Bản án 63/2023/HNGĐ-PT — Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Tại đơn khởi kiện ngày 24/02/2022, các bản tự khai, biên bản hòa giải, nguyên đơn - bà Phạm Thị A trình bày: Bà và ông Nguyễn Thanh P đã ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 618/2020/QĐST-HNGĐ ngày 03/8/2020 của Tòa án nhân dân Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh. Theo thỏa thuận tại thời điểm ly hôn ông P là người trực tiếp nuôi con chung là cháuNguyễn Thanh Mỹ N, sinh ngày 27/9/2015. ông P thường xuyên lấy quyền là người giám hộ ra ngăn cản, cản trở việc bà gặp con, ông P thường tỏ ra hành vi thô lỗ, đánh bà, hăm dọa con. Bà có nhờ đến Công an khu vực can thiệp được vài lần thì ông P lại tiếp tục không cho bà gặp con bằng cách khóa trái cửa không cho vào nhà, cháu N khóc đòi mẹ thì ông P la con, ông P đã cấm cháu N không được dùng điện thoại bàn gọi cho mẹ. Vào đầu tháng 11/2021, ông P vẫn không cho bà gặp con, bà nói sẽ gửi đơn kiến nghị thay đổi quyền nuôi con nên ông P đã dắt bé đi khỏi nơi cư trú, khóa máy, chặn zalo của bà. Mặc dù cháu N đang học online (bà có gửi link zoom để hy vọng ông P cho con học và không để việc học của con dang dở nhưng ông P vẫn không cho học. Bà có đến Ủy ban nhân dân phường P2 trình báo sự việc lên bộ phận Tư pháp để can thiệp). Hiện tại, ông P kinh doanh tự do, thu nhập không ổn định trong mùa covid, ông dành quá nhiều thời gian về việc chăm sóc cá cảnh (từ sáng đến khuya thậm chí đến 1, 2 giờ sáng), thường để cháu N xem phim đến 22-23 giờ khuya, sau khi ông P làm xong công việc mới cho cháu N ngủ. Trong thời gian qua ông P không chăm sóc con tốt và có hành vi ngăn cản không cho bà được thăm con, không cho bà can thiệp vào việc học của con, nhiều lần bà muốn xem kết quả học tập của con nhưng ông P không đồng ý. Hiện tại ông P căn cứ vào biên bản làm việc của Thi hành án chỉ cho phép bà được thăm con vào một ngày chủ nhật duy nhất, thời gian từ 08 giờ đến 17 giờ, bà trả con trễ giờ là tuần sau ông P trừ giờ thăm lại và cho bà đón con trễ để bù vào giờ trả đã bị trễ. Nhà bà có tiệc hay bà muốn dẫn con đi tiệc, du lịch ông P cũng không cho đi cùng. cháu N thường xuyên ăn những món ăn đông lạnh và không đầy đủ chất dinh dưỡng, ông P đi siêu thị mua tôm, cá, thịt đông lạnh và cho bé ăn cả tháng, không có canh, trái cây, sữa chua (bé thường ăn không đúng giờ) vì bà nội đã lớn tuổi (bệnh nhiều) không đi chợ, việc nấu ăn cũng khó khăn. Do ông P là đàn ông nên việc chăm sóc thân thể con cái cũng bị hạn chế, cháu N thường xuyên đỏ mẩn, ngứa ở vùng kín (do cháu N còn nhỏ nên ý thức lau chùi vùng kín vẫn chưa tự mình làm được), ông P không có tính kiên nhẫn chăm lo cho con trong miếng ăn giấc ngủ, cháu N rất biếng ăn và ăn rất lâu, không thường xuyên thay đổi khẩu phần ăn cho con. Cha con chủ yếu ăn cơm ngoài tiệm là chính, cháu N đang bị suy dinh dưỡng, gần 7 tuổi học lớp một nhưng cháu chỉ cân nặng 18,5 kg, cao 1m1, thường xuyên đưa ipad cho con chơi game để con không quấy rầy, cháu N thường xuyên ngủ trễ, sáng hôm sau đi học với tinh thần mệt mỏi, quần áo không tươm tất, đầu tóc không được cột gọn gàng. cháu N là bé gái ngày một lớn, ông P không sắp xếp cho con có phòng riêng, cháu không muốn ngủ với ba vì ba là con trai. Hiện tại cháu N đang ở với ông bà nội, ba của bé và hai em (con của em gái ông P). Ông bà nội có phòng riêng dưới đất, còn tất cả ngủ chung một phòng nhỏ, bé phải ngủ trên ghế bố (bé nói).

Hiện nay, bà đã có nhà riêng, phòng riêng cho cháu N, bà có thuê người giúp việc và có bà ngoại phụ giúp bà chăm sóc con, bé là con gái nên cần sự chăm sóc chia sẻ của mẹ nhiều hơn. cháu N cũng mong muốn được về sống với mẹ, mỗi lần bà đến trường thăm con thì cháu khóc xin mẹ nuôi con và muốn ôm mẹ khi đi ngủ. Điều kiện về kinh tế của bà ổn định hơn ông P, thu nhập cao đảm bảo đủ điều kiện chăm lo việc học hành và nhu cầu sinh hoạt của con tốt hơn. Bà là nhân viên Sale tại Công ty Metronic Viet Nam Company Limited, thu nhập hàng tháng trung bình 30.000.000 đồng, ngoài ra còn có các khoản thưởng doanh số, phụ cấp. Trước đây khi làm thủ tục ly hôn ông P và Luật sư đã ép buộc, đe dọa bà phải giao con cho ông trực tiếp nuôi. Nay nhận thấy cuộc sống của bé khi được ba nuôi không ổn định nên bà yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con là cháuNguyễn Thanh Mỹ N, sinh ngày 27/9/2015 từ ông P sang cho bà trực tiếp nuôi, không yêu cầu ông P cấp dưỡng nuôi con.

* Tại bản tự khai, biên bản hòa giải, bị đơn - ông Nguyễn Thanh P trình bày:

Ông và bà Phạm Thị A đã ly hôn, theo Quyết định thì ông được quyền trực tiếp nuôi con chung tênNguyễn Thanh Mỹ N (nữ), sinh ngày 27/9/2015 và hiện tại cuộc sống của cháu đã ổn định. Ông là người trực tiếp chăm sóc và đưa đón cháu đi học tại trường gần nhà, đồng thời cháu cũng đã ở chung với ông bà nội từ nhỏ đến nay, do đó mỗi khi ông bận việc không đón cháu N được thì có ông bà nội đón cháu đi học về. Hiện nay cháu đang ở với bố và ông bà nội có cuộc sống ổn định, học gần nhà, môi trường tốt cho cháu phát triển nhân cách, bản thân ông có kinh tế ổn định, đủ khả năng để nuôi dưỡng cháu. Nhà ở rộng rãi nên có không gian cho cháu chơi nên cháu cũng đã quen môi trường sống tại đây.

Bản thân bà A đi làm cả ngày không có người phụ giúp thêm, bà A hiện cũng đang có mối quan hệ với người khác nên không có điều kiện, thời gian để lo cho cháu N, khu vực bà A ở là khu vực phức tạp tệ nạn xã hội nhiều nên ảnh hưởng đến sự phát triển của cháu N. Vì vậy, đề nghị Tòa án tiếp tục giao cho ông là người tiếp tục trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ N.

Tại Bản án số 1046/2022/HNGĐ-ST ngày 15/9/2022 của Tòa án nhân dân Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định:

“Áp dụng:

- Khoản 3 Điều 28; điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, khoản 1 Điê u 227, Điều 264, 266, 267, 271 và khoản 1 Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

- Điều 58, 81, 82, 83, 84 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014;

- Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 của Luật thi hành án dân sự;

- Khoản 5 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội. Chấp nhận yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn của nguyên đơn bà Phạm Thị A. 1. Về con chung: Bà Phạm Thị A được quyền trực tiếp nuôi con chung tênNguyễn Thanh Mỹ N (nữ), sinh ngày 27/9/2015. 2. Buộc ông Nguyễn Thanh P phải có trách nhiệm giao con chung tênNguyễn Thanh Mỹ N (nữ), sinh ngày 27/9/2015 cho bà Phạm Thị A kể từ ngày bản án có hiệu lực…” Ngoài ra, bản án còn tuyên về án phí, quyền và thời hạn kháng cáo. Ngày 19/9/2022, ông Nguyễn Thanh P kháng cáo, yêu cầu Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh sửa toàn bộ Bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn. Ngày 27/9/2022, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định kháng nghị số 11/QĐKNPT-VKS-HNGĐ với nội dung: Tòa án cấp sơ thẩm đã không xem xét đánh giá toàn diện, khách quan các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ… Theo các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ cho thấy trẻ N đang có đời sống ổn định, được ông P và gia đình chăm sóc, giáo dục tốt, thành tích học tập xuất sắc, ông P là chủ hộ kinh doanh, có thu nhập, có tài sản tích lũy nên có đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào Biên bản giao con tại thi hành án là chưa đủ căn cứ. Mặt khác tại phiên tòa sơ thẩm bà A cho biết đang mang thai sắp sinh nở, nếu giao trẻ N cho bà A nuôi dưỡng trong thời gian này sẽ có phần hạn chế trong việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Để đảm bảo ổn định cuộc sống cho trẻ N, cần tiếp tục giao cho ông P trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, nên đề nghị cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn. Tại phiên tòa phúc thẩm: * Nguyên đơn - bà Phạm Thị A trình bày: Đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm. * Bị đơn - ông Nguyễn Thanh P trình bày: Giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. * Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm giải quyết vụ án:

- Về thủ tục tố tụng: Thẩm phán, Hội đồng xét xử và các đương sự đã thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Về thời hạn kháng cáo, kháng nghị: Kháng cáo của ông P và kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh làm đúng thời hạn luật định.

- Về nội dung kháng cáo, kháng nghị: Theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 618/2020/QĐST-HNGĐ ngày 03/8/2020 của Tòa án nhân dân Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh thì ông P và bà A đã thỏa thuận ông P là người trực tiếp nuôi dưỡng con chung là cháuNguyễn Thanh Mỹ N, sinh ngày 27/9/2015. Hiện nay trẻ N đang sinh sống ổn định với gia đình ông P, trẻ phát triển, học tập tốt. Tại Biên bản về việc giải quyết việc thi hành án ngày 23/11/2021 bà A trình báo cho rằng ông P lợi dụng việc đến thăm con rồi dắt trẻ N đi đâu bà không biết, bà đến nhà thăm nhưng không được gặp con và bà khẳng định không tranh giành việc nuôi con nữa mà chỉ muốn được gặp con. Tuy nhiên tại Biên bản về việc giải quyết việc thi hành án ngày 20/12/2021 bà A xác nhận là đã giao con cho ông P từ ngày 02/11/2021, chứ không phải ông P tự dắt con đi như bà A trình bày và các bên đã thỏa thuận ngày giờ thăm con. Tại phiên tòa hôm nay bà A thừa nhận vẫn được thăm con theo thỏa thuận, đồng thời không cung cấp được tài liệu, chứng cứ về việc ông P không còn đủ điều kiện để trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc con, ngoài ra bà A xác nhận mới vừa sinh con được hơn 01 tháng, nếu giao cho bà A trực tiếp nuôi trẻ N trong thời gian này sẽ có phần hạn chế trong việc trông nom, chăm sóc con. Do đó, việc bà A yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi trẻ N là không có cơ sở chấp nhận.

Vì vậy, đề nghị HĐXX áp dụng khoản 2 Điều 308, Điều 309 BLTTDS năm 2015, chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Quận Q2 và kháng cáo của ông P, sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu của bà A.

- Về án phí dân sự phúc thẩm: ông P không phải chịu.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Đơn kháng cáo ngày 19/9/2022 của ông Nguyễn Thanh P và Quyết định kháng nghị số 11/QĐKNPT-VKS-HNGĐ ngày 27/9/2022 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh làm trong thời hạn luật định.

Căn cứ Trích lục khai sinh số 154/TLKS-BS ngày 26/5/2020 của Ủy ban nhân dân Phường P1, Quận Q1, Thành phố Hồ Chí Minh thì trẻ Nguyễn Thanh Mỹ N, sinh ngày 27/9/2015 là con của ông Nguyễn Thanh P và bà Phạm Thị A. Căn cứ Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 618/2020/QĐST-HNGĐ ngày 03/8/2020 của Tòa án nhân dân Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh thì ông P và bà A đã thuận tình ly hôn và thống nhất thỏa thuận giao trẻ N cho ông P trực tiếp nuôi dưỡng. Căn cứ vào Biên bản về việc giải quyết việc thi hành án ngày 20/12/2021 tại Chi cục thi hành án dân sự Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh (BL.61) thì bà A và ông P đều xác nhận bà A đã giao trẻ N cho ông P trực tiếp nuôi từ ngày 02/11/2021, hai bên đã thỏa thuận ngày giờ thăm con sao cho không ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt hằng ngày cũng như việc học tập của trẻ N. Căn cứ vào kết quả xác minh của Ủy ban nhân dânphường P2, Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh ngày 22/4/2022 (BL.69) thì “…ông P là người trực tiếp chăm sóc và nuôi dưỡng đứa bé, đưa đón bé đi học hằng ngày, không thấy hành vi bạo lực, gia đình vẫn vui vẻ bình thường. ông P và các thành viên trong gia đình ông P thì lúc nào cũng tạo điều kiện để mẹ bé gặp bé và chăm sóc cho bé, hàng tuần vào ngày chủ nhật mẹ bé đều qua nhà rước bé về ngoại chơi đến tối mới chở bé về nhà nội để ngủ, ngày mai sáng đi học”. Qua đó cho thấy ông P không có hành vi cản trở việc trông nom, chăm sóc, giáo dục con của bà A. Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ do ông P giao nộp như bản sao kê tài khoản tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam, xác nhận số dư tài khoản tại Ngân hàng TMCP Á Châu, Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, các giấy tờ chứng minh kết quả học tập của trẻ N năm học 2022 đạt danh hiệu học sinh xuất sắc và các tài liệu, chứng cứ khác… thì ông P vẫn đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ N. bà A khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con với lý do ông P đánh bà A, hăm dọa con, ông P có hành vi cản trở việc bà A thăm nom, chăm sóc con, ông P không còn đủ điều kiện nuôi dưỡng con, chăm sóc con không tốt… tuy nhiên bà A không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh việc ông P không còn đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ N theo quy định tại Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Do đó, việc Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của bà A về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn, giao trẻ N cho bà A trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục là không có căn cứ. Ngoài ra tại phiên tòa phúc thẩm bà A xác nhận mới sinh con được hơn 01 tháng, xét thấy bà A phải trực tiếp nuôi con mới sinh được hơn 01 tháng tuổi nếu thay đổi người trực tiếp nuôi con, giao trẻ N cho bà A trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục sẽ có phần hạn chế, không đảm bảo lợi ích tốt nhất cho cả hai trẻ. Do đó, để đảm bảo quyền lợi về mọi mặt của trẻ N, đảm bảo sự ổn định phát triển, tránh xáo trộn môi trường sống của trẻ N, có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông P và kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh, sửa bản án sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà A về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.

- Án phí dân sự sơ thẩm: Bà Phạm Thị A phải chịu án phí đối với yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn là 300.000 đồng.

- Án phí dân sự phúc thẩm: : Do Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm, nên ông Nguyễn Thanh P không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 147, khoản 2 Điều 148, khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015;

Căn cứ Điều 58, Điều 81, Điều 82, Điều 83, Điều 84, Điều 116, Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014;

Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Căn cứ Luật Thi hành án dân sự.

1. Sửa Bản án hôn nhân và gia đình sơ thẩm số 1046/2022/HNGĐ-ST ngày 15 tháng 9 năm 2022 của Tòa án nhân dân Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh.

Không chấp nhận yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn của bà Phạm Thị A.

Trong trường hợp có yêu cầu của cha mẹ hoặc cá nhân, tổ chức theo quy định tại Điều 82, 83, 84, 116, 117 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con hoặc việc cấp dưỡng nuôi con.

2. Về án phí:

- Án phí dân sự sơ thẩm: Bà Phạm Thị A phải chịu là 300.000 (ba trăm ngàn) đồng, nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số x4 ngày 09/3/2022 của Chi cục Thi hành án dân sự Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh. Bà Phạm Thị A đã nộp đủ án phí dân sự sơ thẩm.

- Án phí dân sự phúc thẩm: Ông Nguyễn Thanh P không phải chịu, hoàn lại cho ông Nguyễn Thanh P số tiền 300.000 (ba trăm ngàn) đồng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số AA/2021/0036107 ngày 20/9/2022 của Chi cục Thi hành án dân sự Quận Q2, Thành phố Hồ Chí Minh. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự. 3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án. THÀNH VIÊN HỘI ĐỒNG XÉT XỬ

THẨM PHÁN

CHỦ TỌA PHIÊN TÒA Lưu Thị Thủy Tiên

Trần Thị Lệ Uyên

Quách Thanh Bình