Bản án 643/2022/HC-PT — Hành chính

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Lê Văn An

Các thẩm phán:

Bà Nguyễn Thị Thụy Vũ

Ông Nguyễn Văn Khương

- Thư ký phiên toà: Ông Nguyễn Hữu Trung – Thư ký Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Ông Nguyễn Kim Đoạn – Kiểm sát viên.

Ngày 17 tháng 8 năm 2022, tại trụ sở, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm công khai vụ án hành chính thụ lý số: 125/2022/TLHC-PT ngày 18 tháng 3 năm 2022 về việc “khiếu kiện quyết định hành chính”. Do Bản án hành chính sơ thẩm số 882/2021/HC-ST ngày 25 tháng 06 năm 2021 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh bị kháng cáo. Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 1473/2022/QĐ-PT ngày 26/7/2022 giữa các đương sự:

1. Người khởi kiện: Bà Vũ Thị T, sinh năm 1970 (có mặt);

Địa chỉ cư trú: Tổ A, Khu phố B, phường D, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh.

Địa chỉ liên hệ: Số F, đường G, tổ I, Khu phố B, phường D, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh.

Người đại diện hợp pháp của người khởi kiện:

Bà Đỗ Thị H, sinh năm 1956, địa chỉ: Tổ I, Khu phố B, phường D, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt);

Ông Nguyễn Hữu C, sinh năm: 1982, địa chỉ: đường J, Phường K, quận L, Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt);

Là những người đại diện theo ủy quyền (Giấy ủy quyền công chứng số 3653 ngày 15/7/2020 tại Văn phòng công chứng M).

2. Người bị kiện: Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh.

Địa chỉ: đường N, phường D, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh.

Người đại diện hợp pháp của người bị kiện: Ông Nguyễn Minh O, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E, địa chỉ: đường N, phường D, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh, là người đại diện theo ủy quyền (Quyết định ủy quyền số 4159/QĐ-UBND ngày 09/8/2022) (có đơn xin xét xử vắng mặt);

Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị kiện: Ông Phan Trung P, Đội phó Đội Quản lý trật tự đô thị Quận E, địa chỉ: đường N, phường D, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh (Quyết định cử người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp số 4197/QĐ-UBND ngày 09/8/2020) (có đơn xin xét xử vắng mặt).

- Người kháng cáo: Người khởi kiện Bà Vũ Thị T kháng cáo.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ, bản án sơ thẩm và lời khai của các bên tham gia vụ kiện tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Ngày 25/5/2020, Bà Vũ Thị T gửi đơn khởi kiện đến Tòa án yêu cầu hủy bỏ Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18/4/2019 về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E (sau đây viết tắt là Quyết định 2513), do không được giao trực tiếp quyết định này và thông báo trước 05 ngày để Bà T tự di dời container.

Ngày 16/12/2020, tại biên bản kiểm tra chứng cứ và đối thoại, Bà T xác định yêu cầu Tòa án hủy Quyết định 2513 và buộc Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E bồi thường thiệt hại 214.000.000 đồng theo bản tự khai ngày 10/10/2020. Ngoài ra, chậm nhất ngày 26/12/2020 Bà T sẽ có văn bản ý kiến cho Tòa án về việc có kiện Quyết định số 2104/QĐ-XPVPHC ngày 26/3/2019 và Quyết định số 3505/QĐ-UBND-ĐT ngày 05/6/2019 hay không, nếu quá hạn này không có thì Bà T đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật.

Ngày 23/12/2020, Bà T có đơn yêu cầu khởi kiện bổ sung hủy Quyết định số 2104/QĐ-XPVPHC ngày 26/3/2019 về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E (sau đây viết tắt là Quyết định 2104), Quyết định số 3505/QĐ-UBND-ĐT ngày 05/6/2019 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E về giải quyết đơn khiếu nại lần đầu của Bà T đối với Quyết định 2513 (sau đây viết tắt là Quyết định 3505), do các quyết định này là bao che cho hành vi động cơ trù dập người dân tố cáo tham nhũng tại khu đất thu hồi trái luật và container mà Bà T đặt trên đất bị cưỡng chế không phải là công trình xây dựng. Bà T yêu cầu Tòa án buộc Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E bồi thường thiệt hại do các Quyết định 2104 và 2513 nêu trên gây ra với số tiền là 214.000.000 đồng.

Ngày 05/4/2021, Bà T tiếp tục có đơn yêu cầu khởi kiện bổ sung hủy Quyết định số 3589/QĐ-UBND-ĐT ngày 11/6/2019 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E về giải quyết đơn khiếu nại lần đầu của Bà T đối với Quyết định 2104 (sau đây viết tắt là Quyết định 3589).

Tại các Văn bản số 7826/UBND-ĐT ngày 19 tháng 10 năm 2020 và Văn bản số 10355/UBND-ĐT ngày 31 tháng 12 năm 2020 của người bị kiện Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E ý kiến như sau:

Liên quan đến công trình vi phạm trật tự xây dựng tại một phần thửa đất số 74, tờ bản đồ số 44, Tổ A, Khu phố B, phường D, Quận E do Bà Vũ Thị T làm chủ đầu tư, người bị kiện ý kiến như sau:

1. Về pháp lý khu đất.

Ngày 24 tháng 6 năm 2016, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 2741/QĐ-UBND về việc giao đất cho Quỹ phát triển nhà thành phố để đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật toàn khu dự án nhà ở cho người có thu nhập thấp tại phường D, Quận E.

Ngày 24 tháng 8 năm 2010, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CT02349 cho Quỹ phát triển nhà ở Thành phố Hồ Chí Minh.

2. Về quá trình xử lý công trình vi phạm.

Ngày 20 tháng 3 năm 2019, Ủy ban nhân dân phường D phối hợp Đội Thanh tra địa bàn Quận E (thuộc Thanh tra Sở Xây dựng) kiểm tra lập Biên bản vi phạm hành chính số 23/BB-VPHC đối với Bà Vũ Thị T do đã có hành vi vi phạm: Tổ chức thi công xây dựng công trình không có Giấy phép xây dựng mà theo quy định phải có giấy phép xây dựng theo Điểm a, Khoản 5, Điều 15 Nghị định số 139/2017/NĐ-CP ngày 27 tháng 11 năm 2017 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng; khai thác, chế biến, kinh doanh khoáng sản làm vật liệu xây dựng, sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; kinh doanh bất động sản, phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà và công sở. Địa điểm vi phạm: Một phần thửa đất số 74, tờ bản đồ số 44, Tổ A, Khu phố B, phường D, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh; Công trình: Container kích thước ngang 2,4 mét; dài 6,0 mét; cao 2,55 mét (có cửa đi và cửa sổ).

Ngày 21 tháng 3 năm 2019, Ủy ban nhân dân phường D có Công văn số 272/UBND về việc xử lý công trình vi phạm xây dựng không phép của Bà Vũ Thị T tại một phần thửa đất số 74, tờ bản đồ số 44, Tổ A, Khu phố B, phường D, Quận E, chuyển hồ sơ vi phạm hành chính đến phòng Quản lý đô thị để tham mưu Ủy ban nhân dân quận ban hành Quyết định xử lý theo quy định.

Do container được đặt trên khu đất đã được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh giao Quỹ phát triển nhà thành phố để đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật toàn khu dự án nhà ở cho người có thu nhập thấp tại phường D, Quận E và đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CT02349 ngày 24 tháng 8 năm 2010. Đồng thời, theo hình ảnh đính kèm Biên bản vi phạm hành chính của Ủy ban nhân dân phường D thì công trình trên đã hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Căn cứ Điểm d, Khoản 11, Điều 15 Nghị định số 139/2017/NĐ-CP ngày 27 tháng 11 năm 2017 của Chính phủ “Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm đối với hành vi quy định tại khoản 2, khoản 4, khoản 5 (mà hành vi vi phạm đã kết thúc), khoản 6 và khoản 7” và Thông tư số 03/2018/TT-BXD ngày 24 tháng 4 năm 2018 của Bộ xây dựng quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 139/2017/NĐ-CP.

Ngày 26 tháng 3 năm 2019, Ủy ban nhân dân Quận E ban hành Quyết định số 2104/QĐ-XPVPHC về việc xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng đối với Bà Vũ Thị T.

Ngày 29 tháng 3 năm 2019, Ủy ban nhân dân phường D tiến hành niêm yết Quyết định số 2104 tại công trình vi phạm thuộc một phần thửa 74, tờ bản đồ số 44, Tổ A, Khu phố B, phường D.

Do Bà Vũ Thị T không chấp hành Quyết định số 2104/QĐ-XPVPHC ngày 26 tháng 3 năm 2019 về việc xử phạt vi phạm hành chính. Ngày 18 tháng 4 năm 2019, Ủy ban nhân dân Quận E ban hành Quyết định số 2513/QĐ-CCXP về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với công trình xây dựng tại một phần thửa 74, tờ bản đồ số 44, Tổ A, Khu phố B, phường D do Bà Vũ Thị T làm chủ đầu tư.

3. Thông tin liên quan đến quá trình tổ chức thi hành Quyết định số 2531/QĐ-CCXP ngày 18 tháng 4 năm 2019 về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với Bà Vũ Thị T:

Ngày 23 tháng 4 năm 2019, Ủy ban nhân dân phường D tiến hành niêm yết Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18 tháng 4 năm 2019 về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với công trình xây dựng tại một phần thửa 74, tờ bản đồ số 44, Tổ A, Khu phố B, phường D.

Do Bà Vũ Thị T không chấp hành tháo dỡ công trình vi phạm, ngày 08 tháng 5 năm 2019, Ủy ban nhân dân Quận E ban hành Kế hoạch số 5215/KH-UBND-ĐT về việc tổ chức thi hành các Quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E trên địa bàn phường D, Quận E (Đợt 2 - Năm 2019) trong đó có công trình vi phạm trật tự xây dựng của Bà Vũ Thị T.

Ngày 10 tháng 6 năm 2019, Ủy ban nhân dân phường D ban hành Kế hoạch 139/KH-UBND về việc phối hợp tổ chức thực hiện Kế hoạch số 5215/KH-UBND-ĐT ngày 08 tháng 5 năm 2019 của Ủy ban nhân dân Quận E.

Ngày 19 tháng 6 năm 2019, Ủy ban nhân dân phường D phối hợp cùng phòng Quản lý đô thị (Đội Quản lý trật tự đô thị) và các đơn vị tổ chức cưỡng chế thực hiện Quyết định số 2513/QĐ-CCKPHQ ngày 18 tháng 4 năm 2019 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E đối với Bà Vũ Thị T theo Kế hoạch số 5215/KH-UBND-ĐT ngày 08 tháng 5 năm 2019 của Ủy ban nhân dân Quận E.

Cùng ngày 19 tháng 6 năm 2019, Ủy ban nhân dân phường D bàn giao phòng Tài chính - Kế hoạch tiếp nhận tài sản sau cưỡng chế để lưu trữ tại Kho công sản Quận E.

Ủy ban nhân dân Quận E nhận thấy trường hợp vi phạm trật tự xây dựng của Bà Vũ Thị T đã được Ủy ban nhân dân phường D phối hợp Đội Thanh tra địa bàn Quận E (thuộc Thanh tra Sở Xây dựng) kiểm tra lập Biên bản vi phạm hành chính số 23/BB-VPHC ngày 20 tháng 3 năm 2019, Ủy ban nhân dân Quận E ban hành Quyết định số 2104/QĐ-XPVPHC ngày 26 tháng 3 năm 2019 về xử phạt vi phạt vi phạm hành chính và Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18 tháng 4 năm 2019 về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với Bà Vũ Thị T là đúng quy định.

4. Về giải quyết khiếu nại:

Sau khi Ủy ban nhân dân phường D tiến hành niêm yết Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18 tháng 4 năm 2019 vào ngày 23 tháng 4 năm 2019 thì ngày 02 tháng 5 năm 2019, Bà Vũ Thị T có đơn khiếu nại yêu cầu thu hồi Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18 tháng 4 năm 2019 của Ủy ban nhân dân Quận E về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

Ngày 05 tháng 6 năm 2019, Ủy ban nhân dân Quận E ban hành Quyết định số 3505/QĐ-UBND-ĐT về việc giải quyết đơn khiếu nại của Bà Vũ Thị T (lần đầu). Trong đó có nội dung: “Giữ nguyên Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18 tháng 4 năm 2019 của Ủy ban nhân dân Quận E. Bác nội dung khiếu nại của Bà Vũ Thị T về việc yêu cầu hủy bỏ Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18 tháng 4 năm 2019 của Ủy ban nhân dân Quận E về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với Bà Vũ Thị T”.

Ngày 19 tháng 7 năm 2019, Ủy ban nhân dân Quận E đã có Công văn số 7636/UBND-ĐT về việc trả lời đơn của Bà Vũ Thị T kiến nghị, phản ánh các công trình xây dựng không phép, lấn chiếm đất công tại đường Q không được xử lý dứt điểm.

Ngày 05 tháng 8 năm 2019, Ủy ban nhân dân quận có Công văn số 8042/UBND-ĐT về việc trả lời đơn của Bà Vũ Thị T yêu cầu đơn vị thi công khu vui chơi giải trí tại khu đất 12,28ha tạm ngừng thi công xây dựng để chờ giải quyết nội dung kiến nghị Quyết định số 3503/QĐ-UBND ngày 25 tháng 8 năm 2003 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 17 tháng 4 năm 2020, Ủy ban nhân dân quận có Công văn số 2874/UBND-ĐT về việc trả lời đơn của Bà Vũ Thị T, kiến nghị liên quan đến việc Ủy ban nhân dân phường D tổ chức thi hành Quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả số 2513/QĐ-CCXP ngày 18 tháng 4 năm 2019 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E.

Theo khoản 1 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính quy định: “Thời hiệu khởi kiện là thời hạn mà cơ quan, tổ chức, cá nhân được quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án hành chính bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm; nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện” và Khoản 2 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính quy định “Thời hiệu khởi kiện là 01 năm kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính, …”

Như vậy, kể từ ngày biết được Quyết định số 2513 vào ngày 23 tháng 4 năm 2019 đến ngày ghi trên đơn khởi kiện gửi Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh là ngày 02 tháng 7 năm 2020 đã 14 tháng (01 năm và 2 tháng) nên việc Bà Vũ Thị T nộp đơn khởi kiện Quyết định hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E là quá thời hạn quy định

Tại bản án hành chính sơ thẩm số 882/2022/HC-ST ngày 25 tháng 6 năm 2021 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quyết định

1. Đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu khởi kiện của Bà Vũ Thị T về việc hủy bỏ Quyết định số 2104/QĐ-XPVPHC ngày 26/3/2019 về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng và Quyết định số 3589/QĐ-UBND-ĐT ngày 11/6/2019 về giải quyết đơn khiếu nại lần đầu của Bà Vũ Thị T đối với Quyết định số 2104/QĐ-XPVPHC ngày 26/3/2019 cùng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E.

2. Bác yêu cầu khởi kiện của Bà Vũ Thị T về việc hủy bỏ Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18/4/2019 về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, Quyết định số 3505/QĐ-UBND-ĐT ngày 05/6/2019 về giải quyết đơn khiếu nại lần đầu của Bà Vũ Thị T đối với Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18/4/2019 cùng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E.

3. Bác yêu cầu khởi kiện của Bà Vũ Thị T về việc buộc Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận E bồi thường thiệt hại về tài sản với số tiền là 214.000.000đồng (Hai trăm mười bốn triệu đồng)

Ngoài ra Bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí, quyền kháng cáo và quyền thi hành án cho các đương sự theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 07/7/2021, người khởi kiện Bà Vũ Thị T có đơn kháng cáo hủy toàn bộ nội dung bản án sơ thẩm, xét xử lại ở cấp phúc thẩm

Tại phiên tòa phúc thẩm, người khởi kiện giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Trong phần tranh luận:

Bà H trình bày: Quyết định 2513 là trái quy định tại NĐ 1166/2013 của Chính phủ. Chúng tôi không nhận được các Quyết định trong vụ án theo đúng quy định, không được biết về nội dung cưỡng chế, thời gian cưỡng chế. Lúc cưỡng chế thì chúng tôi không được biết có lập biên bản hay không, và sau khi cưỡng chế thì mang tài sản đi đâu. Đối với việc đặt container, đây không phải là công trình xây dựng do đặt nổi trên mặt đất, không thi công, không ảnh hưởng đến kết cấu xung quanh. Nên phía người bị kiện cho rằng chúng tôi vi phạm là không đúng. Đề nghị Hội đồng xét xử xem xét chấp nhận kháng cáo, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Bà T.

Ông C trình bày bổ sung: Việc đặt container của chúng tôi là vì mục đích đòi lại công bằng trong việc bị thu hồi đất làm dự án từ rất lâu nhưng chưa được bồi thường, tái định cư chứ không nhằm xây dựng vì các mục đích khác.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm:

Về thủ tục tố tụng: Từ khi thụ lý đến khi đưa vụ án ra xét xử Tòa án đã tiến hành đúng quy định của pháp luật; tại phiên tòa người tham gia tố tụng chấp hành đúng quy định pháp luật tố tụng hành chính.

Về nội dung vụ án: Ủy ban nhân dân Quận E ban hành Quyết định 2104/QĐ-XPVPHC ngày 26/3/2019 về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng và Quyết định số 2513/QĐ-CCXP ngày 18 tháng 4 năm 2019 của Ủy ban nhân dân Quận E về cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là có căn cứ. Bà T đặt thùng Container trên đất dự án (không chứng minh được đất đặt container là đất của bà) là vi phạm pháp luật và xác định việc Ủy ban nhân dân Quận E không giao Quyết định số 2513 cho Bà T nhưng Bà T vẫn biết Quyết định này và có khiếu nại, đã được Ủy ban nhân dân Quận E ban hành Quyết định trả lời nên việc Bà T không nhận trực tiếp Quyết định số 2513 cũng không ảnh hưởng đến quyền lợi của Bà T. Ngoài ra, việc Bà T yêu cầu bồi thường 214 triệu đồng là không có cơ sở. Đề nghị Hội đồng xét xử bác yêu cầu kháng cáo của người khởi kiện Bà Vũ Thị T, giữ nguyên Bản án sơ thẩm.