Bản án 60/2023/DS-ST — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện nộp ngày 21/4/2022, ngày 09/6/2022; Bản tự khai và quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án sơ thẩm, nguyên đơn là ông Trần J (Trần Hải L) trình bày:

Bố mẹ đẻ của ông Trần J là cụ Trần Văn M1 (chết năm 2015) và cụ Nguyễn Thị M2 (chết năm 2021). Cụ M1 và cụ M2 sinh được 08 người con là ông Trần Hải L (Trần J), bà Trần Thị M, bà Trần Thị L1, bà Trần Thị B1, bà Trần Thị H1, ông Trần Văn C1, bà Trần Thị H4và ông Trần Văn Đ. Khi còn sống cụ M1 và cụ M2 có khối tài sản chung là diện tích đất thổ cư 1.249m2 tại thửa đất số 45, tờ bản đồ số 24-NX; địa chỉ: Tổ dân phố số 8, phường NX, quận ĐS, thành phố Hải Phòng. Khi còn sống cụ M1 và cụ M2 đã chia đất cho các con làm nhà, ở riêng. Khi cụ M1 và cụ M2 chia đất cho các con, thì các anh chị em trong gia đình đều thống nhất, không ai có ý kiến gì. Ông Trần J được cụ M1 và cụ M2 chia cho diện tích đất 319,6m2 để làm nhà thờ. Tuy nhiên, do ông Trần J có quốc tịch M2, là người nước ngoài không đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng diện tích này được nên ông Trần J đã nhờ chị gái là bà Trần Thị M đứng tên hộ trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp GCN: CH00327 do Uỷ ban nhân dân quận ĐS cấp ngày 16/5/2012 (thửa đất số 45A, tờ bản đồ số: 24-NX, diện tích đất 319,6m2; địa chỉ: Tổ dân phố số 8, phường NX, quận ĐS, thành phố Hải Phòng). Năm 2015, bà M có trao đổi với ông Trần J là để ông Trần Văn C1 đứng tên hộ ông Trần J hai thửa đất. Khi bà M nói như vậy, thì ông Trần J nói ai đứng tên hộ cũng được; còn việc hai bên đã làm thủ tục để sang tên ông C1 như thế nào thì ông Trần J không nắm được. Năm 2019, ông Trần J trở về Việt Nam và nói với các anh chị em trong gia đình trả lại cho ông Trần J các giấy tờ về thửa đất đã nhờ đứng tên hộ. Lúc này, ông Trần J mới biết bà M đã làm thủ tục sang tên ông C1 02 thửa đất mà ông Trần J nhờ bà M đứng tên hộ. Ông Trần J có gặp bà H là vợ của ông C1 đề nghị trả lại giấy tờ hai thửa đất. Lúc đầu bà H đồng ý, nhưng sau đó bà H chỉ trả lại thửa đất có diện tích 186,6m2. Thửa đất này sau đó ông Trần J đã chuyển nhượng cho cháu là anh Bùi Văn Thường. Còn thửa đất có diện tích 319,6m2 bà H nói, bà H1 là người giữ giấy tờ nên sẽ đòi lại để trả ông Trần J. Đến khoảng tháng 10 năm 2020 thì bà H đã trả lại cho ông Trần J giấy chứng nhận quyền sử dụng diện tích đất 319,6m2. Ngày 09/11/2020, ông Trần J, các anh chị em trong gia đình đã họp và thống nhất xác định hai thửa đất có diện tích đất 186,6m2 và 319,6m2 là của cụ M1 và cụ M2 cho ông Trần J, bà M chỉ đứng tên hộ ông Trần J. Tại buổi họp, bà H1 và bà H vắng mặt. Sau buổi họp đó, ông Trần J đã nhiều lần đề nghị bà H làm thủ tục trả lại thửa đất cho ông Trần J nhưng bà H không H1 tác. Ông Trần J đã có đơn đề nghị Uỷ ban nhân dân phường NX giải quyết nhưng không có kết quả. Do vậy, ông Trần J làm đơn khởi kiện đề nghị Toà án: Huỷ H1 đồng tặng cho quyền sử dụng đất số công chứng: 368/2015/HĐTC, Quyển số: 01.TP/CC-SCC ngày 11/8/2015, do Văn phòng công chứng HPchứng nhận giữa bên tặng cho là bà Trần Thị M và bên được tặng cho ông Trần Văn C1. Buộc bà Trần Thị M trả lại cho ông Trần J diện tích đất 319,6m2, tại thửa đất số 45A, tờ bản đồ số: 24-NX; địa chỉ: Tổ dân phố 8, phường NX, quận ĐS, thành phố Hải Phòng. Hiện ông Trần J đã xây nhà thờ diện tích khoảng 30m2 trên diện tích đất này.

Tại Đơn khởi kiện sửa đổi, bổ sung ngày 16/7/2023, ông Trần J thay đổi yêu cầu khởi kiện, cụ thể: Yêu cầu bà H và các con chung của bà H và ông C1 phải trả lại cho ông Trần J và bà M diện tích đất 319,6m2, tại thửa đất số 45A, tờ bản đồ số: 24-NX; địa chỉ: Tổ dân phố 8, phường NX, quận ĐS, thành phố Hải Phòng. Đề nghị Toà án tuyên H1 đồng tặng cho quyền sử dụng đất số công chứng: 368/2015/HĐTC, Quyển số: 01.TP/CC-SCC ngày 11/8/2015, do Văn phòng công chứng HPchứng nhận giữa bên tặng cho là bà Trần Thị M và bên được tặng cho ông Trần Văn C1 vô hiệu.

Tại các Bản tự khai ngày 10/7/2022, ngày 25/10/2022; Biên bản làm việc ngày 18/4/2023 và quá trình giải quyết vụ án, bị đơn – bà Mai Thị H, chị Trần Mai P, anh Trần Văn ĐA thống nhất trình bày:

Bà H là vợ của ông Trần Văn C1 (chết năm 2016). Bà H và ông C1 sinh được 04 người con là chị Trần Mai P, chị Trần Mai T1, anh Trần Văn ĐA. Bố chồng của bà H là cụ Trần Văn M1 (chết năm 2015). Cụ M1 có người vợ thứ nhất là cụ Lê Thị Tớt (chết năm 1951). Cụ M1 và cụ Tớt sinh được một người con chung là bà Trần Thị M. Cụ M1 có người vợ thứ hai là cụ Nguyễn Thị M2. Cụ M1 và cụ M2 sinh được 07 người con là ông Trần J (Trần Hải L), bà Trần Thị L1, bà Trần Thị B1, bà Trần Thị H1, ông Trần Văn C1, bà Trần Thị H4và ông Trần Văn Đ. Năm 2012, thời điểm cụ M1, cụ M2 còn sống, các cụ đã phân chia đất cho các con, cụ thể chia cho gia đình ông Đ và gia đình ông C1, bà H mỗi người một căn nhà hiện hai bên đang ở. Chia cho ông Trần J diện tích đất 319,6m2 hiện ông Trần J đã xây nhà thờ. Chia cho ông Trần J lô đất có diện tích 186,6m2. Cả hai diện tích đất này, ông Trần J đã nhờ bà M đứng tên hộ vì ông Trần J có quốc tịch M2. Năm 2012, C1 quan có thẩm quyền đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên bà M cả hai diện tích đất. Năm 2013, ông C1 chấp hành xong hình phạt tù về. Đến năm 2015, ông Trần J có trao đổi với ông C1 để ông C1 đứng tên 02 thửa đất, chăm lo, thờ cúng và nhờ bà H1 cùng ông C1, bà M đi làm thủ tục sang tên cho ông C1 đứng tên 02 diện tích đất này. Cùng năm, ông C1 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng diện tích đất 186,6m2, còn diện tích đất 319,6m2, khi chưa kịp làm thủ tục cấp giấy chứng nhận thì ông C1 chết. Việc chuyển tên bà M sang ông C1 như thế nào thì bà H chỉ nghe nói, không tham gia nên không nắm được cụ thể. Năm 2021, theo yêu cầu của ông Trần J, bà H đã làm thủ tục chuyển nhượng diện tích đất 186,6m2 để đưa tiền cho ông Trần J. Sau đó vài tháng, ông Trần J lại đề nghị bà H làm thủ tục chuyển nhượng diện tích đất 319,6m2 để đưa tiền cho ông Trần J. Con gái của bà H là chị P có đề nghị ông Trần J cắt lại cho chị P 80m2 thì mẹ con bà H đồng ý làm thủ tục chuyển nhượng theo yêu cầu của ông Trần J. Ông Trần J đồng ý nhưng sau đó ông Trần J lại thay đổi quan điểm nên hai bên xảy ra tranh chấp. Theo bà H được biết, trước đó các cụ đã phân chia đất cho bà M, bà L1, bà H4và bà B1 ở thửa đất khác. Quan điểm của bà H mong muốn hoà giải với ông Trần J nhưng ông Trần J không thiện chí. Bà H và các con của bà H không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, vì diện tích đất khi sang tên cho ông C1 đã được sự đồng ý của bà M và ông Trần J. Đây là giao dịch giữa ông C1 và bà M nên mẹ con bà H không có quyền huỷ H1 đồng tặng cho giữa ông C1 và bà M. Mẹ con bà H chỉ là người được hưởng thừa kế do ông C1 để lại. Trường H1 ông Trần J đồng ý cắt lại cho bà H và các con diện tích đất 80m2 cho chị P như đã hứa thì mẹ con bà H đồng ý trả lại ông Trần J thửa đất.

Tại văn bản ngày 18/8/2022, bị đơn - chị Trần Mai T1 trình bày:

Quan điểm của chị T1 thống nhất với lời trình bày của bà H. Chị T1 không tham gia vào giao dịch với bà M, ông C1 mà chỉ là người được thừa kế của ông C1 nên chị T1 không có quyền huỷ H1 đồng tặng cho giữa bà M và ông C1.

Tại Bản tự khai; Biên bản làm việc ngày 15/6/2023 và quá trình giải quyết vụ án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Trần Thị M trình bày:

Bà M xác nhận cụ M1 và cụ M2 sinh được 08 người con đúng như ông Trần J trình bày. Khi các cụ còn sống, các cụ có thửa đất tại tổ dân phố số 8 đã chia cho bà M, bà L1, bà B1 và bà Hiệp. Ngoài ra, các cụ còn tạo lập được diện tích đất khác là 1.248,6m2 cũng tại Tổ dân phố số 8, phường NX, quận ĐS. Năm 2012, cụ M1 và cụ M2 họp gia đình để chia diện tích đất này cho các con: Bà Trần Thị H1 được 121,8m2, ông Trần Văn C1 được 101,2m2, ông Trần Văn Đ được 115,1m2; ông Trần J 319,6m2. Diện tích đất còn lại trên đó có 02 căn nhà thì hai cụ và vợ chồng hai người con trai là ông Trần Văn C1 và ông Trần Văn Đ sử dụng nhưng diện tích đất vẫn đứng tên các cụ. Việc họp gia đình phân chia đất không lập thành văn bản, nhưng các thành viên trong gia đình đều có mặt, chứng kiến trừ ông C1 (khi đó đang đi chấp hành án, nhưng có mặt bà H là vợ của ông C1). Sau cuộc họp, gia đình đã cắm cọc phân chia đất; bà H1, ông C1 và ông Đ sau đó đều đã làm thủ tục và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Riêng thửa đất của ông Trần J diện tích 319,6m2 và thửa đất của các cụ 186,6m2 (không kể diện tích đất có 02 ngôi nhà cũng đứng tên các cụ) do ông Trần J đã có quốc tịch nước ngoài, không thể đứng tên được nên các thành viên trong gia đình thống nhất để bà Trần Thị M đứng tên hộ. Sau một thời gian bà M đứng tên hộ tại giấy chứng nhận thì bà M nghe tin khu vực nhà bà M đang sinh sống nằm trong dự án nên bà M đã trao đổi với ông Trần J để người khác đứng tên hộ thửa đất các cụ đã chia cho ông Trần J. Lý do bà M không tiếp tục đứng tên hộ ông Trần J là vì bà M nghĩ rằng nếu nhà nước thu hồi nhà, đất của gia đình bà M thì bà M vẫn đứng tên thửa đất của ông Trần J sẽ không được cấp suất tái định cư. Ông Trần J đồng ý để bà M sang tên cho ông Trần Văn C1 đứng tên hộ. Bà M đã nhờ bà H1 dẫn đi làm thủ tục sang tên cho ông C1. Sau khi chuyển sang tên ông Trần Văn C1 thì ông C1 mắc bệnh, đã chết. Khoảng năm 2019, ông Trần J về nước đề nghị bà H (vợ của ông C1) và các con của ông C1, bà H làm thủ tục chuyển lại thửa đất cho ông Trần J thì bà H chỉ đồng ý chuyển lại thửa đất có diện tích 186,6m2 (thửa đất này đã có giấy chứng nhận đứng tên ông C1), còn thửa đất có diện tích 319,6m2 (thửa đất này mới có H1 đồng tặng cho giữa bà M và ông C1, chưa được cấp giấy chứng nhận) bà H hẹn trả sau. Tuy nhiên, sau đó bà H không H1 tác. Ông Trần J đã phải nhờ đến sự can tH4của Ban hoà giải tổ dân phố. Tại buổi hoà giải, bà H thừa nhận hai thửa đất là của cụ M1 và cụ M2 đã cho ông Trần J và đồng ý H1 tác trong việc hoàn tất thủ tục nhưng cho đến nay sự việc vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, cụ thể là không trả lại cho ông Trần J thửa đất này. Do vậy, bà M đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông Trần J, đồng thời tha thiết mong bà H H1 tác một cách tích cực để trả lại thửa đất cho ông Trần J.

Ngoài ra, bà M còn trình bày: Ông Trần J đã sinh sống tại nước ngoài từ lâu. Ông Trần J gửi tiền về để xây cả hai ngôi nhà khi các cụ còn sống. Các cụ cùng vợ chồng ông C1 và ông Đ sinh sống tại hai ngôi nhà này. Ông Trần J gửi tiền san lấp đất để có mặt bằng đất phân chia cho các anh chị em trong gia đình. Riêng đối với vợ chồng bà H, ông Trần J đã giúp đỡ nhiều do ông C1 phải đi chấp hành hình phạt tù trong khi các con của ông C1, bà H còn nhỏ.

Tại văn bản ngày 26/4/2023, Văn phòng công chứng HN (trước là Văn phòng công chứng HP– viết tắt là Văn phòng) trình bày:

Văn phòng chứng nhận H1 đồng tặng cho quyền sử dụng đất, số công chứng: 368/2015HĐTC; quyển số 01.TP/CC-SCC ngày 11/8/2015 theo yêu cầu công chứng của ông Trần Văn C1. Đối tượng của H1 đồng tặng cho là tài sản: Tài sản thứ nhất: Quyền sử dụng 186,6m2, thửa đất số 45E, tờ bản đồ số 24-NX; địa chỉ: Tổ dân phố số 8, phường NX, quận ĐS, thành phố Hải Phòng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BK 373514, số vào sổ cấp GCN: CH00323 của Uỷ ban nhân dân quận ĐS cấp ngày 16/5/2012 đứng tên người sử dụng đất là bà Trần Thị M. Tài sản thứ hai: Quyền sử dụng 319,6m2, thửa số 45A, tờ bản đồ số 24-NX; địa chỉ: Tổ dân phố số 8, phường NX quận ĐS, thành phố Hải Phòng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BK 373508, số vào sổ cấp GCN: CH00327 do Uỷ ban nhân dân quận ĐS cấp ngày 16/5/2012 đứng tên người sử dụng đất là bà Trần Thị M. Sau khi đọc lại H1 đồng, các bên yêu cầu công chứng đồng ý với toàn bộ nội dung trong H1 đồng, ký và điểm chỉ vào từng trang của H1 đồng. Công chứng viên đối chiếu với các giấy tờ liên quan và đã chứng nhận H1 đồng tặng cho nêu trên. Việc công chứng, chứng nhận H1 đồng tặng cho nêu trên là hoàn toàn khách quan, đúng quy định của pháp luật nên đề nghị Toà án không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn về việc huỷ H1 đồng tặng cho tài sản nêu trên.

Tại phiên tòa sơ thẩm:

Nguyên đơn - ông Trần J giữ nguyên yêu cầu khởi kiện đã sửa đổi, bổ sung ngày 16/7/2023 và lý do thay đổi nội dung yêu cầu khởi kiện là vì ông Trần J đã có quốc tịch nước ngoài, theo luật pháp Việt Nam không được đứng tên thửa đất số 45A, tờ bản đồ số 24-NX. Giữa ông Trần J và bà M không có tranh chấp về thửa đất này nên đồng ý để bà M tiếp tục đứng tên hộ ông Trần J tại giấy chứng nhận quyền sử dụng thửa đất số 45A, tờ bản đồ số 24-NX.

Bị đơn bà H, chị P xác nhận bà H và các con cùng quan điểm với nhau; không có ý kiến gì về nội dung sửa đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện của ông Trần J. Bà H xác nhận nguồn gốc thửa đất là của cụ M1 và cụ M2. Các cụ đã chia cho ông Trần J, xác nhận bà M đứng tên hộ ông Trần J; xác nhận đã được cụ M1 và cụ M2 chia cho khoảng hơn 100m2 tại thửa đất số 45, tờ bản đồ số 24-NX và đã sinh sống tại ngôi nhà xây bằng tiền do ông Trần J gửi về (hiện diện tích đất trên có ngôi nhà này vẫn đứng tên cụ M1 và cụ M2) và cũng thừa nhận ông Trần J đã giúp đỡ nhiều về vật chất cho vợ chồng bà H.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - bà M hoàn toàn đồng ý với yêu cầu khởi kiện và yêu cầu sửa đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện và quan điểm của nguyên đơn.

Tại phiên toà ngày 31/7/2023, bà H, chị P và bà M thống nhất thoả thuận: Bà H và các con chung của bà H và ông C1 là chị P, chị T1, anh ĐA đồng ý huỷ H1 đồng tặng cho quyền sử dụng đất, số công chứng: 368/2015HĐTC; quyển số 01.TP/CC-SCC ngày 11/8/2015. Bà H, chị P; ông Trần J và bà M thoả thuận: Bà H và các con chung của bà H và ông C1 đồng ý trả lại cho ông Trần J và bà M thửa đất số 45A, tờ bản đồ số 24-NX. Ông Trần J và bà M thoả thuận: Bà M tiếp tục đứng tên hộ ông Trần J tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp GCN: CH00327 do Uỷ ban nhân dân quận ĐS cấp ngày 16/5/2012 đối với thửa đất số 45A, tờ bản đồ số: 24-NX, diện tích đất 319,6m2; địa chỉ: Tổ dân phố số 8, phường NX, quận ĐS, thành phố Hải Phòng.

Đại diện Viện Kiểm sát thành phố Hải Phòng phát biểu ý kiến:

Về thủ tục tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa sơ thẩm, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án đã chấp hành đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Các đương sự C1 bản đã thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về việc giải quyết vụ án: Tại phiên toà ngày 31/7/2023, nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà M đã thoả thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án. Việc thoả thuận của họ là tự nguyện, tuy nhiên do đại diện H1 pháp của Văn phòng Công chứng HN vắng mặt nên đề nghị Hội đồng xét xử, xử chấp nhận thoả thuận của họ.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Về tố tụng:

- Về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào các Điều 158, 163, 164, 165, 166, 423, 427 của Bộ luật Dân sự;

Căn cứ vào Điều 166 của Luật Đất đai;

Căn cứ vào Điều 147, Điều 164, Điều 165 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội;

Xử: Công nhận sự thoả thuận của các đương sự:

1. Bà Trần Thị M và bà Mai Thị H, chị Trần Mai P, chị Trần Mai T1, anh Trần Văn ĐA thống nhất huỷ H1 đồng tặng cho quyền sử dụng đất số công chứng: 368/2015/HĐTC, Quyển số: 01.TP/CC-SCC ngày 11/8/2015, do Văn phòng công chứng HPchứng nhận giữa bên tặng cho là bà Trần Thị M và bên được tặng cho ông Trần Văn C1.

2. Bà Mai Thị H, chị Trần Mai P, chị Trần Mai T1, anh Trần Văn ĐA đồng ý trả lại cho ông Trần J (Trần Hải L) và bà Trần Thị M diện tích đất 319,6m2, tại thửa đất số 45A, tờ bản đồ số: 24-NX (nay là thửa đất số 73 tờ bản đồ số 55); địa chỉ: Tổ dân phố 8, phường NX, quận ĐS, thành phố Hải Phòng.

3. Ông Trần J (Trần Hải L) và bà Trần Thị M thống nhất để bà Trần Thị M tiếp tục đứng tên hộ ông Trần J (Trần Hải L) tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BK 373508, số vào sổ cấp GCN: CH00327 do Uỷ ban nhân dân quận ĐS cấp ngày 16/5/2012 đối với diện tích đất ở tại đô thị là 319,6m2, thửa số 45A, tờ bản đồ số 24-NX; địa chỉ: Tổ dân phố số 8, phường NX quận ĐS, thành phố Hải Phòng.

4. Về án phí dân sự sơ thẩm:

4.1. Ông Trần J (Trần Hải L) không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.

4.2. Bà Mai Thị H, chị Trần Mai P, chị Trần Mai T1 phải chịu 300.000 đồng tiền án phí dân sự sơ thẩm.

4.3. Miễn án phí dân sự sơ thẩm cho anh Trần Văn ĐA.

4.4. Các đương sự khác trong vụ án không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.

5. Về chi phí định giá tài sản, chi phí xem xét thẩm định tại chỗ: Ông Trần J (Trần Hải L) tự nguyện chịu, đã nộp đủ.

Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án, các đương sự có mặt đều có quyền kháng cáo lên Toà án nhân dân cấp cao tại Hà Nội.

Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được bản án hoặc kể từ ngày bản án được niêm yết các đương sự vắng mặt đều có quyền kháng cáo lên Toà án nhân dân cấp cao tại Hà Nội.

Trong thời hạn 01 tháng, kể từ ngày tuyên án, chị Trần Mai T1 có quyền kháng cáo lên Toà án nhân dân cấp cao tại Hà Nội.