Bản án 68/2024/KDTM-ST — Tranh chấp về mua bán hàng hóa

[1] Quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án: Công ty H khởi kiện yêu cầu Công ty T2 thanh toán tiền phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa. Bị đơn Công ty T2 có trụ sở tại thành phố T, tỉnh Bình Dương. Do đó, căn cứ khoản 1 Điều 30, điểm b khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự, đây là loại việc về tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thành phố Tân Uyên, tỉnh Bình Dương.

[2] Theo các giấy uỷ quyền ghi ngày 12/7/2024, 19/8/2024, Công ty T2 uỷ quyền cho 03 người gồm ông Trần Ngọc G, ông Đặng Văn T1 và ông Yuan X và xác định địa chỉ của ông G tại thôn Y, xã Q, tỉnh Thanh Hóa, ông T1 tại số A V, Phường B, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh, ông Yuan X tại số C Làng T, quận Đ, thành phố Đ, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Tuy nhiên, theo các tài liệu do nguyên đơn cung cấp thể hiện, ông G có hộ khẩu thường trú tại phường D, thành phố D, tỉnh Bình Dương và hiện đang làm việc tại Công ty T2 (Trưởng bộ phận Pháp chế của Công ty T2), phía bị đơn cũng không cung cấp thông tin liên lạc của những người được uỷ quyền theo yêu cầu của Toà án để Toà án thực hiện việc tống đạt, những người đại diện theo uỷ quyền cũng không đến Toà án làm việc gây khó khăn cho hoạt động tố tụng. Quá trình giải quyết vụ án, Toà án đã tiến hành tống đạt thông báo về việc thụ lý vụ án, thông báo giao nộp bổ sung tài liệu, chứng cứ, giấy triệu tập cho Công ty T2 theo hai hình thức gửi trực tiếp tại trụ sở Công ty V. Công ty T2 đã nhận các văn bản tố tụng và cử đại diện theo uỷ quyền tham gia phiên hoà giải ngày 02/8/2024. Toà án đã tiến hành tống đạt thông báo về phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận công khai chứng cứ và hoà giải, quyết định đưa vụ án ra xét xử, quyết định hoãn phiên toà, quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời cho bị đơn bằng hình thức trực tiếp và qua bưu điện. Tuy nhiên, phía đại diện Công ty T2 không đến Toà án làm việc, không gửi văn bản, không cung cấp tài liệu chứng cứ, không trình bày ý kiến đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn mà chỉ nộp đơn khiếu nại đối với việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Do đó, xem như bị đơn tự từ bỏ quyền phản bác, chứng minh của mình đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Bị đơn Công ty T2 đã được tống đạt đúng quy định pháp luật nhưng vắng mặt tại phiên tòa lần thứ hai không có lý do. Do đó, căn cứ vào các Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vụ án vắng mặt bị đơn.

[3] Tại phiên tòa, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn thay đổi một phần yêu cầu khởi kiện yêu cầu Công ty T2 thanh toán tổng số tiền 5.742.583.828 đồng, trong đó tiền nợ gốc là: 4.706.530.888 đồng, tiền lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán tính đến ngày xét xử 30/9/2024 là 659.530.469 đồng, tiền phạt vi phạm hợp đồng là 376.522.471 đồng. Xét việc thay đổi yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiện ban đầu. Do đó, căn cứ khoản 1 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử chấp nhận.

[4] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn:

[4.1] Về số tiền nợ gốc: xét thấy, giữa Công ty H và Công ty T2 có quan hệ mua bán theo Hợp đồng nguyên tắc số 06/03/2023/TTF-HY ngày 06/3/2023, theo đó Công ty H bán hàng hoá là ván PB, MDF các loại cho Công ty T2. Công ty H cho rằng đã giao hàng cho Công ty T2 và đã xuất các hoá đơn số 384 ngày 24/4/2023, số 393, 394 ngày 25/4/2023, 563, 564, 565, 566 ngày 31/5/2023, 663 ngày 27/6/2023, 683, 684, 685, 686 ngày 28/6/2023, tổng số tiền các hoá đơn là 4.706.530.888 đồng. Qua kết quả cung cấp thông tin của Cục Thuế tỉnh B xác định Công ty T2 đã thực hiện việc khai báo thuế đối với các hoá đơn trên vào các kỳ kê khai thuế tháng 4, 5, 6/2023. Như vậy, có cơ sở xác định việc nguyên đơn đã giao hàng và xuất hoá đơn cho bị đơn, việc Công ty T2 không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán cho Công ty H là trái quy định tại Điều 50, 55 Luật Thương mại 2005. Do đó, nguyên đơn Công ty H khởi kiện yêu cầu bị đơn Công ty T2 thanh toán số tiền còn nợ 4.706.530.888 đồng là có cơ sở.

[4.2] Về yêu cầu thanh toán tiền lãi: Công ty H yêu cầu Công ty T2 thanh toán tiền lãi với mức lãi suất 01%/tháng tính đến ngày xét xử với số tiền 603.335.868 đồng. Tại Điều 306 Luật Thương mại quy định: “Trường hợp bên vi phạm hợp đồng chậm thanh toán tiền hàng hay chậm thanh toán thù lao dịch vụ và các chi phí hợp lý khác thì bên bị vi phạm hợp đồng có quyền yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền chậm trả đó theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thoả thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác”. Như đã phân tích ở phần trên do bị đơn vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên việc nguyên đơn yêu cầu bị đơn phải chịu tiền lãi trên số tiền chậm trả là có căn cứ. Xét thấy, tại thời điểm xét xử (ngày 30/9/2024) mức lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường là 13,75%/năm (mức lãi suất nợ quá hạn tại Ngân hàng TMCP Đ là 12%/năm, tại Ngân hàng TMCP S là 15,75%/năm, tại Ngân hàng N là 13,5%/năm). Do đó, việc Công ty H yêu cầu Công ty T2 thanh toán tiền lãi chậm trả với mức lãi suất 1%/tháng tương đương 12%/năm tính đến ngày xét xử với số tiền là 659.530.469 đồng là có lợi hơn cho bị đơn nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[4.3] Về yêu cầu phạt vi phạm: Công ty H yêu cầu Công ty T2 thanh toán tiền phạt do vi phạm nghĩa vụ thanh toán với mức 8% của số tiền vi phạm hợp đồng với số tiền 376.522.471 đồng. Xét thấy, tại khoản 7.1 Điều 7 Hợp đồng nguyên tắc ngày 06/3/2023 về phạt vi phạm, hai bên thoả thuận: “Nếu Bên A thanh toán không đúng tiến độ quy định, với điều kiện Bên B đã hoàn thành đúng và đủ trách nhiệm của mình theo Hợp đồng này, Bên A phải chịu phạt theo lãi suất ngân hàng N1 tại thời điểm đó của Đơn Đặt hàng cho việc thanh toán chậm, nhưng tối đa không quá 8 (tám) % giá trị của Đơn đặt hàng và bồi thường mọi thiệt hại phát sinh cho Bên B”. Xét thấy, sự thoả thuận giữa hai bên về việc phạt vi phạm hợp đồng là hoàn toàn tự nguyện, phù hợp với quy định pháp luật. Tuy nhiên, các bên thoả thuận phạt vi phạm theo lãi suất ngân hàng N1 nhưng không xác định loại lãi suất áp dụng (lãi tiết kiệm hay lãi cho vay, ngắn hạn, trung hạn, dài hạn hay quá hạn…) mà chỉ xác định tối đa không quá 8% giá trị đơn hàng. Vì vậy, không có cơ sở để áp dụng lãi suất của ngân hàng N1. Tại Điều 301 Luật Thương mại quy định: “Mức phạt đối với vi phạm nghĩa vụ hợp đồng hoặc tổng mức phạt đối với nhiều vi phạm do các bên thoả thuận trong hợp đồng, nhưng không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm, trừ trường hợp quy định tại Điều 266 của Luật này”. Do đó, việc Công ty H yêu cầu Công ty T2 chịu phạt với mức 8% trên số tiền vi phạm là 4.706.530.888 đồng với số tiền 376.522.471 đồng là phù hợp với thoả thuận của hai bên và có căn cứ theo quy định tại Điều 300, 301 Luật Thương mại.

[5] Từ những phân tích trên, xét thấy có cơ sở chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Quan điểm giải quyết vụ án của Kiểm sát viên đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Tân Uyên là phù hợp.

[6] Quá trình giải quyết vụ án, Công ty H yêu cầu Toà án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời Phong toả tài khoản của Công ty T2 tại ngân hàng. Toà án đã ban hành các quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời số 06/2024/QĐ-BPKCTT ngày 12/9/2024, số 07/2024/QĐ-BPKCTT và 08/2024/QĐ-BPKCTT ngày 26/9/2024 để bảo đảm thi hành án. Xét thấy, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận và không có căn cứ để hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời. Do đó, cần tiếp tục duy trì quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nêu trên, việc hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời được giải quyết khi có căn cứ theo quy định của pháp luật.

[7] Về án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm: Căn cứ vào Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án: Bị đơn Công ty T2 phải chịu án phí đối với phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được Tòa án chấp nhận là 5.742.583.828 đồng, tương đương số tiền án phí: 113.742.584 đồng.