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an huyện Tân Sơn ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố các bị can và ra lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Đinh Văn Đô, Bùi Văn Điệp và Đinh Văn Sự về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” quy định tại khoản 3 Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 (nay viết tắt là BLHS năm 2015).

Ngày 04/5/2021 Cơ quan cảnh sát điều tra - Công an huyện Tân Sơn đã ra Quyết định khởi tố bị can đối với Đinh Văn B và Quách Văn L về hành vi Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo khoản 3 Điều 174 Bộ luật hình sự. Quá trình điều tra, Cơ quan CSĐT Công an huyện tân Sơn đã xác minh và xác định Quách Văn L và Đinh Văn B, không có mặt tại địa phương, không ai biết rõ đang ở đâu, làm gì nên ngày 23/6/2021 đã ra Quyết định truy nã đối với L và B đồng thời Quyết định tạm đình chỉ vụ án đối với Quách Văn L và Đinh Văn B.

Ngày 29/9/2021, Tòa án nhân dân huyện Tân Sơn đã xét xử, tuyên phạt Đinh Văn Đô 08 năm tù, Đinh Văn Sự 08 năm tù và Bùi Văn Điệp 07 năm 06 tháng tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo điểm a khoản 3 Điều 174 của BLHS năm 2015.

Ngày 06/11/2021 và ngày 15/12/2021, Đinh Văn B và Quách Văn L đến Cơ quan CSĐT Công an huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ đầu thú. Cơ quan CSĐT Công an huyện Tân Sơn đã quyết định đình nã và quyết định phục hồi điều tra vụ án theo quy định của pháp luật.

Đối với hành vi của Quách Văn Vũ, Đặng Duy Nhất và Nguyễn Văn Mạnh đã được xem xét, đánh giá tại Bản án số 23/2021/HS-ST ngày 29/9/2021 của Tòa án nhân dân huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Trong vụ án này, B và L không khai tình tiết nào mới nên không xem xét.

- Về trách nhiệm dân sự: Quá trình điều tra, các Bị cáo cùng các đối tượng Đinh Văn Đô, Đinh Văn Sự và Bùi Văn Điệp đã tích cực tác động để gia đình bồi thường thiệt hại cho anh Nguyễn Quang Diễn. Ngày 17/12/2020, đại diện gia đình các Bị cáo và các đối tượng trên đã bồi thường cho anh Diễn toàn bộ số tiền 276.000.000đ. Trong đó gia đình Đinh Văn Đô bồi thường 216.000.000đ, gia đình Bùi Văn Điệp 27.500.000đ, gia đình Đinh Văn Sự 32.500.000đ. Ngày 19/12/2020, gia đình Bị cáo L hoàn trả số tiền 27.500.000đ, gia đinh Bị cáo B hoàn trả số tiền 120.000.000đ cho gia đình bị cáo Đô (do ông Đinh Văn Hường nhận) do gia đình Bị cáo Đô đã thay các bị cáo B, L bồi thường thay cho Bị hại. Nay anh Diễn không yêu cầu các Bị cáo bồi thường thêm khoản tiền nào khác.

Tại bản án hình sự sơ thẩm số 05/2022/HSST ngày 15/4/2022 của Tòa án nhân dân huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ đã quyết định :

Căn cứ điểm a khoản 3 Điều 174; điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51; điểm a khoản 1 Điều 52,khoản 1 Điều 38 của BLHS năm 2015 đối với Quách Văn L;

Căn cứ điểm a khoản 3 Điều 174; điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51; điểm a, h khoản 1 Điều 52,khoản 1 Điều 38 của BLHS năm 2015 đối với Đinh Văn B;

Tuyên bố các Bị cáo Đinh Văn B và Quách Văn L phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Xử phạt Bị cáo Đinh Văn B 09 (chín) năm tù.

Xử phạt Bị cáo Quách Văn L 08 (tám) năm tù.

Thời hạn chấp hành hình phạt tù được tính từ ngày bắt các bị cáo đi thi hành án.

Miễn áp dụng hình phạt bổ sung đối với các bị cáo B, L.

Ngoài ra, bản án còn tuyên án phí, quyền kháng cáo theo quy định pháp luật.

Ngày 19/4/2021 bị cáo Đinh Văn B và Quách Văn L kháng cáo xin được hưởng án treo.

Tại phiên tòa phúc thẩm, các bị cáo giữ nguyên yêu cầu kháng cáo của mình.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Thọ trình bày quan điểm giải quyết vụ án:

Đề nghị Hội đồng xét xử:

Áp dụng điểm b khoản 1 Điều 355; điểm c khoản 1 Điều 357 Bộ luật Tố tụng hình sự đối với bị cáo Đinh Văn B và Quách Văn L. Chấp nhận một phần kháng cáo của bị cáo Đinh Văn B và Quách Văn L. Sửa Quyết định của bản án hình sự sơ thẩm số 05/2022/HSST ngày 15/4/2022 của Tòa án nhân dân huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ đối với phần hình phạt của bị cáo Đinh Văn B và Quách Văn L theo hướng:

Đối với bị cáo B: Đề nghị áp dụng thêm điểm t khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự cho bị cáo B. Giảm một phần hình phạt cho bị cáo B từ 09 năm tù xuống còn từ 07 năm đến 07 năm 06 tháng tù.

Đối với bị cáo L: Đề nghị áp dụng thêm điểm v khoản 1, khoản 2 Điều 51, Điều 54 Bộ luật Hình sự cho bị cáo L. Giảm một phần hình phạt cho bị cáo L từ 08 năm tù xuống còn từ 05 năm đến 05 năm 06 tháng tù.

* Trợ giúp viên pháp lý bào chữa cho bị cáo Đinh Văn B vắng mặt tại phiên tòa nhưng có quan điểm bào chữa gửi Hội đồng xét xử, cụ thể:

Do bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, bị cáo ăn năn hối cải. Đề nghị Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo ở mức thấp nhất so với đề nghị của Đại diện VKSND tỉnh Phú Thọ.

* Trợ giúp viên pháp lý bào chữa cho bị cáo Quách Văn L vắng mặt tại phiên tòa nhưng có quan điểm bào chữa gửi Hội đồng xét xử, cụ thể:

Căn cứ nhân thân, các tình tiết tăng nặng giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với bị cáo. Bị cáo phạm tội lần đầu, có nơi cư trú rõ ràng, có nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Đề nghị Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáoở mức thấp nhất so với đề nghị của Đại diện VKSND tỉnh Phú Thọ.