Bản án 686/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo bản án sơ thẩm, vụ án được tóm tắt lại như sau:

- Nguyên đơn là ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú trình bày:

Quyền sử dụng 9.356,8m2 đất thuộc thửa đất số 35, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng đã được Ủy ban nhân dân huyện M cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú. Thửa đất này có một phần cạnh hướng Bắc tiếp giáp với thửa đất 101 của bà Võ Thị Mỹ N, có số đo 23m, bà N đã được Ủy ban nhân dân huyện M cấp giấy chứng nhận ngày 13/4/2007 với diện tích 1.114,7m2. Các bên sử dụng đất ổn định, không tranh chấp. Ngày 24/10/2017, bà N làm đơn đăng ký cấp lại giấy chứng nhận nhưng kê khai diện tích đất tăng lên 1.350,4m2. Ngày 13/12/2017, bà N được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó có 103,5m2 (dài 4,5m x ngang 23m) lấn chiếm của ông H, bà Ú. Năm 2022, bà N xây dựng công trình trên phần đất lấn chiếm của gia đình nguyên đơn. Năm 2023, ông H, bà Ú khiếu nại và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện M đã ban hành Báo cáo số 37 ngày 22/3/2023, tuy nhiên vào cuối năm 2023 bà N vẫn tiến hành chuyển nhượng thửa đất trên cho bà Võ Thị Mỹ N1. Ngày 06/12/2023, bà N1 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng 1.350,4m2 đất nêu trên. Vì vậy, ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú khởi kiện bà Võ Thị Mỹ N và Võ Thị Mỹ N1 yêu cầu: Hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DM 759885 do Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh S cấp cho bà Võ Thị Mỹ N1 ngày 06/12/2023 đối với diện tích 69,6m2, tại thửa đất số 101, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng; buộc bà Võ Thị Mỹ N và bà Võ Thị Mỹ N1 cùng gia đình nhổ cọc ranh, di dời tài sản trên đất để trả lại cho ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú phần đất có diện tích 69,6m2, thuộc một phần thửa đất số 35, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

Đối với bà Lâm Ngọc L: Quyền sử dụng 9.356,8m2 đất thuộc thửa đất số 35 có nguồn gốc do ông H, bà Ú nhận chuyển nhượng của nhiều người trong đó có đất của ông Bùi Văn T, có cạnh hướng Bắc tiếp giáp với thửa đất số 20 của ông Lâm T1 đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 15/10/2003 với diện tích 1.741,2m2. Ngày 18/11/2011, vợ chồng ông T1 đã tặng cho con là bà Lâm Ngọc L toàn bộ thửa đất này nhưng diện tích đất sử dụng thực tế là 1.929,5m2. Ngày 22/02/2011, bà L được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với diện tích 1.929,5m2 đất nêu trên. Đến khoảng tháng 9/2023, bà L tiến hành cắm cọc ranh lấn chiếm của nguyên đơn diện tích đất trên và cắm cọc lấn chiếm qua thửa đất số 33 khoảng 100m2. Vì vậy, ông H và bà Ú khởi kiện yêu cầu: Hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BB 875294 do Ủy ban nhân dân huyện M, tỉnh Sóc Trăng cấp cho bà Lâm Ngọc L ngày 22/02/2011 đối với diện tích 235,73m2, tại thửa đất số 20, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng; buộc bà Lâm Ngọc L cùng gia đình nhổ cọc ranh, trả lại cho ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú phần đất có diện tích 93,63m2, thuộc một phần thửa đất số 35 và diện tích 142,1m2, thuộc một phần thửa đất số 33, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

- Bị đơn là bà Võ Thị Mỹ N và bà Võ Thị Mỹ N1 thống nhất trình bày:

Thửa đất số 101 có nguồn gốc do bà N nhận chuyển nhượng của bà H2 và được cấp giấy chứng nhận vào năm 2007 với diện tích 1.114,7m2. Năm 2011, bà N xây dựng tường rào và làm cây xăng thời gian hơn 02 tháng nhưng gia đình ông H không tranh chấp. Bà N chừa trụ đá ranh sau đó xây tường rào. Năm 2017, sau khi làm lộ xong, bà N đăng ký cấp lại giấy chứng nhận thì có diện tích tăng lên thành 1.350,4m2. Phần diện tích tăng thêm là lộ giới chứ không phải đất của nguyên đơn. Vì vậy, bà N không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông H, bà Ú.

- Bị đơn là bà Lâm Ngọc L trình bày:

Đất có nguồn gốc do bà L được cha là ông Lâm Thanh T2 cho vào năm 2011. Trước khi lập hợp đồng tặng cho, đất đã được đo đạc thực tế, có tứ cận giáp ranh cụ thể. Vì vậy, bà L không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Ngoài ra, bà L còn có đơn phản tố cho rằng: Năm 1976, ông Lâm T1 nhận chuyển nhượng của ông Bùi Văn P1 phần đất có diện tích 5.800m2. Đến năm 1979, Ủy ban nhân dân huyện M trưng dụng bàn giao cho nhà máy sản xuất nước đá trực thuộc Văn phòng Huyện ủy huyện M khai thác sử dụng. Gia đình ông T1 khiếu nại đến năm 2003 thì Ủy ban nhân dân tỉnh S quyết định trả lại diện tích 1.741,2m2, còn phần đất diện tích 3.907,1m2 thì trưng dụng bàn giao cho nhà máy sản xuất nước đá trực thuộc Văn phòng Huyện ủy huyện M khai thác sử dụng. Tuy nhiên, hiện nay diện tích đất này đã bị trưng dụng giao cho cá nhân ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú. Vì vậy, bà L yêu cầu ông H và bà Ú trả lại cho Văn phòng Huyện ủy huyện M diện tích 2.215,5m2.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Ủy ban nhân dân huyện M trình bày:

Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Lâm Ngọc L ngày 22/02/2011 đối với thửa đất số 20, tờ bản đồ số 63, tọa lạc tại ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng được thực hiện trên cơ sở đơn đề nghị, hồ sơ kỹ thuật thửa đất và hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà L, cơ quan chuyên môn không đo đạc thực tế hiện trạng đất mà lấy sản phẩm trích lục bản đồ địa chính thửa đất từ đơn vị tư vấn để lập hồ sơ. Ủy ban nhân dân huyện M không có ý kiến, đề nghị Tòa án xét xử theo quy định pháp luật.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 31/2025/DS-ST ngày 24 tháng 4 năm 2025, Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng quyết định:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Võ Dương H, bà Lâm Thị Ú đối với bà Võ Thị Mỹ N, bà Võ Thị Mỹ N1 về việc:

Yêu cầu hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DM 759885 do Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh S cấp cho bà Võ Thị Mỹ N1 ngày 06/12/2023 đối với diện tích 69,6m2, tại thửa đất số 101, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

Yêu cầu buộc bà Võ Thị Mỹ N và bà Võ Thị Mỹ N1 cùng gia đình nhổ cọc ranh, di dời tài sản trên đất để trả lại cho ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú phần đất có diện tích 69,6m2, thuộc một phần thửa đất số 35, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

2. Không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Võ Dương H, bà Lâm Thị Ú đối với bà Lâm Ngọc L về việc:

Yêu cầu hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BB 875294 do Uỷ nhân dân huyện M, tỉnh Sóc Trăng cấp cho bà Lâm Ngọc L ngày 22/02/2011 đối với diện tích 235,73m2, tại thửa đất số 20, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

Yêu cầu buộc bà Lâm Ngọc L cùng gia đình nhổ cọc ranh, trả lại cho ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú phần đất có diện tích 267,3m2, thuộc một phần thửa đất số 33 và một phần thửa đất số 35, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

3. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Võ Dương H, bà Lâm Thị Ú đối với bà Lâm Ngọc L:

Buộc bà Lâm Ngọc L cùng gia đình nhổ cọc ranh, trả lại cho ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú phần đất có diện tích 117,8m2, thuộc một phần thửa đất số 33 và một phần thửa đất số 35, cùng tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng.

4. Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh S cấp cho bà Võ Thị Mỹ N1 ngày 06/12/2023 đối với thửa đất số 101 và điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do Ủy ban nhân dân huyện M cấp cho bà Lâm Ngọc L ngày 22/02/2011 đối với thửa đất số 20, cùng tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng cho đúng với hiện trạng đất đang quản lý, sử dụng.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí và quyền kháng cáo theo luật định.

Ngày 08 tháng 5 năm 2025, bà Lâm Thị Ú và ông Võ Dương H kháng cáo đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; bà Lâm Ngọc L kháng cáo đề nghị hủy một phần bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Bà Lâm Thị Ú và ông Võ Dương H do ông Trương Hoài P đại diện giữ nguyên yêu cầu kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bà Lâm Ngọc L do ông Nguyễn Hùng C đại diện giữ nguyên yêu cầu kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy một phần bản án sơ thẩm liên quan tới yêu cầu độc lập của bà L để xét xử lại.

Người đại diện theo quyền của ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú trình bày:

Diện tích 9.356,8m2 đất thuộc thửa đất số 35, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng đã được Ủy ban nhân dân huyện M cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú. Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông H, bà Ú là hợp pháp. Ngày 13/12/2017, bà N được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó có 103,5m2 (dài 4,5m x ngang 23m) lấn chiếm của ông H, bà Ú. Năm 2022, bà N xây dựng công trình trên phần đất lấn chiếm của gia đình nguyên đơn và sau đó chuyển nhượng cho bà Võ Thị Mỹ N1. Theo bản vẽ sơ đồ hiện trạng thửa đất thể hiện rõ phần diện tích bà N, bà N1 lấn chiếm của ông H, bà Ú là 69,6m2 đất. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm tuyên buộc bà N, bà N1 phải trả cho ông H, bà Ú diện tích đất lấn chiếm này.

Thửa đất số 20 của ông Lâm T1 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 15/10/2003 với diện tích đất là 1.741,2m2. Ngày 18/11/2011, vợ chồng ông T1 đã tặng cho con là bà Lâm Ngọc L toàn bộ thửa đất này nhưng ngày 22/02/2011, bà L được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng diện tích 1.929,5m2 đất. Trong quá trình sử dụng đất, bà L tiến hành cắm cọc ranh lấn chiếm của nguyên đơn một phần đất có diện tích 93,63m2 thuộc một phần thửa đất số 35 và diện tích 142,1m2 thuộc một phần thửa đất số 33, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng. Tòa án cấp sơ thẩm xét xử chỉ buộc bà L trả lại diện tích 117,8m2 đất là không đúng. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm buộc bà L phải trả lại toàn bộ diện tích đã lấn chiếm.

Người đại diện theo ủy quyền của bà Lâm Ngọc L trình bày:

Nguồn gốc đất là của ông Lâm T1 nhận chuyển nhượng của ông Bùi Văn P1 từ năm 1976 với diện tích đất là 5.800m2 để cất nhà và trồng cây ăn trái. Năm 1979, Ủy ban nhân dân huyện M trưng dụng đất giao cho nhà máy N thuộc Văn phòng Huyện ủy huyện M sử dụng. Ông T1 đã khiếu nại nhiều năm. Ngày 23/6/2001, Ủy ban nhân dân tỉnh S ban hành Quyết định số 34 sửa đổi, bổ sung Quyết định số 65 ngày 20/6/2001 về việc giải quyết bồi hoàn giá trị sử dụng 5.800m2 đất cho ông T1. Như vậy, diện tích đất ông T1 có quyền sử dụng hợp pháp là 5.800m2 đất, trong đó diện tích trưng dụng là 3.907,1m2 trả cho ông T1, còn lại 1.741,2m2 là lộ giới. Khi Nhà nước ổn định diện tích 1.741,2m2 đất này thì ông T1 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; gia đình ông T1 đã cắm trụ đá sử dụng đất ổn định cho đến khi cho lại con gái là bà L, bà L tiếp tục sử dụng cho đến nay.

Ngày 22/02/2011, bà L được Ủy ban nhân dân huyện M cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng diện tích 1.929,5m2 (chưa trừ lộ giới và việc đo vẽ không chính xác); việc sử dụng đất vẫn ổn định theo ranh đất cũ mà ông T1 đã cắm ranh sau khi nhận được Quyết định số 34 ngày 23/6/2001; hơn nữa, thửa đất 20 có cạnh hướng Tây giáp với rạch, không giáp với đất của ông H, bà Ú thì không thể có sự việc lấn chiếm đất được.

Từ những căn cứ trên, đề nghị Hội đồng xét xử hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để đo đạc, thẩm định, xác minh lại nguồn gốc và quá trình sử dụng thửa đất số 20 của bà L.

Bà Võ Thị Mỹ N trình bày:

Gia đình bà sử dụng đất ổn định từ nhiều năm không có tranh chấp, hiện nay đất của gia đình bà Ú vẫn dư so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên không thể cho rằng bà lấn đất của bà Ú được. Diện tích đất của bà tăng thêm không phải do lấn đất của nguyên đơn mà là do Nhà nước thu hẹp lại lộ giới đường T. Kháng cáo của ông H, bà Ú là không có cơ sở, đề nghị bác kháng cáo của nguyên đơn.

Bà Võ Thị Mỹ N1 trình bày:

Bà thống nhất với ý kiến của bà N, đề nghị Hội đồng xét xử bác kháng cáo của nguyên đơn và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Đại diện Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm về việc giải quyết vụ án:

Về tố tụng: Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng theo quy định pháp luật; những người tham gia tố tụng chấp hành đúng quyền, nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Về nội dung: Theo hồ sơ địa chính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cạnh giáp thửa đất số 35 và 101 là một đường thẳng nhưng qua đo đạc thực tế thì bị gấp khúc do biến động thực tế nên thửa đất số 101 đo theo hướng ngược lại nên cũng bị gấp khúc qua thửa đất số 35. Vì vậy, chưa có đủ cơ sở xác định có sự lấn chiếm đất giữa các chủ sử dụng thửa đất 101 và 35. Mặt khác, theo bản vẽ hiện trạng, thửa đất số 101 có chiều dài hai cạnh tính từ thửa đất số 35 ra đường T thì cạnh ở hướng Nam có chiều dài 62,1m (51,1m + 11m) và cạnh ở hướng Bắc có chiều dài 62,2m (51,1m + 11,1m); đối chiếu với kết quả đo đạc thực tế tương ứng với cạnh ở hướng Nam (gồm diện tích đất tranh chấp) có chiều dài 59,99m (2,09m + 48,99m + 1,84m + 5,82m + 1,25m) là còn thiếu 2,11m và cạnh ở hướng Bắc (gồm diện tích tranh chấp) có chiều dài 59,95m (3,95m + 47,07m + 1,15m + 6,53m + 1,25m) là còn thiếu 2,25m. Với kết quả đo đạc này cho thấy chiều dài của hai cạnh của thửa đất số 101 đều bị thiếu so với ghi nhận tại giấy chứng nhận đã cấp cho bà H2 sau này là bà N. Đồng thời trên thực tế, sau khi nhận chuyển nhượng đất từ bà H2, gia đình bà N đã xây dựng tường rào ngăn cách với thửa đất số 35 và lắp đặt cây xăng từ năm 2011 mà không có bất cứ khiếu nại hay tranh chấp nào từ phía ông H, bà Ú. Điều này cũng được chủ thầu xây dựng là ông Lương Tuấn S xác nhận tại thời điểm xây dựng tường rào và cây xăng thì ông H, bà Ú có biết nhưng không phản đối theo Biên bản lấy lời khai ngày 04/3/2025. Vì vậy, ông H và bà Ú khởi kiện bà N, bà N1 yêu cầu trả lại diện tích 69,6m2 thuộc một phần thửa đất số 35, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng là không có căn cứ.

Đối với diện tích 1.741,2m2 thuộc thửa đất số 20, tờ bản đồ số 63 có chiều ngang phía sau giáp với rạch và thửa đất số 33 là 15m có nguồn gốc của ông Lâm T1. Ngày 22/02/2011, bà L được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với diện tích đất này trên cơ sở hợp đồng tặng cho từ ông T1. Tuy nhiên, theo hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà L lại thể hiện chiều ngang phía sau giáp với rạch và thửa đất số 33 là 18,78m. So với giấy chứng nhận quyền sử dụng đã cấp cho ông Lâm T1 trước đó có biến động tăng thêm 3,78m chiều dài, nên tổng diện tích được cấp là 1.929,5m2, tăng thêm 188,3m2. Trong quá trình giải quyết vụ án, bà L không chứng minh được phần diện tích dôi dư do nhận chuyển nhượng hoặc nhận tặng cho là nhận chuyển nhượng hay nhận tặng cho để làm tăng số đo và diện tích so với giấy chứng nhận cấp lần đầu cho ông T1. Vì vậy, trên cơ sở đo đạc thực tế, Tòa án cấp sơ thẩm buộc bà L phải trả cho nguyên đơn diện tích 117,8m2 là có căn cứ.

Từ phân tích trên, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông H, bà Ú, bà L và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, Tòa án nhận định:

Diện tích 9.356,8m2 đất thuộc thửa đất số 35, tờ bản đồ số 63, tọa lạc ấp H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Sóc Trăng có nguồn gốc do Ủy ban nhân dân huyện M cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Võ Dương H và bà Lâm Thị Ú ngày 22/4/2004. Theo Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ thì thửa đất trên có diện tích thực tế (không bao gồm diện tích đất tranh chấp) là 9.888,5m2. Như vậy, diện tích đất sử dụng thực tế tăng thêm 531,7m2 so với diện tích được công nhận theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ: Khoản 3 Điều 308 và Điều 310 Bộ luật Tố tụng dân sự.

1. Chấp nhận một phần kháng cáo của bà Lâm Thị Ú, ông Võ Dương H do ông Trương Hoài P đại diện; chấp nhận một phần kháng cáo của bà Lâm Ngọc L do ông Nguyễn Hùng C đại diện.

2. Hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 31/2025/DS-ST ngày 24 tháng 4 năm 2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng (nay là Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ); chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ giải quyết lại theo đúng quy định pháp luật.

3. Án phí dân sự phúc thẩm: Bà Lâm Thị Ú, ông Võ Dương H, bà Lâm Ngọc L không phải chịu.

- Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.