Bản án 644/2025/LĐ-ST — Tranh chấp về quyền, lợi ích liên quan đến việc làm, tiền lương...

NỘI DUNG VỤ ÁN

Nguyên đơn làm việc tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Một Thành viên Đầu tư và Xây dựng T (Công ty T) từ năm 2006 theo hợp đồng lao động (HĐLĐ). Ngày 14/6/2024, nguyên đơn có đơn đề nghị thôi việc. Tại thời điểm này, nguyên đơn đang giữ chức vụ Trưởng phòng Kinh doanh, Phó Chủ tịch Công đoàn cơ sở, Chi ủy viên, thành viên Hội đồng thi đua, khen thưởng và các hội đồng khác trong Công ty. Nguyên đơn chính thức nghỉ việc theo Quyết định số 145/QĐ-TT ngày 25/7/2024 của Công ty T. Ngày 27/6/2024, nguyên đơn nộp đơn khởi kiện, yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn phải thanh toán các khoản tiền tổng cộng là 84,756,622 (tám mươi bốn triệu bảy trăm năm mươi sáu nghìn sáu trăm hai mươi hai) đồng, bao gồm: (i) Khen thưởng cá nhân theo Thỏa ước lao động tập thể năm 2023 là 1,500,000 (một triệu năm trăm nghìn) đồng; (ii) tiền thưởng 01 tháng lương năm 2023 theo Quyết định của Hội đồng thi đua khen thưởng và kỷ luật là 15,540,000 (mười lăm triệu năm trăm bốn mươi triệu) đồng; (iii) tiền lương đợt cuối từ quỹ lương của người lao động là 67,716,622 (sáu mươi bảy triệu bảy trăm mười sáu nghìn sáu trăm hai mươi hai) đồng. Tại đơn khởi kiện sửa đổi, bổ sung khởi kiện ngày 10/02/2025, nguyên đơn bổ sung thêm khoản tiền thưởng năm 2023 tương đương với nửa tháng lương theo Quyết định của Hội đồng thi đua khen thưởng và kỷ luật là 7,770,000 (bảy triệu bảy trăm bảy mươi nghìn) đồng; tổng cộng các khoản là 92,526,622 (chín mươi hai triệu năm trăm hai mươi sáu nghìn sáu trăm hai mươi hai) đồng. Tại phiên tòa ngày 19/8/2025, nguyên đơn bổ sung yêu cầu Tòa án công nhận kết quả xếp loại, đánh giá người lao động (NLĐ) năm 2023 của nguyên đơn là Hoàn thành tốt nhiệm vụ; các yêu cầu khác giữ nguyên.

Quá trình giải quyết vụ án và kết quả tranh tụng tại phiên tòa ghi nhận các vấn đề sau đây:

A. Nguyên đơn và người đại diện trình bày: Công ty không có Quy chế đánh giá, xếp loại chất lượng NLĐ. Hàng năm, khoảng tháng 10 hoặc 11, Công ty sẽ ban hành Hướng dẫn về việc đánh giá, xếp loại chất lượng NLĐ trong năm đó. Thông thường, quy trình đánh giá, xếp loại chất lượng NLĐ được thực hiện theo các bước như sau: (1) NLĐ viết bản kiểm điểm, tự xếp loại, (2) tập thể phòng xem xét, đánh giá, đóng góp ý kiến, (3) NLĐ được lãnh đạo Phòng hoặc Tổng Giám đốc phân loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ trong năm, (4) Hội đồng thi đua khen thưởng của Công ty quyết định kết quả phân loại, xác định hệ số thưởng làm căn cứ để chi trả lương, thưởng hàng năm. Suốt gần 20 năm công tác, ông đã được xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên. Theo Hướng dẫn số 1317/HD-TT ngày 22/12/2023 (gọi tắt là Hướng dẫn 1317) của Công ty T, Trưởng phòng đánh giá NLĐ, Tổng Giám đốc đánh giá cấp Trưởng, phó phòng. Tại cuộc họp ngày 25/12/2023 của Phòng Kinh doanh, ông tự xếp loại bản thân “Hoàn thành tốt nhiệm vụ”, tổng hợp các ý kiến đóng góp nhất trí nội dung này. Ông không được biết kết quả Tổng giám đốc đánh giá xếp loại của mình như thế nào. Cho đến ngày 28/12/2023, trong cuộc họp chi bộ, ông Nguyễn Hữu C là Quyền Tổng giám đốc đã tự ý đánh giá ông là “Không hoàn thành nhiệm vụ” và ghi nhận xét trong Phiếu đánh giá của ông. Ông cho rằng ông C mới chỉ là Quyền Tổng giám đốc, không phải lãnh đạo trực tiếp của ông, đã thực hiện việc đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành công việc không tuân theo Quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 36 của Bộ luật Lao động năm 2019 mà theo Hướng dẫn số 1317. Đây là hướng dẫn do Công ty đơn phương ban hành cuối tháng 12, không tham khảo ý kiến của Ban chấp hành Công đoàn cơ sở hoặc NLĐ của Công ty, áp dụng chung cho tất cả NLĐ, không có bất cứ tiêu chí nào để đo lường tỉ lệ hoàn thành nhiệm vụ. Do đó, ông không được hưởng quyền lợi về các khoản tiền thưởng cuối năm theo Hướng dẫn 1318/HD-TT ngày 22/12/2023 (Hướng dẫn 1318), Thỏa ước lao động và Quy chế lương, thưởng. Phòng Kinh doanh luôn là đơn vị gương mẫu đi đầu và được Hội đồng thi đua khen thưởng công nhận, đề xuất khen tặng tập thể lao động tiên tiến của Văn phòng Thành ủy. Ông đã hoàn thành 100% công việc được phân công theo HĐLĐ đã ký kết, đáp ứng công việc theo Quyết định số 288/QĐ-TT ngày 29/9/2022 về việc mô tả công việc cho các chức danh tại các phòng, ban Công ty Tân Thuận, không báo cáo vượt cấp, không vi phạm nội quy, quy chế, không bị xử lý kỉ luật trong năm thi đua. Ông xác định ba khoản tiền là tiền thưởng, không phải tiền lương và đề nghị mức thưởng giống trường hợp của ông Lê Hoàng K với vị trí tương tự (Trưởng phòng Quản lý dự án).

B. Đại diện bị đơn trình bày: Bị đơn thống nhất với trình bày của nguyên đơn về thời gian công tác, nghỉ việc và xác định ba khoản tiền mà nguyên đơn yêu cầu là tiền thưởng, không phải tiền lương, xác nhận Công ty không có Quy chế đánh giá, xếp loại chất lượng NLĐ hàng năm mà áp dụng các Hướng dẫn đúng như nguyên đơn trình bày. Bị đơn cho rằng Hướng dẫn 1317 có giá trị pháp lý bởi lẽ các nội dung trong Hướng dẫn được công khai phổ biến đến toàn thể NLĐ thống nhất thực hiện. Các nội dung này được triển khai trong thời gian dài, lặp đi lặp lại hằng năm, được hai bên thừa nhận và thực hiện trong thời gian xác lập quan hệ lao động, phù hợp với quy định về tập quán tại khoản 1 Điều 5 của Bộ luật Dân sự 2015. Việc nguyên đơn cho rằng phải áp dụng điểm a khoản 1 Điều 36 của Bộ luật Lao động năm 2019 về Quy chế đánh giá mức độ hoàn thành công việc là không hợp lý. Đánh giá mức độ hoàn thành công việc của NLĐ là quy định nội bộ nhằm mục đích khen thưởng, từ đó làm căn cứ xét lương, thưởng cuối năm, phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 104 Bộ luật Lao động 2019. Công ty Tân Thuận không bắt buộc ban hành quy chế này. Quy chế này chỉ áp dụng trong trường hợp đánh giá mức độ công việc làm yếu tố quyết định trong việc đơn phương chấm dứt hợp đồng. Đối với các trường hợp khác, Bộ luật Lao động năm 2019 không điều chỉnh.

Nguyên đơn không hoàn thành nhiệm vụ vì đã vi phạm Điều 4.2 và 5.4 trong Hướng dẫn 1317. Cụ thể: vi phạm về ý thức tổ chức kỷ luật (báo cáo vượt cấp ngày 04/12/2023 và 19/12/2023), vi phạm về ý thức đoàn kết, quan hệ trong công tác (các nội dung đơn phản ánh của nguyên đơn không có dẫn chứng, căn cứ, chứng cứ chứng minh làm cho nội bộ bị mất đoàn kết, hình ảnh, uy tín của Công ty bị ảnh hưởng, tốn thời gian công sức để giải trình), không hoàn thành công việc được giao (với vị trí là Trưởng phòng kinh doanh theo Bản mô tả công việc ban hành kèm Quyết định số 288/QĐ-TT ngày 29/9/2022, tỉ lệ mức độ uy tín thấp 57,14%).

Hướng dẫn 1318 được ban hành dựa trên các quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng và hướng dẫn hàng năm của Văn phòng Thành ủy nên có giá trị pháp lý. Do nguyên đơn không hoàn thành nhiệm vụ nên không đủ tiêu chuẩn bình xét danh hiệu Lao động tiên tiến và hưởng các khoản tiền thưởng theo Thỏa ước lao động tập thể, quy chế trả lương, thưởng. Bị đơn đề nghị Tòa án không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, bao gồm cả yêu cầu bổ sung tại phiên tòa.

C. Những người làm chứng trình bày:

- Ông Nguyễn Hữu C trình bày tại văn bản số 1273/CV-TT ngày 15/11/2024: Thống nhất với trình bày của bị đơn. Ngày 04/12/2023 nguyên đơn có báo cáo vượt cấp đến Văn phòng Thành ủy, vi phạm quy định nội bộ của Công ty, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, hình ảnh của Công ty. Hành vi này bị Công ty xử lý kỷ luật lao động hình thức khiển trách. Là một trong những nội dung để Công ty xem xét, đánh giá, phân loại, bình xét thi đua, khen thưởng và hành vi này là một trong những lý do khiến nguyên đơn bị xếp loại Không hoàn thành nhiệm vụ trong năm 2023.

- Đại diện Công đoàn cơ sở (CĐCS) Công ty T có ông Lê Hoàng Klà Chủ tịch Công đoàn trình bày: Việc đánh giá, xếp loại NLĐ hàng năm không được ban hành thành quy chế mà bằng văn bản có tên gọi là “Hướng dẫn về việc kiểm điểm, đánh giá và xếp loại chất lượng người lao động” và “Hướng dẫn về việc bình xét thi đua”. CĐCS không tham gia vào việc xây dựng các văn bản hướng dẫn trên vì là hoạt động điều hành nội bộ của Công ty. Tuy nhiên, CĐCS có theo dõi việc Công ty triển khai, đánh giá xếp loại NLĐ hàng năm để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp cho Công đoàn viên. Quá trình triển khai các năm, CĐCS không nhận được bất cứ đơn, thư khiếu nại nào của NLĐ liên quan đến việc đánh giá, xếp loại cuối năm. Việc đánh giá, xếp loại NLĐ và bình xét thi đua là hai việc khác nhau. Công ty sẽ thực hiện việc đánh giá, xếp loại NLĐ trước, không phải họp Hội đồng thi đua khen thưởng; người đánh giá là cấp trên trực tiếp của NLĐ, thẩm quyền quy định rõ trong hướng dẫn. Sau khi có kết quả đánh giá, xếp loại, Hội đồng thi đua khen thưởng tiến hành họp xét, bình chọn các danh hiệu thi đua của NLĐ. Năm 2023, Công ty đã ban hành hai Hướng dẫn 1317 và 1318 đúng như nguyên đơn, bị đơn trình bày. CĐCS đánh giá hai Hướng dẫn này là đúng quy định của pháp luật và đúng theo thông lệ áp dụng hàng năm của Công ty. Ngày 28/12/2023, CĐCS không cử đại diện tham gia cuộc họp đánh giá xếp loại vì đây là cuộc họp Chi bộ cuối năm, tổ chức theo Kế hoạch số 47-KH/CU ngày 22/12/2023 của Chi bộ Công ty. Cuộc họp này có mục đích để đánh giá, xếp loại Đảng viên trong năm 2023, không phải là cuộc họp đánh giá, xếp loại chất lượng NLĐ. Những NLĐ là đảng viên sẽ đọc Bản kiểm điểm trước chi bộ, tự đánh giá xếp loại đảng viên và mức độ hoàn thành nhiệm vụ; đại diện chi ủy thông báo kết quả nhận xét theo Quy định 213 của cấp ủy nơi đảng viên cư trú, thông tin kết quả đánh giá xếp loại NLĐ, cuối cùng Chi bộ sẽ tiến hành bỏ phiếu. Trường hợp nguyên đơn là cấp Trưởng phòng nên thuộc thẩm quyền đánh giá của Tổng giám đốc. Thời điểm họp Chi ủy chưa nhận được kết quả đánh giá, xếp loại của nguyên đơn nên Tổng giám đốc sẽ trực tiếp đánh giá và quyết định xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các Trưởng phòng. Từ khi có kết quả đánh giá, xếp loại và toàn bộ quá trình họp Hội đồng thi đua khen thưởng từ ngày 29/12/2023 đến 05/02/2024, nguyên đơn không gửi bất cứ đơn thư khiếu nại nào đến CĐCS.

D. Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 5, Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu ý kiến: Về tố tụng, những người tiến hành tố tụng, những người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự từ khi thụ lý vụ án đến phiên tòa hôm nay. Về nội dung, đề nghị Tòa án đình chỉ yêu cầu công nhận kết quả đánh giá xếp loại cuối năm 2023 là Hoàn thành tốt nhiệm vụ vì không thuộc thẩm quyền của Tòa án; không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Về án phí nguyên đơn phải chịu theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Thứ nhất, theo thừa nhận của nguyên đơn, bị đơn cùng đại diện CĐCS thì từ trước đến nay, Công ty T không có Quy chế đánh giá, xếp loại chất lượng NLĐ và Quy chế đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 36 của Bộ luật Lao động năm 2019. Năm 2023, Công ty áp dụng Hướng dẫn số 1317 để đánh giá, xếp loại chất lượng NLĐ. Như đã phân tích ở trên, “mức độ hoàn thành công việc” chỉ là một trong những tiêu chí đánh giá, xếp loại “chất lượng NLĐ”. Trong mục 5.4 của Hướng dẫn 1317 có đề cập đến khối lượng công việc hoàn thành (dưới 70%) nhưng không có tiêu chuẩn định lượng mức độ hoàn thành công việc như thế nào là dưới 70%. Theo mục 1.1 Phần IV của Quyết định số 1248/QĐ-HĐTV ngày 16/6/2022 của Hội đồng Thành viên Công ty T về ban hành quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của các phòng, ban chuyên môn thuộc Công ty TNHH MTV đầu tư và xây dựng T thì chức năng của Phòng Kinh doanh gồm: (i) triển khai thực hiện hiệp thương, bồi thường tại các dự án do Công ty làm chủ đầu tư, (ii) quản lý, khai thác kinh doanh bất động sản do Công ty làm chủ đầu tư và bất động sản được ủy quyền, (iii) thực hiện thủ tục nhận chuyển nhượng nhà, đất tạo quỹ nhà, đất kinh doanh cho Công ty, (iv) xây dựng hình ảnh doanh nghiệp, mạng lưới khách hàng và quảng bá sản phẩm. Các nhiệm vụ cụ thể của bốn chức năng trên được chi tiết hóa trong mục 1.2. Tại mục 4 của Bản mô tả công việc cho các chức danh tại các phòng, ban Công ty T ban hành kèm theo Quyết định số 288/QĐ-TT ngày 29/3/2022 của Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV đầu tư và xây dựng T thì Giám đốc phòng (sau này đổi thành Trưởng phòng) có tất cả 12 nhiệm vụ được liệt kê tại trang số 12; không phân định tỉ lệ hoàn thành từng nhiệm vụ là bao nhiêu %. Theo Phiếu đánh giá và phân loại Trưởng phòng ngày 25/12/2023 thì nguyên đơn không kiểm điểm tất cả 12 nhiệm vụ trong 04 chức năng, chỉ tập trung vào nhiệm vụ về quản lý, khai thác kinh doanh bất động sản. Phần nhận xét, đánh giá của ông Nguyễn Hữu C không định lượng được các nhiệm vụ không hoàn thành chiếm bao nhiêu % khối lượng công việc. Tại phiên tòa, bị đơn cho rằng công việc chủ yếu của Phòng kinh doanh cũng như nhiệm vụ chính của nguyên đơn là quản lý, khai thác kinh doanh bất động sản nhưng không chứng minh được khối lượng công việc, chất lượng công việc mà nguyên đơn không hoàn thành theo định mức dưới 70% như mục 5.4 của Hướng dẫn 1317 đã nêu.

Thứ hai, bị đơn cho rằng trong thời gian làm việc tại Công ty, nguyên đơn thường xuyên không hoàn thành nhiệm vụ của Trưởng phòng, có hành vi vi phạm nội quy, quy chế, nhưng bị đơn không lập biên bản để nhắc nhở, kiểm điểm cá nhân hoặc trước tập thể, không có quyết định xử lý kỷ luật. Bị đơn không chứng minh được nguyên đơn vi phạm về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống như mục 4.2 của Hướng dẫn 1317. Lưu ý rằng, nguyên đơn là thành viên của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội nếu vi phạm nguyên tắc hoạt động của tổ chức đó thì phải do tổ chức xử lý mà không thuộc thẩm quyền của người sử dụng lao động.

Thứ ba, tại thời điểm đánh giá, xếp loại chất lượng NLĐ, nguyên đơn chưa bị kỉ luật. Đến ngày 31/5/2024, Công ty mới ban hành Quyết định xử lý kỉ luật số 100/QĐ-TT về hành vi báo cáo vượt cấp theo hình thức khiển trách. Đánh giá xếp loại NLĐ khi chưa có văn bản kết luận hành vi vi phạm của NLĐ không có sức thuyết phục. Xét ý kiến của ông Nguyễn Hữu C cho rằng việc xử lý kỉ luật là một trong những căn cứ để đánh giá NLĐ không hoàn thành nhiệm vụ năm 2023 là không có cơ sở chấp nhận. Trường hợp thực tế NLĐ vi phạm và bị kỉ luật thì việc đánh giá lại, hủy bỏ kết quả đánh giá cũ, hủy bỏ nội dung thi đua khen thưởng được áp dụng tương tự như mục 1, 14 của Hướng dẫn số 04-HD/TU ngày 11/12/2023 của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh mà không phải thực hiện trước khi có Quyết định kỉ luật.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ vào khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 32, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 40, 63, 85, 86, 92, 147, 157, 217, 229, 235, 266, 269, 271, 272, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

Căn cứ vào các Điều 85, 134, 135, 138, 140, 141 của Bộ luật Dân sự năm 2015;

Căn cứ vào các Điều 7, 36, 179, 188, 190, 219 của Bộ luật Lao động năm 2019;

Căn cứ vào Luật Thi hành án Dân sự năm 2008 (sửa đổi bổ sung năm 2014);

Căn cứ vào Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022;

Căn cứ vào Luật Công đoàn năm 2024;

Căn cứ vào Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Căn cứ vào Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thành lập Tòa án nhân dân cấp Tỉnh, Tòa án nhân dân Khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp Tỉnh, Tòa án nhân dân Khu vực;

Áp dụng tương tự Nghị định số 90/2020/NĐ-CP ngày 13/8/2020 của Chính phủ về đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức;

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Cao Công T về các khoản tiền thưởng gồm (i) Khen thưởng cá nhân theo Thỏa ước lao động tập thể năm 2023 là 1,500,000 (một triệu năm trăm nghìn) đồng; (ii) tiền thưởng 01 tháng lương năm 2023 theo Quyết định của Hội đồng thi đua khen thưởng và kỷ luật là 15,540,000 (mười lăm triệu năm trăm bốn mươi triệu) đồng; (iii) tiền thưởng tương đương 1,5 tháng lương đợt cuối từ quỹ lương của người lao động là 75,466,622 (bảy mươi lăm triệu bốn trăm sáu mươi sáu nghìn sáu trăm hai mươi hai) đồng, tổng cộng là 92,526,622 (chín mươi hai triệu năm trăm hai mươi sáu nghìn sáu trăm hai mươi hai) đồng.

2. Án phí lao động sơ thẩm:

2.1 Nguyên đơn phải chịu án phí là 2,775,799 (hai triệu bảy trăm bảy mươi lăm nghìn bảy trăm chín mươi chín) đồng.

2.2 Bị đơn không phải chịu án phí.

3. Kiến nghị Thanh tra Sở Nội vụ, Liên đoàn Lao động Thanh phố H trong phạm vi thẩm quyền của mình, thanh tra, kiểm tra hoặc kiến nghị Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, Quy chế dân chủ cơ sở của Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng T; kiểm tra, giám sát việc xây dựng các Quy chế nội bộ, trong đó có Quy chế về đánh giá, xếp loại chất lượng người lao động để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

4. Đương sự có mặt được quyền kháng cáo trong thời hạn 15 (mười lăm) ngày kể từ ngày tuyên án. Đương sự vắng mặt có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 (mười lăm) ngày kể từ ngày nhận được tống đạt hợp lệ bản án.

5. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.