Bản án 69/2018/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[2] Bà U và anh L đều xác định hiện tại anh L còn nợ bà U 500.000.000đ, bà U cho rằng đây là tiền vay, còn anh L cho rằng tiền mượn, chưa đến thời hạn trả và nợ riêng của anh. Thấy rằng: Anh L là người Miền Trung đến Đầm Dơi lập nghiệp và làm nghề xây dựng, mới quen biết với bà U từ năm 2015. Do thiếu vốn làm ăn nên năm 2015 được bà U giao cho 700.000.000đ để đầu tư, phát triển trong công việc, sau đó trả lại. Theo bà U số tiền này là cho vay, trả lãi, còn anh L cho rằng tiền mượn, nhưng khi trả tiền vốn thì có cho thêm bà U tiền hoa hồng để gọi là cám ơn.

[3] Tiếp tục trong năm 2016 cũng do cần vốn làm ăn, bà U đã 6 lần đưa cho anh L tổng số tiền 500.000.000đ. Do tin tưởng nên các bên không làm biên nhận. Đến năm 2017 khi anh L làm ăn thất bại, lo ngại số tiền đưa cho anh L không có căn cứ để thu hồi, nên bà U làm sẳn biên nhận ghi lại số tiền 500.000.000đ đã giao cho anh L. Anh L ký nhận và vợ anh L ghi là tiền mượn theo ý của anh L và ký hứa trong 5 năm sẽ trả lại. Bà U cho rằng nếu ghi là tiền vay thì anh L không ký tên, nên phải chấp nhận ghi là mượn, nhưng thực chất đây là số tiền vay, có đóng lãi hàng tháng với mức 1,5%. Đồng thời do lãi suất cao hơn mức nhà nước quy định nên không ghi vào biên nhận mà các bên chỉ thỏa thuận miệng. Việc này có anh Lê Quốc Cường chứng kiến và chị Ngô Thị Thanh Vân thấy anh L trả tiền lãi cho bà. Anh L cho rằng đó là tiền mượn, mặt dù trong biên nhận ghi là trong 5 năm sẽ trả, nếu hết 5 năm mà không thực hiện thì bà Umới có quyền khởi kiện. Tuy nhiên do làm ăn thất bại nên hơn một năm qua mà anh chưa trả cho bà U số tiền vốn nào. Hiện tại anh phải làm thuê thu nhập gần 20.000.000đ/tháng, anh sẽ cố gắng bắt đầu năm 2018 anh sẽ trả cho bà U mỗi năm từ 100.000.000đ trở lên cho đến hết 5 năm là dứt nợ.

[4] Rõ ràng như các bên thừa nhận 500.000.000đ là số tiền rất lớn đối với các bên, anh L và bà U mới quen biết nhau, nên về mặt khách quan thì không thể có niềm tin đưa số tiền lớn như vậy mà không tính lãi suất. Trong khi trong số tiền 500.000.000đ này bà U và bà Nguyễn Thị D xác định có 320.000.000đ bà D đưa cho bà Uđể cho anh L vay, nhưng do bà D không quen biết nên bà U bảo lãnh, chịu trách nhiệm với bà D. Khi làm biên nhận nợ ngày 14/6/2017 al anh Lê Quốc C có nghe thấy các bên thỏa thuận lãi, nhưng không ghi vào biên nhận như bà U trình bày. Trước đó khi anh L trả lãi cho bà U thì bà Ngô Thị Thanh V có chứng kiến. Trong khi qua xác minh thì bà U là người thường cho vay, như chị Võ Ngọc H hiện tại đang vay của bà U 20.000.000đ. Anh L cũng xác định trường hợp trả xong số tiền này anh cũng sẽ trả tiền hoa hồng gọi là cám ơn.

[5] Từ phân tích các yếu tố khách quan, chủ quan của các bên cho đến khi làm biên nhận thì rõ ràng biên nhận này được các bên làm lại khi đã giao tiền gần một năm trước đó. Trong số tiền này có 320.000.000đ của bà D giao cho bà U bảo lãnh để giao cho anh L. Do vậy số tiền trả thêm để cám ơn mà anh L trả cho bà U không phải là tiền hoa hồng mà là tiền lãi như bà U khai, phù hợp với các chứng cứ như bà Nguyễn Thị D, anh Lê Quốc C, bà Ngô Thị Thanh V và chị Võ Ngọc H xác nhận. Tại phiên tòa anh L cũng đồng ý trả số tiền này hàng năm chứ không phải đợi đến hết năm 2022 mới thực hiện trả nợ như cam kết trong biên nhận. Đây là thỏa thuận mới mà anh L đưa ra, được bà U chấp nhận, phù hợp với khoản 2 Điều 470 của Bộ luật dân sự, nên Hội đồng xét xử chấp nhận và buộc anh L có nghĩa vụ trả lại số tiền này theo yêu cầu của bà U.

[6] Tuy nhiên anh L cho rằng vợ chồng chung sống không có đăng ký kết hôn và đã ly thân từ năm 2015 cho đến nay, nên khoản nợ này chị S không chịu trách nhiệm liên đới với anh. Thấy rằng: Tại phiên tòa anh thừa nhận mục đích mượn tiền của bà U là để nuôi tôm công nghiệp, làm thầu xây dựng nhằm phát triển kinh tế gia đình. Trong khi các xác nhận của chính quyền ấp L thể hiện, hiện tại anh chị vẫn còn sống tại địa phương, chứ không có ly thân hay ly hôn. Theo qui định tại Điều 37 Luật hôn nhân gia đình thì giao dịch này nhằm duy trì, phát triển và tạo ra nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình nên có căn cứ xác định số tiền 500.000.000đ là nợ chung của vợ chồng anh L, chị S chứ không phải nợ riêng như anh trình bày.

[7] Quá trình giải quyết vụ án, bà U yêu cầu anh L và chị S trả lãi suất theo pháp luật quy định đối với số tiền 500.000.000đ tính từ ngày 23/11/2016 al cho đến khi xét xử sơ thẩm. Nhưng tại phiên tòa bà U tự nguyện rút lại đơn khởi kiện nội dung này vì anh L đã không còn khả năng chi trả, việc trả thêm lãi sẽ gây thêm áp lực, không có lợi cho bà trong việc thu hội vốn. Xét thấy việc rút một phần đơn khởi kiện của bà U là tự nguyện, đó là quyền tự định đoạt của bà U nên căn cứ Điều 5, khoản 1 Điều 244 của Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử đình chỉ yêu cầu này của bà U là phù hợp.

[8] Đối với số tiền 320.000.000đ bà D giao cho bà U để cho anh L vay, giữa bà U với bà D tự thỏa thuận giải quyết nên Tòa án không xem xét giải quyết trong cùng vụ án này. Trường hợp các bên phát sinh tranh chấp thì có quyền khởi kiện thành vụ án dân sự khác.

[9] Về án phí dân sự sơ thẩm: Do yêu cầu của bà U được chấp nhận nên anh L và chị S phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.