Bản án 61/2020/DS-PT — Các tranh chấp dân sự trong trường hợp chưa có điều luật áp dụng

[1] Về tố tụng: Anh Trần Văn D1 khởi kiện anh Lê Ngọc D2 đòi lại 224.000.000 đồng tiền ứng trước để thi công bơm đất san lấp mặt bằng và có tính lãi, do anh D2 vi phạm hợp đồng, tự ý rút phương tiện bỏ trốn, không bơm đất theo thỏa thuận. Cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật “Tranh chấp hợp đồng san lấp mặt bằng”, thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Đầm Dơi là đúng. Sau xét xử sơ thẩm, bị đơn Lê Ngọc D2 có kháng cáo trong hạn luật định nên được cấp phúc thẩm thụ lý giải quyết theo quy định.

[2] Xét nội dung vụ án và yêu cầu kháng cáo của bị đơn nhận thấy: Anh D1 khởi kiện anh D2 tự ý bỏ đi, không tiếp tục bơm đất, vi phạm quy định ký kết tại Hợp đồng ngày 30/7/2017; yêu cầu anh D2 trả lại số tiền ứng trước 50% giá trị hợp đồng là 224.000.000 đồng và tính lãi theo quy định. Anh D2 không đồng ý trả lại tiền vì cho rằng anh D1 vi phạm quy định không tạo điều kiện có đất để bơm, kéo dài thời gian phương tiện nằm chờ khoảng 9 tháng nên không thể tiếp tục thực hiện bơm đất; đồng thời anh đã thực hiện bơm đất được 40 ngày đủ với số tiền ứng trước nên không đồng ý trả lại tiền và phải chịu lãi.

[2.1] Hội đồng xét xử nhận thấy: Án sơ thẩm dựa vào lời trình bày của ông Trần Hoàng L (Trưởng ấp C); ông Dương Văn H, bà Nguyễn Thị L, bà Nguyễn Thị Đ (là các hộ dân có đường ống đi ngang, có ngăn cản việc lấy đất và yêu cầu bồi thường); ông Nguyễn Như Y, bà Cao Thị B (là người anh D1 hỏi mua đất để bơm) xác định anh D2 là người có lỗi, tự ý bơm đất của các hộ nêu trên, không đồng ý bơm đất do anh D1 mua, tự ý trốn đi không tiếp tục bơm đất nên vi phạm hợp đồng. Anh D1 là người thực hiện tốt nghĩa vụ, có thiện chí tạo điều kiện để anh D2 thực hiện hợp đồng nên không có lỗi. Từ đó, án sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của anh D1, xử buộc anh D2 trả lại anh D1 248.080.000 đồng (gồm: Tiền ứng trước 224.000.000 đồng – 22.400.000 đồng (tiền đã bơm đất 05% công trình) = 201.600.000 đồng + 46.480.000 đồng (là tiền lãi suất 10% trên năm tính từ ngày ký hợp đồng đến ngày xét xử sơ thẩm) là chưa xem xét, đánh giá, giải quyết đầy đủ, toàn diện, đúng đắn vụ án.

[2.2] Bởi lẽ, nguyên nhân dẫn đến tranh chấp, anh D2 ngưng không tiếp tục thực hiện hợp đồng là có một phần lỗi của anh D1 do vi phạm hợp đồng, không thực hiện đúng nghĩa vụ lo đủ đất và thủ tục bơm đất dẫn đến một số hộ dân ngăn cản thi công, yêu cầu bồi thường tiền, làm kéo dài thời gian thực hiện hợp đồng, anh D2 phải neo đậu phương tiện thời gian dài nhiều tháng. Điều này thực tế có xảy ra, được các bên đương sự thừa nhận, phù hợp với kết quả xác minh, quá trình bơm đất có gặp khó khăn về nguồn đất, các bên đã nhiều lần thương lượng, không thống nhất được cách giải quyết. Ngược lại phía anh D2 cũng có lỗi khi bơm đất vào ranh giới các hộ lân cận nên bị ngăn cản, tự ý rút phương tiện chấm dứt thi công không thông báo trước, không thỏa thuận sửa đổi hợp đồng, không tiến hành xác định nghiệm thu khối lượng đất san lấp đã thực hiện. Do đó, việc đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng của anh D2 trong trường hợp này đều có lỗi của cả hai bên.

[3] Xét hợp đồng san lấp mặt bằng thực tế đã bị chấm dứt tại thời điểm 24/4/2018 do có lỗi của cả hai bên. Anh D1 đã thực hiện nghĩa vụ thanh toán cho anh D2 ứng trước 50% giá trị công trình. Anh D2 đã thực hiện nghĩa vụ có bơm đất san lấp mặt bằng nên được hưởng tiền công tương ứng với khối lượng công việc đã thực hiện, phần còn thừa phải trả lại cho anh D1. Anh D1 xác định khối lượng đất san lấp khoảng 05% khối lượng công trình, tương ứng số tiền 22.600.000 đồng, đồng ý trừ vào tiền ứng trước của anh D2. Anh D2 xác định khối lượng đất san lấp đủ 50% tương ứng với số tiền tạm ứng 224.000.000 đồng không đồng ý trả lại tiền thừa. Tại thời điểm anh D2 dừng thi công, chấm dứt hợp đồng, các bên không thực hiện việc nghiệm thu xác định khối lượng đã thi công. Sau khi anh D2 bỏ đi, anh D1 hợp đồng với người khác (anh Phạm Minh K) vào thi công san lấp xong công trình nên hiện tại không còn hiện trạng để xác định anh D2 đã thi công bao nhiêu. Căn cứ vào hợp đồng ký kết ngày 01/6/2018 giữa anh D1 với anh Khởi và lời khai của anh K xác định khối lượng đất anh D2 san lấp chỉ khoảng 05% như lời anh D1 thừa nhận. Chứng cứ này phù hợp với lời khai của ông Trần Hoàng L (Trưởng ấp Chà Là) xác định đất bơm không được bao nhiêu, phần nhiều là nước. Do đó, án sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của anh D1 buộc anh D2 trả lại số tiền ứng trước thừa 201.600.000 đồng (224.000.000đ – 22.400.000đ = 201.600.000 đồng) là có cơ sở chấp nhận.

[4] Xét án sơ thẩm buộc anh D2 phải chịu lãi chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền, của số tiền 201.600.000 đồng, mức lãi 10%/năm, thời gian từ ngày ký hợp đồng 30/7/2017 đến ngày xét xử sơ thẩm là 02 năm 03 tháng 20 ngày, bằng tiền là 46.480.000 đồng là không có căn cứ. Bởi vì, đây là tiền thanh toán được ứng trước để thi công bơm đất. Hợp đồng bị chấm dứt do có lỗi của cả các bên, nên anh D2 chỉ phải trả lại tiền thanh toán thừa so với khối lượng công việc đã thực hiện nghĩa vụ. Từ đó, có cơ sở chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn anh Lê Ngọc D2, sửa án sơ thẩm không tính lãi chậm trả.

[5] Tại phiên tòa phúc thẩm anh D2 có yêu cầu xem xét buộc anh D1 bồi thường thiệt hại trong thời gian anh neo đậu phương tiện không bơm được đất kéo dài 9 tháng. Xét tại cấp sơ thẩm và tại đơn kháng cáo anh D2 không đặt ra yêu cầu bồi thường thiệt hại, nên cấp phúc thẩm không xem xét yêu cầu bồi thường thiệt hại tại phiên tòa này. Nếu có đủ chứng cứ chứng minh thực tế có bị thiệt hại, anh D2 có quyền khởi kiện yêu cầu bồi thường bằng vụ kiện dân sự khác.

[6] Do sửa án sơ thảm nên xác định lại án phí như sau: Anh Lê Ngọc D2 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch 5% trên số tiền 201.600.000 đồng bằng 10.080.000 đồng. Anh Trần Văn D1 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch trên số tiền 46.480.000 đồng bằng 2.324.000 đồng, ngày 01/10/2019 anh D1 dự nộp 10.960.000 đồng theo biên lai số 0009908 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đầm Dơi được đối trừ án phí sơ thẩm, phần còn thừa được nhận lại. Anh D2 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, ngày 05/12/2019 anh D2 dự nộp 300.000 đồng theo biên lai số 0010000 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đầm Dơi được đối trừ án phí sơ thẩm.