Bản án 62/2022/DSPT — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN

Tại bản án sơ thẩm, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên

tòa, nguyên đơn trình bày:

Cha, mẹ là cụ Âu Đ, sinh năm 1924 (chết ngày 14/3/2009) và cụ Trần Thị Đ,

sinh năm 1924 (chết ngày 03/5/2001), anh chị em gồm 04 người: Ông Âu Thành

Ph (chết ngày 28/5/2012), ông Âu Thành B, bà Âu Thị Tuyết M, bà Âu Thị Kim

Ng.

Lúc cha, mẹ còn sống có tạo dựng được khối tài sản gồm: 01 căn nhà chiều

ngang khoảng 5,3m x dài 12m = 63,6m2 gắn liền với diện tích khoảng 2.549,1m2

đất (gồm đất thổ cư, vườn tạp) đã được Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới cấp Giấy

chứng nhận quyền sử dụng đất số 03752QSDĐ/kB ngày 12/11/2001 cho cụ Âu

Đức, đất tọa lạc tại ấp Long H, xã Long Gi, huyện Chợ M, tỉnh An Giang và đất 2

lúa khoảng 3.000m2. Cha, mẹ chết không để lại di chúc.

Trên diện tích đất 2.549,1m2, vào năm 1986, cha mẹ chia cho bà một nền

nhà, diện tích ngang 7m x dài 25m và đã xây dựng nhà ở cho đến nay.

Nay yêu cầu chia thừa kế di sản của cụ Âu Đ là diện tích đất 2.549,1m2 theo

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 03752QSDĐ/kB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới cấp ngày 12/11/2001 cho ông Âu Đ theo quy định của pháp luật và yêu cầu được nhận đất diện tích là 600m2.

Yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H1032kB ngày

28/3/2008, diện tích 289,7m2, thửa số 55, tờ bản đồ số 01 do Ủy ban nhân dân huyện Chợ Mới cấp cho anh Âu Ngọc H và bà Nguyễn Thị Bé Th và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H1031kB ngày 28/3/2008, diện tích 350,7m2, thửa số 56, tờ bản đồ số 01 do Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp cho ông Âu Thành Ph và bà Lê Thị C.

Không đồng ý với yêu cầu của bên ông B và bà C đưa ra, không đồng ý hòa

giải.

Bị đơn, ông Âu Thành Bút trình bày: Lúc còn sống, cha ông là cụ Âu Đ có

lập Tờ chúc ngôn vào ngày 20/10/2004 (âm lịch), để phân chia diện tích 2.549,1m2 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 03752QSDĐ/kB ngày 12/11/2001 cho các con.

Đến ngày 07/9/2007 cụ tặng cho diện tích đất 688,7m2 cho vợ chồng Âu

Ngọc H và Nguyễn Thị Bé Th và đã được Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp 02 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H1032kB ngày 28/3/2008 với diện tích 289,7m2, thửa số 55, tờ bản đồ số 01 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất H1033kB ngày 28/3/2008 với diện tích 399m2, thửa số 50, tờ bản đồ số 01.

Đối với yêu cầu khởi kiện của bà Âu Thị Tuyết M và Âu Thị Kim Ng, ông

không đồng ý.

Anh Âu Văn Th đại diện trình bày: Ngày 07/9/2007, ông nội tặng diện tích

đất 737,6m2 cho cha mẹ anh là ông Âu Thành Ph, bà Lê Thị C trong tổng diện tích 2.549,1m2 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 03752QSDĐ/kB ngày 12/11/2001 do ông đứng tên và được Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp 02 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H1030kB ngày 28/3/2008 diện tích 386,9m2, thửa số 57, tờ bản đồ số 01 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất H1031kB ngày 28/3/2008 diện tích 350,7m2, thửa số 56, tờ bản đồ số 01.

Trên diện tích đất 350,7m2 có căn nhà của bà Âu Thị Tuyết M, anh yêu cầu

bà Mai tháo dỡ nhà, trả lại đất.

Ngoài ra, nếu chia thừa kế thì phải chừa đường đi thẳng từ phía trước khu

đất chạy dọc ra phía sau hậu khoảng 02m để làm lối đi chung.

Không đồng ý đối với yêu cầu của bà Mai và Âu Thị Kim Ng.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Âu Thị Kim Ng trình bày: Khi cha

chết thì ông Âu Thành Ph gọi bà đến nhận phần đất cha cho, nhưng khi đến thì ông Âu Thành B, Phúc và Âu Ngọc H yêu cầu bà Mai phải dỡ nhà nên phát sinh tranh chấp.

Nay bà yêu cầu chia thừa kế phần đất diện tích 2.549,1m2 theo Giấy chứng

nhận quyền sử dụng đất số 03752QSDĐ/kB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp

ngày 12/11/2001 cho ông Âu Đ theo quy định pháp luật và đồng ý nhận phần diện

tích đất tại các điểm 4, 39, 6 và 5 hoặc 11, 10, 8 và 7 theo Bản đồ hiện trạng khu

đất tranh chấp do Văn phòng đăng ký đất đai – Chi nhánh Chợ Mới lập ngày

10/4/2020.

Ủy ban nhân dân huyện Chợ M có văn bản trình bày ý kiến: Ông Âu Đ, sinh

năm 1924, ngụ ấp Long H, xã Long Gi được Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp

giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 03752/kB ngày 12/11/2001, diện tích

2.549,10m2 gồm đất ở tại nông thôn, đất trồng cây hàng năm, đất nghĩa trang,

nghĩa địa và đất trồng cây màu thuộc tờ bản đồ số 01, thửa số 15, 16, 50 tọa lạc

tại ấp Long H, xã Long Gi, huyện Chợ M, tỉnh An Giang.

Ngày 17/9/2007, ông Âu Đ lập hợp đồng tặng cho Âu Ngọc H và Nguyễn

Thị Bé Th, diện tích 688,7m2 đất ở nông thôn và đất trồng cây hàng năm và ông

Hồ, bà Th được Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp 02 Giấy chứng nhận quyền sử

dụng đất số H01032kB ngày 28/3/2008, diện tích 399m2, thuộc tờ bản đồ số 01,

thửa số 50 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H01033kB ngày 28/3/2008,

diện tích 289,7m2, thuộc tờ bản đồ số 01, thửa số 55.

Ngoài ra, ông Âu Đ còn lập hợp đồng tặng cho ông Âu Thành Ph, bà Lâm

Thị C diện tích 737,6m2 gồm đất ở nông thôn, đất trồng cây lâu năm và đất trồng

cây hàng năm tọa lạc tại ấp Long H, xã Long Gi và ngày 28/3/2008 ông Ph, bà C

được Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp 02 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

số H0130kB, diện tích 386,9m2, thuộc tờ bản đồ số 01, thửa số 57 và Giấy chứng

nhận quyền sử dụng đất số H01031kB, diện tích 350,7m2, thuộc tờ bản đồ số 01,

thửa số 56.

Việc cấp các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên là đúng đối tượng,

đúng trình tự pháp luật quy định.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 175/2020/DS-ST, ngày 21/9/2020 của Tòa án

nhân dân huyện Chợ M đã tuyên xử:

Áp dụng: Điều 26, 34, 35, 74, 144, 147, 149, 157, 165, 227, 273 Bộ luật Tố

tụng dân sự;

Điều 649, 650, 651, 660 Bộ luật dân sự;

Điều 203 Luật đất đai.

Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường

vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án.

Xử: Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện chia thừa kế tài sản của bà Âu

Thị Tuyết M.

Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H01031kB, diện tích 350,7m2

đất ở tại nông thôn và đất trồng cây hàng năm, thuộc tờ bản đồ số 01, thửa số 56,

do Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp cho ông Âu Thành Ph, bà Lâm Thị C.

Bà Âu Thị Tuyết M được hưởng phần đất diện tích 432,7m2 tại các mốc

điểm 33,34,O,35,36,37,13 và 04,39,6,5 theo sơ đồ khu đất ngày 04/8/2020, ông B, anh H và những thành viên trong gia đình có nghĩa vụ tháo dỡ, di dời phần mái che có diện tích 7,2m2 tại các điểm 03,G,H,18 để giao trả lại cho bà M;

Bà Lâm Thị C và những người kế thừa quyền, nghĩa vụ của ông Ph là Âu

Văn Th, Âu Thanh T được hưởng phần đất diện tích 274,6m2 tại các điểm 12, 34, 35, 36, 47, 48, 32, 10, 44, 11, 43, Z, S, R; bà Âu Thị Tuyết M và các thành viên gia đình có nghĩa vụ tháo dỡ, di dời phần mái che diện tích 12,7m2 tại các điểm K,L,M,N và song hành nhà diện tích 5m2 tại các điểm 34,K,N,O theo sơ đồ khu đất ngày 04/8/2020 để giao trả lại cho bà Lâm Thị C và những người kế thừa của ông Ph.

Công nhận cho anh Âu Ngọc H và ông Âu Thành B phần đất diện tích

289,7m2 tại các điểm 1, 2, 39, 4 theo sơ đồ khu đất ngày 04/8/2020 do Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho anh Âu Ngọc H.

Bà Âu Thị Kim Ng được hưởng phần đất diện tích 353,3m2 tại các điểm 7,

8,10, 11, bà Lâm Thị C và những người kế thừa quyền nghĩa vụ của ông Ph có nghĩa vụ tháo dỡ, di dời, giải tỏa phần diện tích nhà vệ sinh và mái che diện tích 3,5m2 tại các điểm P, 30, 31, 10 theo sơ đồ khu đất ngày 04/8/2020, để giao trả lại cho bà Âu Thị Kim Ng.

Các đương sự có trách nhiệm đến cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đăng ký

quyền sử dụng đất đối với diện tích đất nêu trên theo quy định của Luật đất đai.

Không chấp nhận yêu cầu của những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng

của ông Âu Thanh Ph yêu cầu bà M tháo dỡ nhà trả lại diện tích đất đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Phúc.

Công nhận diện tích lối đi chung 199,6m2 thể hiện tại các điểm

2,12,11,7,6,39, theo sơ đồ hiện trạng khu đất ngày 04/8/2020. Ông Âu Thành B, anh Âu Ngọc H và các thành viên trong gia đình có nghĩa vụ tháo dỡ mái che tại các điểm E, B, F, A, 11, 45, D, 44, C, 43, 14; bà Lâm Thị C, anh Th, anh T và các thành viên trong gia đình có nghĩa vụ di dời phần căn nhà tại các điểm 22,19,R, S và 23,22,S,Z có diện tích 2,4m2 để giao trả lại lối đi chung.

Sơ đồ hiện trạng khu đất ngày 04/8/2020 của Văn phòng đăng ký đất đai chi

nhánh Chợ M là một phần của bản án và không thể tách rời.

Ngoài ra, án sơ thẩm còn tuyên về phần án phí dân sự, áp dụng luật thi hành

án và tuyên về phần quyền kháng cáo theo luật định.

Ngày 01 tháng 10 năm 2020, anh Âu Văn Th kháng cáo yêu cầu cấp phúc

thẩm xem xét lại toàn bộ bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bà Âu Thị Tuyết M di dời nhà, trả lại đất.

Tại phiên tòa phúc thẩm,

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho anh Âu Văn Th trình bày ý

kiến: Vụ tranh chấp đã được hòa giải tại địa phương và bà Âu Thị Tuyết M đồng ý

di dời nhà ra phía sau, trả lại đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

cho ông Th. Sau đó, do bà Mai không thực hiện và tranh chấp, đề nghị Hội đồng

xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Th.

Phát biểu quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang về

giải quyết vụ án:

Về thủ tục tố tụng:

Việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, Hội đồng xét xử và Thư ký phiên

tòa: Từ khi Tòa án cấp phúc thẩm thụ lý vụ án cho đến thời điểm xét xử tại phiên

tòa đã thực hiện đúng các quy định tại Điều 64, Điều 285, Điều 286, Điều 292,

Điều 294 và Điều 297 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng, đầy

đủ quyền, nghĩa vụ tố tụng theo quy định của pháp luật.

Về nội dung vụ án:

Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm, Tòa án nhân dân tỉnh An Giang căn cứ

khoản 3 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, phúc xử: Chấp nhận kháng cáo

của ông Âu Văn Th, Hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 175/2020/DS-ST ngày

21/9/2020 của Tòa án nhân nhân dân huyện Chợ M; giao hồ sơ về cho Tòa án nhân

dân huyện Chợ M giải quyết lại theo quy định pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại

phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận xét về vụ án.

Đơn kháng cáo của ông Âu Văn Th trong hạn luật định và có nộp tạm ứng

án phí phúc thẩm, được chấp nhận xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

Các đương sự vắng mặt đã được triệu tập hợp lệ hoặc có đơn yêu cầu xét xử

vắng mặt. Căn cứ Điều 227, Điều 228 và Điều 296 của Bộ luật Tố tụng Dân sự,

Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt đương sự theo luật định.

Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử gợi ý để các đương sự hòa giải và tiến hành

hòa giải nhưng các đương sự vẫn không thỏa thuận được với nhau.

quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Âu Thị Kim Ng vẫn giữ nguyên yêu cầu; bị đơn

là ông Âu Văn Th giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Đ là diện tích đất 2.549,1m2 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số

03752QSDĐ/kB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp ngày 12/11/2001 cho cụ

Âu Đ theo quy định của pháp luật và bà được nhận đất diện tích là 600m2; yêu cầu

hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H1032kB ngày 28/3/2008, diện tích

289,7m2, thửa số 55, tờ bản đồ số 01 do Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp cho anh Âu Ngọc H và bà Nguyễn Thị Bé Th và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H1031kB ngày 28/3/2008, diện tích 350,7m2, thửa số 56, tờ bản đồ số 01 do Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp cho ông Âu Thành Ph và bà Lê Thị C.

là diện tích đất 2.549,1m2 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 03752QSDĐ/kB do Ủy ban nhân dân huyện Chợ M cấp ngày 12/11/2001 cho cụ Âu Đ theo quy định của pháp luật và bà được nhận diện tích đất tại các điểm 4, 39, 6 và 5 hoặc 11, 10, 8 và 7 theo Bản đồ hiện trạng khu đất tranh chấp do Văn phòng đăng ký đất đai – Chi nhánh Chợ M lập ngày 10/4/2020.

1.350.3m2, gồm: Bà M được hưởng phần đất diện tích 432,7m2 tại các mốc điểm 33,34,O,35,36,37,13 và 04,39,6,5; bà Lâm Thị C và những người kế thừa quyền, nghĩa vụ của ông Âu Thanh Ph là Âu Văn Th và Âu Th Tồn được hưởng phần đất diện tích 274,6m2 tại các điểm 12, 34, 35, 36, 47, 48, 32, 10, 44, 11, 43, Z, S, R; Bà Âu Thị Kim Ng được hưởng phần đất diện tích 353,3m2 tại các điểm 7, 8,10, 11; Công nhận cho anh Âu Ngọc H và ông Âu Thành B phần đất diện tích 289,7m2 tại các điểm 1, 2, 39, 4 và Công nhận diện tích lối đi chung 199,6m2 thể hiện tại các điểm 2,12,11,7,6,39 theo sơ đồ khu đất ngày 04/8/2020 do Văn phòng đăng ký đất đai – Chi nhánh Chợ M lập, tổng cộng 1.549,9m2; phần còn lại gồm thửa 15 và 16 vẫn do cụ Âu Đ đứng tên vẫn chưa phân chia, cũng không giao cho ai quản lý (các điểm 40, 41, 42, 8, 7, 6 và 5 diện tích 258m2) là chưa giải quyết hết yêu cầu của các đương sự và không thể thi hành án được.

diện tích 289,7m2 tại các điểm 1, 2, 39, 4 theo sơ đồ khu đất ngày 04/8/2020 do Văn phòng đăng ký đất đai – Chi nhánh Chợ M lập. Ông Âu Thành B là cha anh H, không yêu cầu công nhận cho ông diện tích đất này nhưng cấp sơ thẩm lại công nhận cho ông và anh H là không đúng thẩm quyền và vượt quá yêu cầu của đương sự.

hưởng bao nhiêu trong tổng số di sản của cụ Âu Đ để lại là thiếu sót và đã tiến hành định giá phần đất tranh chấp nhưng khi phân chia cho các đương sự phần diện tích đất nhiều hơn lại không buộc hoàn giá trị chênh lệch là ảnh hưởng đến quyền lợi của họ.

289,7m2 do ông Âu Ngọc H và bà Nguyễn Thị Bé Th đứng tên nhưng án sơ thẩm nhận định các đương sự không tranh chấp là không chính xác.

tích đất của ông Âu Thành Ph đã được cấp Giấy chứng nhận QSDĐ (nay bà C và các con thừa kế).

Trước đây, bà M có yêu cầu khôi phục lại ranh của ông Âu Thanh B và ông

Ph để yêu cầu cấp Giấy chứng nhận QSDĐ, bà sẽ di dời nhà trả lại đất cho ông Ph. Tuy nhiên, án sơ thẩm lại nhận định, khi UBND huyện Chợ M cấp Giấy chứng

nhận QSDĐ cho ông Ph đã có nhà bà M, nhưng không xem xét đến là thiệt hại đến

quyền lợi của bà M, nên hủy Giấy chứng nhận QSDĐ của ông Ph và chia thừa kế

cho bà M một phần diện tích 76,1m2 (ông Ph còn lại 274,6m2) là chưa xem xét

toàn diện chứng cứ, yêu cầu phản tố, và yêu cầu kháng cáo của bị đơn.

Tòa án cấp sơ thẩm không thể khắc phục, bổ sung được, cần chấp nhận một phần

yêu cầu kháng cáo của ông Th, hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số

175/2020/DS-ST ngày 21/9/2020 của Tòa án nhân dân huyện Chợ M, chuyển hồ sơ

vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo quy định của pháp luật như đề

nghị của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh An Giang tại phiên tòa. Không chấp

nhận ý kiến của Luật sư bảo vệ quyền lợi cho ông Th.

nộp án phí dân sự phúc thẩm và được nhận lại tiền tạm ứng đã nộp.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

1. Căn cứ vào:

Khoản 3 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

Khoản 3 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của

Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

2. Chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của ông Âu Văn Th, hủy toàn bộ

Bản án dân sự sơ thẩm số 175/2020/DS-ST ngày 21/9/2020 của Tòa án nhân dân

huyện Chợ M, tỉnh An Giang.

3. Về án phí:

Ông Âu Văn Th không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm và được nhận lại

số tiền 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng) tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai thu số

0013773 ngày 28/10/2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Chợ M.

4. Chuyển toàn bộ hồ sơ vụ án về cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo

thủ tục sơ thẩm.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.