Bản án 62/2025/DS-PT — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỈNH NAM ĐỊNH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ toạ phiên toà: Ông Mai Anh Tu n

Các Thẩm phán:Ông Chu Thái Hà

Bà Mai Thị Minh Hồng

- Thư ký phiên toà: Ông Bùi Ngọc Quỳnh - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nam Định tham gia phiên tòa: Ông Trần Mạnh Trường - Kiểm sát viên.

Trong á ngày 10 tháng 6 năm 2025 và ngày 17 tháng 6 năm 2025 tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 57/2024/TLPT-DS ngày 15 tháng 11 năm 2024 về việ “Tranh h p thừa kế tài sản”. Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 67 2025 QĐXXPT-DS ngày 06 tháng 5 năm 2025, quyết định hoãn phiên tòa số 32 2025 QĐ-PT ngày 13 tháng 5 năm 2025 giữa á đương sự:

Nguyên đơn: Ông ũ Đức C, sinh năm 1953; địa chỉ: Xóm T, xã G, huyện G, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”

Bị đơn: Ông Vũ ăn C1, sinh năm 1955; địa chỉ: Xóm T, xã G, huyện G, tỉnh Nam Định; “ ó mặt”

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan: Bà ũ Thị N, sinh năm 1944, địa chỉ: Xóm T, xã G, huyện G, tỉnh Nam Định; “ ó mặt”

Bà Nguyễn Thị H, sinh năm 1967; địa chỉ: Xóm T, xã G, huyện G, tỉnh Nam Định; “ ó mặt”.

Người đại diện theo uỷ quyền của ông Vũ Đức C:

Ông Ngô Quang Đ, sinh năm 1982; địa chỉ: Tổ dân phố T, thị tr n S, huyện S tỉnh Tuyên Quang; “ ó mặt”

Ông Trần ăn Q, sinh năm 1997; địa chỉ: xã X, huyện X, tỉnh Nam Định; “vắng mặt”.

Ông Nguyễn ăn S, sinh năm 1998; địa chỉ: xã N, huyện N, tỉnh Nghệ An; “ ó mặt”.

Người bảo vệ quyền và lợi ích cho ông Vũ Đức C: Luật sư Lưu Bình D, ăn phòng L2; địa chỉ: Số nhà A, ngõ E, đường X, phường P, thành phố T, tỉnh Thái Nguyên; “ ó mặt”.

Người bảo vệ quyền và lợi ích cho ông Vũ Văn C1: Luật sư Phạm Minh T – Đoàn luật sư thành phố H; “ ó mặt”.

Người kháng cáo: ông ũ Đức C và ông ũ ăn C1.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo nội dung đơn khởi kiện ngày 05-5-2024 và các văn bản khác có trong hồ sơ vụ án nguyên đơn ông ũ Đức C trình bày: Bố mẹ ông là cụ ũ Đức N1 (chết năm 1994) và bà Trần Thị T1 (chết năm 2000) sinh đượ 06 người con là ũ Thị N; ũ Thị H1 (chết năm 2005); ũ Thị L (chết năm 2023); ũ ăn B (là liệt sĩ); ũ Đức C; ũ Đức C2. Cụ N1 và cụ T1 có thửa đ t số 112, tờ bản đồ số 24 tại xóm T, xã G, huyện G, tỉnh Nam Định. Cụ N1 và cụ T1 chết không để lại di chúc, hiện nay anh em ông có tranh ch p không tự thoả thuận được việc phân chia di sản của cha mẹ nên ông đề nghị Toà án giải quyết phân chia di sản thừa kế của bố mẹ để lại cho ba anh em là ũ Thị N, ũ Đức C và ũ ăn C1 mỗi người đượ hưởng 1/3 di sản.

Người đại diện theo uỷ quyền của ông ũ Đức C, ông Ngô Quang Đ và ông Trần ăn Q trình bày: Ông ũ Đức N1 kết hôn với bà Trần Thị T1 sinh đượ 06 người con là ũ Thị N, ũ Thị H2, ũ Thị L, ũ Đức C, ũ ăn C1, ũ ăn B (là liệt sĩ). Ông N1, bà T1, bà L, bà H2 đều đã hết không để lại di chúc, ông ũ Đức N1 và bà Trần Thị T1 để lại khối di sản bao gồm: Một ăn nhà bốn gian lợp ngói chiều dài khoảng 12m, chiều rộng khoảng 6m địa chỉ tại Xóm T, xã G, huyện G, tỉnh Nam Định, hiện nay ông C1 tự ý tháo dỡ đi để xây mới và thửa đ t 112, tờ bản đồ 24, có diện tích 873m2 địa chỉ tại Xóm T, xã G, huyện G, tỉnh Nam Định. Hiện nay ông C, ông C1, bà N không thoả thuận được việc phân chia di sản của cha mẹ nên đề nghị Toà án giải quyết phân chia di sản thừa kế của cụ N1, cụ T1 cho bà ũ Thị N, ông ũ Đức C và ông ũ ăn C1 mỗi người đượ hưởng 1/3 di sản.

Tại biên bản l y lời khai ngày 11-6-2024 và tại phiên tòa bị đơn ông ũ ăn C1 trình bày: Bố mẹ ông là cụ ũ Đức N1 (đã hết năm 1994) và Trần Thị T1 (chết năm 2000), ó 6 người con là ũ Thị N, ũ Thị H1 (chết năm 2005), ũ Thị L (chết năm 2023), ũ ăn B (là liệt sĩ), ũ Đức C, ũ Đức C2. Bố mẹ chết không để lại di chúc. Khi bố mẹ còn sống, bố mẹ đã hia đ t cho các con và ông C2 đã được c p gi y chứng nhận quyền sử dụng đ t, bà N tiếp giáp với nhà bố mẹ, òn ông được bố mẹ cho phần diện tích còn lại. Do vợ chồng ông có thửa đ t khác ở xóm T, xã G nên không ở ùng đ t với bố mẹ, nhưng ông vẫn thường xuyên qua lại phần đ t của bố mẹ cho. Nay ông C ó đơn khởi kiện yêu cầu chia tài sản của bố mẹ, ông không đồng ý, vì đ t của bố mẹ đã hia hết cho các con.

Tại bản biên bản l y lời khai ngày 11-6-2024, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà ũ Thị N trình bày: Bố mẹ bà là cụ ũ Đức N1 và Trần Thị T1, sinh đượ 06 người con, bố mẹ chết không để lại di chúc, khi còn sống bố mẹ đã phân hia đ t cho các con và ông C đã đượ hia. Bà không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông C, vì phần đ t còn lại là của bà và ông C2, không có liên quan tới ông C.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị H trình bày: Bà là vợ của ông ũ ăn C1. Khi bố mẹ chồng bà còn sống đã ho đ t ông C1 là phần diện tí h đ t ở giữa nhưng hưa làm thủ tục c p Gi y chứng nhận quyền sử dụng đ t; đề nghị Toà án không ch p nhận yêu cầu khởi kiện của ông C.

Tại biên bản thu thập, tài liệu chứng cứ ngày 26-6-2024, ủy ban nhân dân xã G cung c p: Thửa đ t số 112, diện tích 1.370 m2 (120 m2 đ t lưu không) tại tờ bản đồ số 24 xóm T xã G, nguồn gốc là của vợ chồng cụ N1, cụ T1. Năm 1998, hộ bà ũ Thị N2 đã được c p gi y chứng nhận quyền sử đ t với diện tích là 377 m2 (215 m2 đ t ở, 54 m2 đ t vườn, 108 m2 ao); và hộ ông C là 496 m2 (đ t ở 215 m2 , 174 m2 đ t vườn, 109 m2 ao). Còn lại phần đ t ở giữa hưa được c p Gi y chứng nhận quyền sử dụng đ t, diện tích thể hiện trên bản đồ là 497 m2 (đ t ở 215 m2 , 174 m2 đ t vườn, 108 m2 ao); thửa đ t sử dụng ổn định, không tranh ch p, có hành lang giao thông; hiện ủy ban không lưu giữ bản đồ 299.

Kết quả xem xét thẩm định và định giá tài sản ngày 26-6-2024 cụ thể như sau: Thửa đ t tranh ch p có vị trí như sau: Phía Đông giáp nhà ông H3, phía Tây giáp nhà ông L1, phía Nam giáp đường trục xã, phía Bắ giáp kênh mương. Công trình xây dựng trên thửa đ t: có móng nhà ông C1 đang xây dựng (xây năm 2024); nhà bà N đang sử dụng xây dựng năm 2022, nhà mái bằng, quét sơn, nền lát gạch men, phía sau là công trình phụ, khu hăn nuôi; nhà ông C đang sử dụng: 01 nhà mái bằng xây dựng năm 1986, 01 nhà dưới xây lợp ngói xây dựng năm 1992 làm nhà kho và bếp, phía sau nhà ở là công trình phụ; phía trước là sân bê tông, 01 bể nướ mưa, vườn trồng rau và ao nuôi á, giáp đường trục xã ó tường bao xây gạch bi; giá trị quyền sử dụng đ t: đ t ở: 5.000.000 đồng/m2; đ t ao, vườn : 750.000 đồng/m2

Từ nội dung trên, Bản án dân sự sơ thẩm số 35/2024/DS-ST ngày 17 tháng 9 năm 2024 ủa Tòa án nhân dân huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định đã quyết định: Căn ứ vào á Điều 611, 612, 613, 623, 650, 651 và Điều 660, 688 Điều 228; Điều 271; Điều 147 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; án lệ số 05 2016; Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1.Ch p nhận yêu cầu khởi kiện của ông ũ Đức C.

- Giao ông C được quyền sử dụng 53 m2 đ t ao tại thửa đ t số 112, tờ bản đồ số 24 tại xóm T, xã G, huyện G, tỉnh Nam Định (đi qua á điểm 21’,20,A,B’).

- Giao ông C1 được quyền sở hữu, sử dụng 769 m2 đ t (430 m2 đ t ở, 163 m2 đ t ao và 176 m2 đ t vườn) cùng tài sản trên đ t tại thửa đ t số 112, tờ bản đồ số 24 tại xóm T, xã G, huyện G, tỉnh Nam Định đi qua á điểm 20,19,18,17,16,15,14,13,12,11,10,9,8’,24’,22’,B’,A,20).

Đương sự có trách nhiệm kê khai đăng ký quyền sử dụng đ t được giao tại ơ quan ó thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Ch p nhận sự tự nguyện của bà N tặng cho toàn bộ kỷ phần đượ hưởng cho ông C1; hai bên không phải thanh toán chênh lệch tài sản cho nhau. Ch p nhận sự tự nguyện của ông C1 nhận thanh toán chênh lệch tài sản thay bà N cho ông C 278.075.000 đồng; Ông C1 ó nghĩa vụ thanh toán cho ông C tổng là 417.075.000 đồng.

Ngoài ra, bản án còn tuyên lãi su t, án phí và quyền kháng cáo cho các đương sự.

Ngày 02/10/2024, ông ũ Đức C làm đơn kháng áo với nội dung: Trong quá trình xét xử và nội dung bản án hưa xem xét đến một phần tài sản thừa kế của cha mẹ tôi chết để lại nhằm thực hiện nghĩa vụ hương hỏa, thờ úng đối với cha mẹ tôi. Yêu cầu Tòa án c p phúc thẩm giải quyết theo qui định của pháp luật.

Ngày 19/9/2024, ông ũ ăn C1 làm đơn kháng áo với nội dung: Kháng cáo toàn bộ nội dung và quyết định của Bản án dân sự sơ thẩm số 35/2024/DS-ST ngày 17/9/2024 của Tòa án nhân dân huyện Giao Thủy. Đề nghị Tòa án c p phúc thẩm xem xét đánh giá lại toàn bộ nội dung và quyết định của bản án.

Tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của ông C đã gửi văn bản ý kiến lưu trong hồ sơ vụ án và đề nghị HĐXX không h p nhận những ăn ứ mà Luật sư và ông C1 đã lập luận; Đề nghị HĐXX đánh giá một cách khách quan các tài liệu chứng cú trong hồ sơ vụ án. Đặc biệt cần đánh giá thận trọng tính pháp lý của chứng cứ. Từ đó xá định di sản thừa kế là toàn bộ di sản là nhà đ t của cụ T1 và cụ N2 ở trước khi chết cùng với diện tí h đ t mà ông C1 cho rằng đã được tặng ho năm 1989 để chia di sản thừa kế theo luật. Đề nghị HĐXX chia di sản bằng hiện vật cho ông ũ Đức C đảm bảo diện tích tổi thiểu để c p GCNQSDĐ và xây dựng nhà thờ theo tâm nguyện của bố mẹ á đương sự. Do vụ án có quá nhiều vi phạm cả về nội dung và tố tụng, vì vậy trong trường hợp HĐXX p phúc thẩm không thể sửa án phân chia bằng hiện vật đượ , đúng tỷ lệ cho các hàng thừa kế, cho cá nhân ông C thì đề nghị HĐXX hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để trả hồ sơ điều tra xét xử lại, đảm bảo tính khách quan công bằng. Tránh việc khiếu kiện kéo dài của vụ án gây bức xúc b t mãn, b t đồng giữa anh em.

Tại phiên tòa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông C1 đã gửi văn bản ý kiến lưu trong hồ sơ vụ án và đề nghị Tòa án c p phúc thẩm kiểm tra, xem xét, đánh giá lại toàn bộ các tài liệu, hồ sơ và hứng cứ có trong vụ án. Đề nghị Tòa án c p phúc thẩm sửa bản án, trong trường hợp không thể sửa chữa hoặc khắc phụ được những sai sót của bản án c p sơ thẩm thì đề nghị Tòa án c p phúc thẩm tuyên hủy bản án c p sơ thẩm để xét xử lại từ đầu.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Nam Định phát biểu quan điểm:

Về tố tụng: Những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng đã h p hành đúng những quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015.

Về nội dung:

- Về hàng thừa kế: hàng thừa kế thứ nh t của cụ ũ Đức N1 và cụ Trần Thị T1, gồm: bà ũ Thị N, bà ũ Thị H1; bà ũ Thị L; ông ũ ăn B, ông ũ Đức C và ông ũ ăn C1. Bà H1, bà L đã hết và không có chồng, con. Ông B là liệt sĩ không ó vợ, on, do đó di sản của vợ chồng cụ N1 để lại sẽ được chia đều ho 3 người thừa kế theo pháp luật. Bà N có công sứ đóng góp vào việc quản lý, tôn tạo di sản thừa kế, hăm só bố mẹ và các chị em gái bị bệnh nên bà N đượ hưởng một kỷ phần thừa kế theo án lệ số 05/2016 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Vì vậy, về kỷ phần thừa kế được chia thành 4 kỷ phần là ông C, ông C1 và bà N đượ hưởng 2 kỷ phần.

- Chia thừa kế tài sản: di sản thừa kế của cụ ũ Đức N1 và cụ Trần Thị T1 chết để lại là 377m2, có giá trị là 1.196.500.000 đồng. Mỗi kỷ phần được hưởng là 94,25m2, trị giá 299.125.000đ. Ông C, ông C1 mỗi người đượ hưởng 1 kỷ phần. Bà N đượ hưởng 2 kỷ phần là 188,5m2, trị giá 598.250.000đ. Ngoài ra ông C1 òn được nhận toàn bộ diện tích 497m2 cụ T1 và cụ N1 đã tặng cho ông C1. Ch p nhận sự tự nguyện của bà N tặng cho toàn bộ kỷ phần đượ hưởng cho ông C1, không phải thanh toán chênh lệch tài sản cho nhau. Ch p nhận sự tự nguyện của ông C1 nhận thanh toán chênh lệch tài sản thay bà N cho ông C.

- Đối với kháng cáo của ông ũ Đức C yêu cầu để lại 1 phần di sản thừa kế làm nơi thờ cúng. Xét th y, theo quy định của pháp luật thì không có quy định về việc phải để lại 1 phần di sản thừa kế để làm nơi thờ úng. Do đó, kháng cáo của ông C không ó ơ sở để ch p nhận.

Bởi á lẽ trên, đề nghị Hội đồng xét xử: Căn ứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 BLTTDS, không h p nhận kháng áo ủa ông ũ Đứ C, h p nhận kháng áo ủa ông ũ ăn C1, sửa bản án dân sự sơ thẩm như phân tí h trên.

Về án phí đương sự phải nộp theo qui định pháp luật.