Bản án 638/2023/HC-PT — Hành chính

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Căn cứ các tài liệu trong hồ sơ và bản án sơ thẩm, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

1. Người khởi kiện trình bày và yêu cầu: Ngày 19/11/2000, bà Trần Thị Thoa nhận chuyển nhượng từ bà Nguyễn Thị Hương nhà số 581 Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Đông Hải 1, quận Hải An, Hải Phòng, nằm trên diện tích đất là 120m2, hai bên có lập Hợp đồng mua bán nhà viết tay, không có xác nhận của chính quyền địa phương. Nguyên nguồn gốc nhà đất trên là của anh em thương binh lấn chiếm, xây nhà ở từ năm 1992 và chuyển nhượng lại cho bà Nguyễn Thị Phẩm (mẹ đẻ bà Hương), theo Giấy chuyển nhượng nhà ngày 18/7/1995 và Giấy nhận tiền ngày 18/7/1999; ngày 20/6/1999 bà Nguyễn Thị Phẩm viết giấy ủy quyền cho con gái Nguyễn Thị Hương đứng tên chuyển nhượng nhà đất. Như vậy, nhà đất trên đã được sử dụng ổn định, không có tranh chấp từ năm 1992, nhưng đến ngày 23/12/2014, Ủy ban nhân dân (sau đây viết tắt là UBND) quận Hải An mới lập Biên bản vi phạm hành chính số 02/BB-VPHC về hành vi lấn chiếm đất đai đối với bà Thoa, từ đó ban hành Quyết định số 2908/QĐ-KPHQ ngày 24/12/2014 (sau đây gọi tắt Quyết định 2908), áp dụng biện pháp buộc khắc phục hậu quả là trái pháp luật. Tại Quyết định giải quyết khiếu nại số 1062/QĐ-CT ngày 17/6/2016 (sau đây gọi tắt là Quyết định giải quyết khiếu nại số 1062), Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng yêu cầu Chủ tịch UBND quận Hải An hủy bỏ Quyết định 2908, nhưng Chủ tịch UBND quận Hải An lại tiếp tục ban hành Quyết định số 1416/QĐ-CT ngày 28/6/2018 (sau đây gọi tắt là Quyết định 1416), áp dụng biện pháp buộc khắc phục hậu quả đối với bà Thoa là trái pháp luật. Trong quá trình giải quyết khiếu nại, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại số 975/QĐ-CT ngày 07/5/2018 (sau đây gọi tắt là Quyết định giải quyết khiếu nại số 975), sửa đổi, bổ sung Quyết định giải quyết khiếu nại số 1062 không có căn cứ và vi phạm pháp luật; tạo điều kiện để Chủ tịch UBND quận Hải An lạm dụng quyền lực Nhà nước (03 lần ra quyết định phá dỡ nhà ở của bà Thoa đã phải hủy bỏ), xâm phạm quyền về tài sản và quyền bất khả xâm phạm về nhà ở của gia đình bà Thoa và cả các hộ ông Oánh, bà Oa. Bà Thoa cho rằng: Văn bản số 952/STP-QLXLVPHC ngày 21/12/2015 của Sở Tư pháp Hải Phòng về việc rà soát Quyết định số 2908, theo chỉ đạo của UBND thành phố, đã xác định là bà Thoa sử dụng nhà số 581 thông qua một giao dịch dân sự, không có hành vi chiếm đất của các ông Thế, Hệ, Hiệp, nên không vi phạm hành chính về đất đai; nếu có tranh chấp về dân sự thì thẩm quyền giải quyết là Tòa án nhân dân, không phải của cơ quan hành chính. Do đó, bà Thoa đề nghị Tòa án xác định bà Thoa không chiếm đất; nhà đất bà Thoa đang sử dụng ổn định, không có tranh chấp, trên đất có nhà xây dựng từ năm 1992; đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nếu muốn thu hồi đất để giao cho người khác thì bà Thoa phải được bồi thường theo qui định của pháp luật. Tại phiên tòa, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng vắng mặt nên đề nghị hoãn phiên tòa để triệu tập theo đúng qui định của pháp luật, đồng thời đề nghị hội đồng xét xử hoãn phiên tòa, báo cáo Chánh án TAND thành phố Hải Phòng nhập cả 3 vụ án theo đơn khởi kiện của bà Thoa, ông Oánh và bà Oa để xét xử trong cùng vụ án, nằm bảo đảm tính khách quan, toàn diện. Đề nghị giải quyết: Hủy Quyết định số 1062/QĐ-CT ngày 17/6/2016 của Chủ tịch UBND phố Hải Phòng về việc giải quyết khiếu nại; Hủy Quyết định số 975/QĐ-CT ngày 07/5/2018 của Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 1062/QĐ-CT; Hủy Quyết định số 1416/QĐ-KPHQ ngày 28/6/2018 của Chủ tịch UBND quận Hải An về việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả; Hủy Quyết định số 1733/QĐ-CCXP ngày 03/8/2018 của Chủ tịch UBND quận Hải An về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả; Yêu cầu Chủ tịch UBND quận Hải An phải xin lỗi công khai và bồi thường danh dự, kinh tế đối với gia đình bà Thoa theo quy định của pháp luật (tại phiên tòa bà Thoa và người đại diện đã rút yêu cầu này).

2. Người bị kiện:

2.1. Đại diện của Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng trình bày: Ngày 17/6/2016, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại 1062 (Quyết định giải quyết khiếu nại lần 2), với nội dung: “Bác Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu số 341/QĐ-CT ngày 12/02/2015 của Chủ tịch UBND quận Hải An; yêu cầu Chủ tịch UBND quận Hải An hủy bỏ Quyết định số 2908/QĐ-KPHQ ngày 24/12/2014 về việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả đối với Bà Trần Thị Kim T và ban hành lại đảm bảo quy trình, quy định; giao UBND quận Hải An tổ chức giải phóng mặt bằng khu đất tại các địa chỉ số: 579, 581,583 đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, thu hồi đất, trả lại đất cho 03 hộ: Bùi Duy Thế, Bùi Duy Hệ, Phạm Văn Hiệp theo đúng trình tự, thủ tục quy định của Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành”. Trong quá trình triển khai, thực hiện Quyết định số 1062, UBND quận Hải An có Báo cáo số 611/BC-UBND ngày 31/10/2017 về khó khăn, vướng mắc trong việc thu hồi đất đối với 03 hộ sử dụng đất tại các số nhà 579, 581, 583 đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Đông Hải 1, quận Hải An. Ngày 07/5/2018, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại số 975, về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định giải quyết khiếu nại (lần 2) số 1062, với nội dung: “Giao Chủ tịch UBND quận Hải An căn cứ Điều 28 và Điều 65 Luật xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13 ngày 20/6/2012; Điều 10 Nghị định số 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; ban hành Quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm; buộc các ông (bà): Trần Thị Kim Thoa, Lê Văn Oánh, Đào Trọng Phương và vợ là Trần Thị Oa trả lại đất đã lấn chiếm để UBND quận Hải An bàn giao đất ngoài thực địa cho các hộ Bùi Duy Thế, Bùi Duy Hệ, Phạm Văn Hiệp. Các nội dung khác tại Quyết định số 1062/QĐ-CT ngày 17/6/2016 của Chủ tịch UBND thành phố không thay đổi”. Căn cứ khoản 2 Điều 21 và các điều 36, 38, 39, 40 và 41 Luật Khiếu nại năm 2011; Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại 1062 và Quyết định giải quyết khiếu nại số 975 sửa đổi, bổ sung Quyết định giải quyết khiếu nại (lần 2) số 1062 là đúng thẩm quyền và trình tự, thủ tục. Theo qui định của Luật đất đai qua các thời kỳ đều qui định hành vi tự ý sử dụng đất mà không được cơ quan quản lý Nhà nước về đất đai cho phép; sử dụng đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác mà không được tổ chức, cá nhân đó cho phép là hành vi chiếm đất. Bà Thoa nhận chuyển nhượng nhà đất lấn chiếm, không đảm bảo về trình tự, thủ tục do pháp luật qui định cũng được coi là hành vi phạm pháp luật về đất đai như trên. Do đã quá thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính nên Chủ tịch UBND quận Hải An ban hành Quyết định buộc khắc phục hậu quả đối với bà Thoa là có căn cứ, đúng pháp luật. Việc bà Thoa yêu cầu hủy Quyết định giải quyết khiếu nại số 1062 và Quyết định giải quyết khiếu nại số 975 về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định giải quyết khiếu nại (lần 2) số 1062 là không có căn cứ. Đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng bác đơn khởi kiện của Bà Trần Thị Kim T.

2.2. Đại diện của Chủ tịch UBND quận Hải An trình bày: Nguồn gốc 142,5m2 đất bà Thoa đang quản lý, sử dụng tại khu Đình Vàng là đất công do UBND xã Đằng Hải (nay là phường Đằng Hải) quản lý từ năm 1976; năm 1991 UBND xã Đằng Hải tạm giao khu đất trên cho 10 hộ cán bộ, công nhân viên thuộc Công ty Hải Trang với diện tích đất 1.512m2, chứng kiến việc giao đất có đủ thành phần lãnh đạo xã, cán bộ địa chính xã, đại diện Công an thành phố, Sở địa chính thành phố và lãnh đạo Công ty Hải Trang. Tại Quyết định số 581/QĐ-UB ngày 18/4/1998 của UBND thành phố Hải Phòng về việc duyệt kế hoạch sử dụng đất và giao đất cho nhân dân làm nhà ở tại xã Đằng Hải, huyện An Hải (nay là quận Hải An); khoản 4 Điều 1 của Quyết định giao cho 10 hộ cán bộ, công nhân viên của Công ty Hải Trang tại khu Đình Vàng diện tích 1.163,4 m2 đất, tại tờ bản đồ số 1; trong đó có tên 03 ông Bùi Duy Thế (lô số 10), Bùi Duy Hệ (lô số 8), Phạm Văn Hiệp (lô số 9) mỗi ông được giao 100 m2. Năm 1998, hộ ông Thế, Hệ và Hiệp chưa nộp đủ tiền, nhưng đến tháng 9/2008 đã nộp đủ số tiền (cả tiền lãi) theo quy định. Đến tháng 5/2009, UBND quận Hải An đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 7/10 hộ được giao đất theo Quyết định số 581/QĐ-UB. Còn 03 hộ ông Thế, Hệ, Hiệp chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vì trên đất đang có nhà của 03 hộ gồm: Gia đình bà Trần Thị Oa (số nhà 579); gia đình bà Trần Thị Thoa (số nhà 581); gia đình ông Lê Văn Oánh (số nhà 583). Theo báo cáo số 99/BC-TNMT ngày 20/10/2014 của UBND phường Đằng Hải thì diện tích đất bà Thoa đang sử dụng là mua lại của bà Nguyễn Thị Hương (mẹ bà Hương là bà Nguyễn Thị Phẩm mua lại của một số thương binh, lấn chiếm từ năm 1992) nên về nguồn gốc thửa đất mà bà Thoa đang sử dụng là đất lấn chiếm, diện tích 142,5m2, trong đó có 120m2 bà Thoa nhận chuyển nhượng của bà Hương, 22,5m2 do bà Thoa tự sử dụng; địa điểm tương ứng với số nhà 581, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Đông Hải 1, quận Hải An hiện nay. Xác minh việc bà Nguyễn Thị Phẩm cùng ông Vũ Văn Bảo, ông Trần Văn Hỗ nhận chuyển nhượng đất của một số thương binh, gồm các ông: Phạm Văn Mạnh, Phạm Huy Hồng, Nguyễn Ngọc Duyến, Nguyễn Đức Tam, Phạm Văn Hải, Nguyễn Văn Sin, Nguyễn Đoan Phượng, Vũ Văn Nhẫn, Trịnh Văn Hoài, Phạm Văn Hoàng (10 ông có tên trên không xác định được các thông tin về nhân thân); ông Đào Quang Nhường (chết ngày 06/6/2014 - giấy chứng tử số 31/2014, quyển số 01/2014 của UBND phường Đông Hải 1, quận Hải An, TP Hải Phòng). Việc Bà Trần Thị Kim T nhận chuyển nhượng nhà đất theo giấy viết tay không được công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật là không hợp pháp. Thực hiện Quyết định giải quyết khiếu nại số 1062 và Quyết định giải quyết khiếu nại số 975 của Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng; ngày 28/6/2018, Chủ tịch UBND quận Hải An ban hành Quyết định số 1416 áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, với nội dung: “Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm; cụ thể: Buộc Bà Trần Thị Kim T chấm dứt việc sử dụng đất; tháo dỡ công trình xây dựng, di dời các tài sản của mình ra khỏi khu đất vi phạm trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được Quyết định này; buộc trả lại đất đã lấn chiếm; cụ thể: Buộc Bà Trần Thị Kim T ban giao toàn bộ diện tích khu đất vi phạm cho UBND phường Đông Hải 1 trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được Quyết định này”. Do bà Thoa không chấp hành nên ngày 03/8/2018 Chủ tịch UBND quận Hải An ban hành Quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả số 1733/QĐ-CCXP (sau đây gọi tắt là Quyết định cưỡng chế số 1733) đối với bà Thoa. Các Quyết định số 1416 và Quyết định cưỡng chế số 1733đều được ban hành là đúng về thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo qui định của pháp luật. Vì vậy Chủ tịch UBND quận Hải An đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng bác đơn khởi kiện của bà Thoa.

3. Người đại diện theo ủy quyền của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày: Theo quyết định số 581/QĐ-UB ngày 18/4/1998 của UBND thành phố Hải Phòng về việc duyệt kế hoạch sử dụng đất và giao đất cho nhân dân làm nhà ở tại xã Đằng Hải, huyện An Hải (nay là quận Hải An); hộ ông Bùi Duy Thế, ông Bùi Duy Hệ, Phạm Văn Hiệp được giao mỗi hộ diện tích 100m2 đất để làm nhà ở, địa điểm hiện là nhà số 579, 581, 583 đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Đông Hải 1, quận Hải An. Các ông Thế, ông Hệ và ông Hiệp đã thực hiện xong nghĩa vụ tài chính và có đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2008, nhưng đến nay vẫn chưa được giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vì đã bị các đối tượng là thương binh chiếm bán lại cho hộ Bà Trần Thị Kim T, ông Lê Văn Oánh, bà Trần Thị Oa. Chủ tịch UBND quận Hải An ban hành các quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả và quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với Bà Trần Thị Kim T, bà Trần Thị Oa, ông Lê Văn Oánh để trả lại đất cho các ông Thế, ông Hệ, ông Hiệp là đúng quy định của pháp luật. Đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được giao đất, bác đơn khởi kiện của Bà Trần Thị Kim T.

Tại Bản án hành chính sơ thẩm số 01/2023/HC-ST ngày 05 tháng 01 năm 2023, Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng, đã quyết định:

Căn cứ khoản 1 Điều 30; Điều 32; khoản 2 Điều 173; điểm a khoản 2 Điều 193; Điều 194 Luật Tố tụng hành chính năm 2015. Căn cứ khoản 2, Điều 21, Điều 36, 39, 40 và 41 Luật Khiếu nại năm 2011. Căn cứ Điều 28, Điều 38 và Điều 65 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012. Căn cứ Điều 6, Điều 85 Luật Đất đai năm 1993; Điều 15, Điều 140 Luật Đất đai năm 2003; khoản 1 Điều 12 Luật Đất đai năm 2013. Căn cứ Nghị định số 04-CP ngày 10/01/1997 của Chính Phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, sử dụng đất đai; Nghị định số 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính Phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; Nghị định số 105/2009/NĐ-CP ngày 11/11/2009 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; Nghị định số 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; Nghị định số 81/2013/NĐ-CP ngày 19/7/2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật xử lý vi phạm hành chính; Nghị định số 97/2017/NĐ-CP ngày 18/8/2017 cuả Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 81/2013/NĐ-CP; Căn cứ Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án,

Tuyên xử: Bác yêu cầu khởi kiện của Bà Trần Thị Kim T về việc: Hủy Quyết định giải quyết khiếu nại (lần 2) số 1062/QĐ-CT ngày 17/6/2016 (đối với bà Thoa) và Quyết định số 975/QĐ-CT ngày 07/5/2018 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định giải quyết khiếu nại (lần 2) số 1062/QĐ-CT ngày 17/6/2016. Hủy Quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả số 1416/QĐ-KPHQ ngày 28/6/2018 và Quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả số 1733/QĐ-CCXP ngày 03/8/2018 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Hải An, thành phố Hải Phòng. Đình chỉ yêu cầu buộc Chủ tịch UBND quận Hải An xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại do Quyết định số 1416/QĐ-KPHQ ngày 28/6/2018 và Quyết định số 1733/QĐ-CCXP ngày 03/8/2018 gây ra.

Sau khi xét xử sơ thẩm, Bà Trần Thị Kim T có đơn kháng cáo đề nghị hủy bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Người khởi kiện Bà Trần Thị Kim T giữ nguyên nội dung kháng cáo và Luật sư có quan điểm đề nghị: Hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại vụ án theo đúng pháp luật, nếu không hủy thì sửa án sơ thẩm theo hướng chấp nhận đơn khởi kiện của bà Thoa.

Người bị kiện, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan vắng mặt.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội phát biểu quan điểm: Về tố tụng: Quá trình giải quyết vụ án từ khi thụ lý đến phiên tòa, Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa thực hiện đúng quy định của Luật Tố tụng hành chính; những người tham gia tố tụng thực hiện đúng, đầy đủ quyền và nghĩa vụ tố tụng của mình. Về hướng giải quyết vụ án, sau khi phân tích nội dung vụ án, các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, nội dung kháng cáo. Đề nghị Hội đồng xét xử: Bác kháng cáo của người khởi kiện Bà Trần Thị Kim T, giữ nguyên Bản án hành chính sơ thẩm số 01/2023/HC-ST ngày 05 tháng 01 năm 2023 của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1]. Về tố tụng: Tòa án cấp sơ thẩm thực hiện đúng quy định của Luật Tố tụng hành chính; người bị kiện, một số người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có đơn đề nghị xét xử vắng mặt, Tòa án xét xử vắng mặt theo khoản 4 Điều 255 Luật Tố tụng hành chính. Đơn kháng cáo của người khởi kiện trong thời hạn luật định, được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

Vì các lẽ trên;

Căn cứ khoản 1 Điều 241 Luật Tố tụng hành chính; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Bác kháng cáo của người khởi kiện Bà Trần Thị Kim T.

2. Giữ nguyên Bản án hành chính sơ thẩm số 01/2023/HC-ST ngày 05 tháng 01 năm 2023 của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng.

3. Án phí: Bà Trần Thị Kim T không phải nộp án phí phúc thẩm.

4. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị có hiệu luật pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.