Bản án 64/2025/DS-ST — Tranh chấp về hụi, họ, biêu, phường

[1] Theo nội dung yêu cầu khởi kiện, bà N yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà L, ông H trả cho bà N số tiền hụi còn nợ là 61.000.000 đồng và số tiền mua đồ còn nợ là 35.757.000 đồng (không yêu cầu tính lãi); Tòa án nhân dân huyện Kế Sách thụ lý vụ án, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp hợp đồng góp hụi và hợp đồng mua bán tài sản là đúng theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Các bị đơn bà L, ông H có địa chỉ cư trú tại ấp A, xã B, huyện C; Tòa án nhân dân huyện Kế Sách thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[3] Tại phiên tòa sơ thẩm, bà N vắng mặt nhưng có văn bản đề nghị xét xử vắng mặt, bà L, ông H đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt không lý do và không thuộc trường hợp sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, việc vắng mặt cũng không ảnh hưởng đến việc xét xử; Hội đồng xét xử căn cứ các Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 tiến hành xét xử vụ án.

[4] Về hợp đồng góp hụi: Bà N cho rằng bà L, ông H có tham gia chơi hụi do bà N làm chủ hụi, gồm: Dây hụi thứ nhất, hụi mùa 5.000.000 đồng, 04 tháng khui 01 lần, mở ngày 20/3/2021 âm lịch, dự kiến mãn ngày 20/3/2028 âm lịch, có 22 phần, bà L, ông H tham gia 1/2 phần và đã hốt hụi tại lần khui thứ 04 (vụ tháng 03/2022 âm lịch), sau khi hốt hụi xong bà L, ông H đóng hụi chết cho bà N được 03 lần tại các lần khui từ thứ 05 đến thứ 07 (từ vụ tháng 7/2022 âm lịch đến vụ tháng 3/2023 âm lịch), sau đó bà L, ông H không tiếp tục đóng hụi chết cho bà N nên bà N đã bỏ tiền ra để đóng hụi chết thay cho bà L, ông H 04 lần tại các lần khui từ thứ 08 đến thứ 11 (từ vụ tháng 7/2023 âm lịch đến vụ tháng 7/2024 âm lịch) với số tiền 5.000.000 đồng x 1/2 phần x 04 lần = 10.000.000 đồng; đối với 11 lần khui còn lại từ thứ 12 đến thứ 22 (từ vụ tháng 11/2024 âm lịch đến vụ tháng 3/2028 âm lịch - mãn hụi), bà N chưa yêu cầu giải quyết trong vụ án này; Dây hụi thứ hai, hụi tháng 2.000.000 đồng, mỗi tháng khui 01 lần, mở ngày 12/11/2021 âm lịch, dự kiến mãn ngày 12/01/2025 âm lịch, có 40 phần, bà L, ông H tham gia 1/2 phần và đã hốt hụi tại lần khui thứ 03 (ngày 12/01/2022 âm lịch), sau khi hốt hụi xong bà L, ông H đóng hụi chết cho bà N được 17 lần tại các lần khui từ thứ 04 đến thứ 20 (từ ngày 12/02/2022 âm lịch đến ngày 12/5/2023 âm lịch), sau đó bà L, ông H không tiếp tục đóng hụi chết cho bà N nên bà N đã bỏ tiền ra để đóng hụi chết thay cho bà L, ông H 17 lần tại các lần khui từ thứ 21 đến thứ 37 (từ ngày 12/6/2023 âm lịch đến ngày 12/10/2024 âm lịch) với số tiền 2.000.000 đồng x 1/2 phần x 17 lần = 17.000.000 đồng; đối với 03 lần khui còn lại từ thứ 38 đến thứ 40 (từ ngày 12/11/2024 âm lịch đến ngày 12/01/2025 âm lịch - mãn hụi), bà N chưa yêu cầu giải quyết trong vụ án này; Dây hụi thứ ba, hụi tháng 2.000.000 đồng, mỗi tháng khui 01 lần, mở ngày 15/02nhuần/2023 âm lịch, dự kiến mãn ngày 15/02/2027 âm lịch, có 49 phần, bà L, ông H tham gia 01 phần và đã hốt hụi tại lần khui thứ 02 (ngày 15/3/2023 âm lịch), sau khi hốt hụi xong bà L, ông H đóng hụi chết cho bà N được 02 lần tại các lần khui từ thứ 03 đến thứ 04 (từ ngày 15/4/2023 âm lịch đến ngày 15/5/2023 âm lịch), sau đó bà L, ông H không tiếp tục đóng hụi chết cho bà N nên bà N đã bỏ tiền ra để đóng hụi chết thay cho bà L, ông H 17 lần tại các lần khui từ thứ 05 đến thứ 21 (từ ngày 15/6/2023 âm lịch đến ngày 15/10/2024 âm lịch) với số tiền 2.000.000 đồng x 01 phần x 17 lần = 34.000.000 đồng; đối với 28 lần khui còn lại từ thứ 22 đến thứ 49 (từ ngày 15/11/2024 âm lịch đến ngày 15/02/2027 âm lịch - mãn hụi), bà N chưa yêu cầu giải quyết trong vụ án này. Từ đó, bà N yêu cầu bà L, ông H trả cho bà N số tiền hụi còn nợ của 03 dây hụi là 10.000.000 đồng + 17.000.000 đồng + 34.000.000 đồng = 61.000.000 đồng.

[5] Xét thấy, lời trình bày của bà N là có căn cứ, phù hợp với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án cùng sự xác nhận của các ông, bà T, X, Y là các hụi viên có tham gia chơi 03 dây hụi nêu trên tại các Biên bản xác minh ngày 17/3/2025 (BL 38-41) về việc bà L, ông H có tham gia chơi hụi và đã hốt hụi đối với 03 dây hụi nêu trên; các hụi viên này không có mâu thuẫn, xích mích với bà L, ông H nên lời xác nhận của họ là trung thực, đảm bảo tính khách quan để làm chứng cứ trong vụ án này, là căn cứ xác định lời trình bày của bà N là đúng sự thật. Hơn nữa, quá trình giải quyết vụ án Tòa án đã cấp, tống đạt, thông báo hợp lệ các văn bản tố tụng cho bà L, ông H nhưng bà L, ông H không có văn bản trả lời thông báo về việc thụ lý vụ án và cũng không có mặt tham gia tố tụng theo các giấy triệu tập của Tòa án, nên được coi là bà L, ông H đã từ bỏ quyền, nghĩa vụ chứng minh của mình đối với yêu cầu khởi kiện của bà N về hợp đồng góp hụi.

[6] Từ đó, có cơ sở để Hội đồng xét xử xác định việc sau khi hốt hụi xong thì bà L, ông H không đóng hụi chết cho bà N từ các lần khui từ khoảng tháng 6, 7/2023 âm lịch cho đến nay của 03 dây hụi nêu trên, với tổng số tiền 61.000.000 đồng là có thật. Theo quy định của pháp luật, sau khi đã hốt hụi thì tại mỗi lần (kỳ) khui hụi thì hụi viên phải có nghĩa vụ đóng tiền hụi chết cho chủ hụi cho đến khi mãn hụi để chủ hụi giao tiền hụi chết này cho các hụi viên được hốt tại lần (kỳ) khui hụi đó, nên việc bà L, ông H không đóng hụi chết cho bà N là vi phạm thỏa thuận về góp hụi đã được xác lập giữa các bên, vi phạm nghĩa vụ của hụi viên và xâm phạm đến quyền lợi hợp pháp của chủ hụi cùng các hụi viên khác. Vì vậy, việc bà N yêu cầu bà L, ông H trả cho bà N số tiền hụi còn nợ là 61.000.000 đồng là có căn cứ, phù hợp với quy định tại các Điều 288, 471 Bộ luật Dân sự năm 2015, các Điều 27, 37 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Điều 24 Nghị định số 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019 của Chính phủ quy định về họ, hụi, biêu, phường, nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[7] Về hợp đồng mua bán tài sản: Bà N cho rằng bà L, ông H có mua đồ (nhu yếu phẩm) của bà N nhiều lần và còn nợ lại số tiền là 35.757.000 đồng đến nay chưa trả và bà N có cung cấp cho Tòa án 01 biên nhận nợ có chữ ký và tên của ông H. Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã cấp, tống đạt, thông báo hợp lệ các văn bản tố tụng cho bà L, ông H nhưng bà L, ông H không có văn bản trả lời thông báo về việc thụ lý vụ án và cũng không có mặt tham gia tố tụng theo các giấy triệu tập của Tòa án; Tòa án cũng đã thông báo nội dung chứng cứ là biên nhận nợ do bà N cung cấp nêu trên cho bà L, ông H nhưng bà L, ông H không có ý kiến phản đối về chứng cứ này. Các khoản 2, 4 Điều 91 và khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định “Đương sự phản đối yêu cầu của người khác đối với mình phải thể hiện bằng văn bản và phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho sự phản đối đó”, “Đương sự có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ để chứng minh mà không đưa ra được chứng cứ hoặc không đưa ra đủ chứng cứ thì Tòa án giải quyết vụ việc dân sự theo những chứng cứ đã thu thập được có trong hồ sơ vụ việc”, “Một bên đương sự thừa nhận hoặc không phản đối những tình tiết, sự kiện, tài liệu, văn bản, kết luận của cơ quan chuyên môn mà bên đương sự kia đưa ra thì bên đương sự đó không phải chứng minh”. Trong trường hợp này, nghĩa vụ chứng minh được xác định là của bà L, ông H nhưng bà L, ông H đã từ bỏ quyền, nghĩa vụ chứng minh của mình đối với yêu cầu khởi kiện của bà N về hợp đồng mua bán tài sản. Do đó, việc bà N yêu cầu bà L, ông H trả cho bà N số tiền mua đồ còn nợ là 35.757.000 đồng là có căn cứ, phù hợp với quy định tại các Điều 430, 440 Bộ luật Dân sự năm 2015, nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[8] Bà N không yêu cầu Tòa án giải quyết về việc tính lãi đối với số tiền hụi còn nợ và số tiền mua đồ còn nợ, nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét về vấn đề tiền lãi. Đồng thời, đối với các lần khui chưa tới hạn của 03 dây hụi nêu trên mà bà N chưa yêu cầu giải quyết trong vụ án này, sau này khi hụi tới hạn và giữa các bên có tranh chấp thì bà N có quyền tiếp tục khởi kiện, yêu cầu Tòa án giải quyết trong một vụ án khác.

[9] Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà N, giải quyết buộc bà L, ông H phải cùng có nghĩa vụ trả cho bà N số tiền hụi còn nợ là 61.000.000 đồng và số tiền mua đồ còn nợ là 35.757.000 đồng, tổng cộng là 96.757.000 đồng.

[10] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Kế Sách tại phiên tòa sơ thẩm là có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[11] Về án phí sơ thẩm: Bà N không phải chịu án phí sơ thẩm và được nhận lại số tiền tạm ứng án phí sơ thẩm đã nộp; bà L, ông H phải cùng chịu án phí sơ thẩm tương ứng trên số tiền bị Tòa án buộc trả là 96.757.000 đồng x 5% = 4.837.850 đồng theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, điểm b khoản 1, khoản 3 Điều 24, khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.