Bản án 595/2024/HC-PT — Hành chính

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện ghi ngày 28/11/2023 và các lời khai tiếp theo tại Toà án, người khởi kiện bà Bùi Thị H trình bày:

Yêu cầu Toà án nhân dân tỉnh BG xem xét, giải quyết:

- Hủy Quyết định số 1034/QĐ-UBND ngày 31/8/2022 của UBND thành phố BG, Về việc thu hồi đất tại phường DK để thực hiện dự án xây dựng công trình Nhà văn hóa tổ dân phố GS, phường DK, thành phố BG (sau đây viết tắt là Quyết định số 1034) liên quan đến gia đình bà Bùi Thị H.

- Hủy Quyết định số 1035/QĐ-UBND ngày 31/8/2022 của UBND thành phố BG, Về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB để thực hiện dự án xây dựng công trình Nhà văn hóa tổ dân phố GS, phường DK, thành phố BG (sau đây viết tắt là Quyết định số 1035) liên quan đến gia đình bà Bùi Thị H.

Căn cứ người khởi kiện yêu cầu huỷ các quyết định nêu trên bởi vì:

- Về nguồn gốc thửa đất: Thửa đất là của cụ Nguyễn Văn S (ông nội bà H) được thừa hưởng từ bên ngoại, sau đó để lại cho bố mẹ chồng bà là cụ Nguyễn Văn Ng, cụ Nguyễn Thị M. Từ trước năm 1950, mảnh đất đã được ông nội bà sử dụng ổn định và không có tranh chấp. Trên trích lục bản đồ địa chính khu đất ghi là thửa đất số 10, diện tích 146,7m2 và thửa số 11, diện tích 519,7m2. Thực chất chỉ là một thửa. Tuy nhiên, cơ quan có thẩm quyền chỉ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sau đây viết tắt là GCNQSDĐ) cho gia đình bà với phần đất thửa số 10 diện tích 146,7m2. Phần đất còn lại gia đình vẫn dùng ổn định với mục đích để ở nhưng chưa được cấp GCNQSDĐ.

Năm 1991, vợ chồng bà được bố mẹ là cụ Ng cụ M cho ra ở riêng trên mảnh đất hơn 600m2. Năm 2018, tổ dân phố GS, UBND phường DK cho rằng phần đất nhà bà (thửa đất số 11 tờ bản đồ số 11 diện tích 519,7m2) là đất công ích nên đã nhiều lần thông báo bằng miệng cho chồng bà ông Nguyễn Văn Đăng về việc sẽ thu hồi thửa đất này để làm nhà văn hóa. Chồng bà không đồng ý nên đã gửi đơn khiếu nại gửi UBND phường DK. Tuy nhiên, đến phiên tòa phúc thẩm tại TAND cấp cao tại Hà Nội, bà mới được biết phía UBND thành phố BG đã ban hành Quyết định thu hồi đất từ năm 2022.

Ngày 04/7/2023 bà đến Trung tâm phát triển Quỹ đất và Cụm công nghiệp thành phố BG, bà được giao Quyết định số 1034 về việc thu hồi đất và Quyết định số 1035 về việc phê duyệt phương án bồi thường cùng ngày 31/8/2022. Bà cho rằng hai Quyết định này là trái pháp luật, bởi vì:

- Việc quy hoạch xây dựng nhà văn hóa tại vị trí thửa đất số 88, tờ bản đồ số 37 – Bản đồ trích lục phục vụ công tác GPMB là không đúng pháp luật. Quyết định số 684/QĐ-UBND ngày 01/11/2018 của UBND tỉnh BG về việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của thành phố BG thể hiện trước khi điều chỉnh thửa đất 519,7m2 đã được quy hoạch là đất ở đô thị. Tuy nhiên, sau đó việc UBND tỉnh điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất mà không lấy ý kiến của hộ gia đình bà là vi phạm Điều 43, Điều 46 Luật Đất đai 2013. Do việc điều chỉnh không đúng trình tự nên Quyết định điều chỉnh không có giá trị pháp lý.

- Quyết định số 1034 căn cứ vào Thông báo thu hồi đất số 325/TB-UBND ngày 18/12/2018 (sau đấy viết tắt là Thông báo số 325), tuy nhiên Thông báo số 325 không ghi số thửa, số tờ bản đồ của thửa đất bị thu hồi, hình thức của thông báo cũng không giống với mẫu số 07 ban hành kèm Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất.

- Quyết định số 1034 xác định “đất nông nghiệp trồng cây lâu năm (CLN) thuộc quỹ đất công ích do UBND phường DK quản lý” là không có căn cứ. Trên Tờ bản đồ địa chính xã DK (nay là phường DK) đo đạc năm 1998 xác định thửa đất số 11 tờ bản đồ số 11 diện tích 519,7m2 là đất sử dụng vào mục đích để ở (T) – Theo tiểu mục 3.2.2 mục 3 phần I Quyết định 499 QĐ/Đc ngày 27/7/1995 của Tổng cục địa chính, không phải là đất nông nghiệp dành cho nhu cầu công ích; tại bản đồ địa chính năm 2009, vẫn xác định là đất ở đô thị (ONT).

- Từ thời cha ông bà đến nay, thửa đất này không khi nào sử dụng để trồng lúa, năm 1964-1965 bố mẹ bà san lấp một phần làm nhà ở, đến 1991 thì vợ chồng bà tiếp tục san lấp thêm để xây dựng nhà ở và các công trình phục vụ để ở. Gia đình bà sử dụng liên tục vào mục đích đất ở liền vườn ao từ trước năm 1980 mà chưa bao giờ bị thu hồi, quản lý khoán thầu cho ai, trong khi đó đất nông nghiệp dành cho nhu cầu công ích do UBND xã quản lý quy định tại Điều 45 Luật Đất đai năm 1993.

- Biểu thống kê đất công ích ngày 27/8/2001 của UBND xã DK và thôn GS lập là không có căn cứ.

- Phía UBND thành phố không giao Quyết định số 1034 cho gia đình bà. Đến ngày 04/7/2023, bà đến UBND phường DK yêu cầu giao Quyết định thì mới nhận được bản photo của Quyết định.

- Việc Quyết định số 1034 xác định sai loại đất từ “đất vườn, ao liền thửa đất có nhà ở” thành “đất công ích” dẫn đến việc xác định phương án bồi thường tính giá bồi thường khi thu hồi đất của gia đình bà không đúng.

Chủ tịch và UBND thành phố BG do ông Nguyễn Hữu Đ, chức vụ Phó Chủ tịch đại diện theo ủy quyền trình bày:

Thực hiện Quyết định số 684/QĐ-UBND ngày 01/11/2018 của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của thành phố. Ngày 05/11/2018, Chủ tịch UBND phường DK ban hành Quyết định số 178/QĐ-UBND về việc phê duyệt Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật xây dựng công trình Nhà văn hóa tổ dân phố GS, phường DK.

Ngày 18/12/2018, UBND thành phố ban hành Thông báo số 325 về việc thu hồi đất để thực hiện Dự án xây dựng công trình Nhà văn hóa tổ dân phố GS, phường DK.

Ngày 30/01/2019, UBND phường DK ban hành Thông báo số 13/TB-UBND về việc niêm yết công khai Thông báo thu hồi đất để thực hiện Dự án xây dựng công trình Nhà văn hóa tổ dân phố GS, phường DK (sau đây viết tắt là Dự án).

Vào các ngày 24/4/2019, 26/4/2019, 30/4/2019 Trung tâm Phát triển quỹ đất và Cụm công nghiệp thành phố phối hợp với UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội phường DK, Tổ dân phố GS tổ chức tuyên truyền, vận động hộ ông Nguyễn Văn Đăng (vợ là bà Bùi Thị H) người sử dụng đất để thực hiện kê khai, kiểm đếm đất và tài sản trên đất trong chỉ giới thu hồi để thực hiện Dự án. Tuy nhiên, gia đình không đồng thuận, không thực hiện việc kê khai, kiểm đếm đất và tài sản trên đất để thực hiện dự án.

Ngày 12/8/2019, UBND phường DK có Báo cáo số 375/BC-UBND kết quả thực hiện vận động, thuyết phục hộ gia đình ông Nguyễn Văn Đăng (H) người sử dụng đất để thực hiện kê khai, kiểm đếm bắt buộc và tài sản trên đất trong bồi thường GPMB để thực hiện Dự án. Trung tâm Phát triển Quỹ đất và Cụm cộng nghiệp thành phố có Tờ trình số 426/TTr-RRQĐ về việc đề nghị ban hành Quyết định kiểm đếm bắt buộc đối với hộ gia đình ông Nguyễn Văn Đăng (H) người sử dụng đất để thực hiện kê khai, kiểm đếm bắt buộc và tài sản trên đất trong bồi thường GPMB để thực hiện Dự án.

Ngày 16/8/2019, Chủ tịch UBND thành phố ban hành Quyết định số 2764/QD-UBND về việc kiểm đếm bắt buộc đối với hộ ông Nguyễn Văn Đăng (H) để thực hiện Dự án.

Quá thời gian thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc hộ bà Bùi Thị H (chồng ông Nguyễn Văn Đăng đã chết) không chấp nhận quyết định kiểm đếm bắt buộc trên theo quy định. Ngày 06/11/2019, Chủ tịch UBND thành phố ban hành Quyết định số 3792/QĐ-UBND ngày 06/11/2019 về việc cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc đối với hộ bà bà Bùi Thị H (chồng ông Nguyễn Văn Đg đã chết) để thực hiện Dự án.

Ngày 25/11/2019, Tổ công tác thực hiện cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc về đất, tài sản có trên đất Nhà nước thu hồi để thực hiện Dự án tại thửa số 88, tờ bản đồ số 37 diện tích 487,5m2. Cùng ngày UBND phường DK có Tờ tự khai diện tích đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích để thực hiện Dự án tại thửa số 88, tờ bản đồ số 37 diện tích 487,5m2 kèm theo Biểu điều tra kiểm kê đất công ích năm 2001.

Ngày 27/11/2019, UBND phường DK tổ chức hội nghị lấy ý kiến về nguồn gốc, quá trình sử dụng và thời điểm sử dụng đất của hộ gia đình có đất nằm trong chỉ giới thu hồi để thực hiện Dự án tại thửa số 88, tờ bản đồ số 37 diện tích 487,5m2 là đất trồng cây lâu năm thuộc đất công ích do UBND phường DK và tổ dân phố GS quản lý, tài sản hình thành trước ngày 01/7/2014.

Ngày 31/8/2022, UBND thành phố BG ban hành Quyết định số 1034 về việc thu hồi đất và Quyết định số 1035 về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB, trong đó thu hồi 487,5 m2 đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích do UBND phường DK quản lý; hỗ trợ chi phí đầu tư vào đất và tài sản trên đất cho hộ bà Bùi Thị H với tổng kinh phí là 110.718.280 đồng.

Hết thời gian chi trả tiền hộ bà Bùi Thị H không nhận tiền hỗ trợ giải phóng mặt bằng và thu dọn tài sản trên đất, ngày 01/3/2024 Chủ tịch UBND thành phố có Quyết định số 786/QĐ-UBND về việc cưỡng chế giải tỏa tài sản trên đất đối với hộ bà Bùi Thị H để thực hiện Quyết định số 1034/QĐ-UBND ngày 31/8/2022 của UBND thành phố BG (Quyết định số 786).

Căn cứ Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đất đai năm 2013, Quyết định số 10/2019/QĐ-UBND ngày 21/5/2019 của UBND tỉnh BG, việc UBND thành phố ban hành các Quyết định số 1034 và Quyết định số 1035 là đúng quy định pháp luật nên đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh BG bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Bùi Thị H về việc tuyên hủy các quyết định này.

Anh Nguyễn Thế H1 và anh Nguyễn Thế H3 thống nhất trình bày: Các anh đồng ý với ý kiến của người khởi kiện, không bổ sung gì thêm. Vì lý do công việc bận nên các anh xin được vắng mặt trong các phiên họp, phiên đối thoại và phiên tòa xét xử vụ án.

UBND phường DK, thành phố BG, tỉnh BG do bà Nguyễn Thị Hồng Vinh, chức vụ Chủ tịch đại diện theo pháp luật trình bày: Việc bà Bùi Thị H khởi kiện Chủ tịch và UBND thành phố BG ra Tòa án để xem xét về tính hợp pháp của Quyết định số 1034, Quyết định số 1035 của UBND thành phố BG và liên quan đến Quyết định số 786 của Chủ tịch UBND thành phố BG, Thông báo số 05/TB-UBND ngày 19/01/2024 của UBND phường DK, Về việc tổ chức hỗ trợ thi công thực hiện Quyết định thu hồi đất để thực hiện xây dựng công trình Nhà văn hóa tổ DP GS (Thông báo số 05). Quan điểm của bà là nhất trí với ý kiến và quan điểm của Chủ tịch và UBND thành phố BG.

Đối với Thông báo số 05, UBND phường DK đã ban hành Thông báo số 06/TB-UBND ngày 23/01/2024, Về việc hoãn tổ chức hỗ trợ thi công thực hiện dự án để Chủ tịch UBND thành phố BG ban hành Quyết định số 786 nên UBND phường đã không tiến hành tổ chức hỗ trợ thi công mà để Chủ tịch và UBND thành phố BG tiến hành theo quy định. Cũng vì vậy quan điển của bà là đề nghị Tòa án xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Tại Bản án hành chính sơ thẩm số 17/2024/HC-ST ngày 24 tháng 4 năm 2024 của Tòa án nhân dân tỉnh BG quyết định: Căn cứ khoản 1 Điều 30, khoản 4 Điều 32, Điều 157, Điều 158, điểm a khoản 2 Điều 193, Điều 204, Điều 206 và khoản 1 Điều 348 của Luật tố tụng hành chính năm 2015; Căn cứ khoản 1 Điều 50 Luật đất đai năm 2003; điểm d khoản 3 Điều 62; điểm b khoản 1, điểm a khoản 2 và khoản 3 Điều 66, Điều 67, điểm a khoản 3 Điều 69, điểm d khoản 1 Điều 76, Điều 83 và khoản 1 Điều 100 Luật Đất đai năm 2013, xử: Bác yêu cầu khởi kiện của bà Bùi Thị H về việc đề nghị Tòa án:

- Hủy Quyết định số 1034/QĐ-UBND ngày 31/8/2022 của UBND thành phố BG, Về việc thu hồi đất tại phường DK để thực hiện dự án xây dựng công trình Nhà văn hóa tổ dân phố GS, phường DK, thành phố BG liên quan đến gia đình bà Bùi Thị H.

- Hủy Quyết định số 1035/QĐ-UBND ngày 31/8/2022 của UBND thành phố BG, Về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB để thực hiện dự án xây dựng công trình Nhà văn hóa tổ dân phố GS, phường DK, thành phố BG liên quan đến gia đình bà Bùi Thị H.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định án phí và thông báo quyền kháng cáo theo quy định.

Ngày 04/5/2024, Người khởi kiện – bà Bùi Thị H có đơn kháng cáo toàn bộ Bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm,

Đại diện theo ủy quyền của người khởi kiện là ông Nguyễn Minh Tr vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Ông Trường trình bày: Nguồn gốc thửa đất do gia đình sử dụng từ trước năm 1980. Đến năm 2005, gia đình đã được cấp GCNQSD đất đối với một phần thửa đất (thửa số 10, diện tích 146m2), phần còn chưa được cấp giấy CNQSD đất (thửa số 11 diện tích 519,7m2). Gia đình tiếp tục đề nghị được cấp GCNQSD đất đối với thửa số 11 nhưng không được. Việc UBND phường xác định thửa đất đó là đất công ích là không đúng. Chúng tôi đề nghị xác minh nguồn gốc đất nhưng không được đáp ứng. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm để xác minh làm rõ nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khởi kiện trình bày:

Về tố tụng: Ông Hà Văn N không được phân công giải quyết vụ án nhưng vẫn giải quyết vụ án và ra bản án là trái pháp luật. Đối với giải trình của ông N là không có cơ sở vì: Việc được phân công hay không phân công được thể hiện rõ tại Quyết định phân công thẩm phán của Chánh án. Như vậy, việc ông N không phát hiện ra trong Quyết định phân công thẩm phán giải quyết vụ án không có tên mình thể hiện ông N không đọc, nghiên cứu bất cứ tài liệu nào trong hồ sơ vụ án. Việc ông N không được phân công nhưng vẫn giải quyết vụ án là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Về nội dung: Luật sư Q trình bày quan điểm bảo vệ quyền lợi của người khởi kiện theo như Bản luận cứ ngày 30/9/2024 đã nộp cho Hội đồng xét xử. Ngoài ra, Luật sư trình bày thêm: Theo trích lục bản đồ địa chính năm 1998 ghi rõ thửa đất số 11 là đất ở. Đây là diện tích đất xen kẹt trong khu dân cư, theo quy định của pháp luật đất đai thì được công nhận quyền sử dụng đất mà không phải đóng tiền sử dụng đất. Nếu thu hồi thì phải xem xét bồi thường là đất ở. Thực tế, thôn GS đã có nhà văn hóa. Trong hồ sơ không có hợp đồng giao khoán, giao thầu, phiếu thu về việc gia đình bà H nhận thầu đất của Hợp tác xã. Những tài liệu do Người bị kiện cung cấp là không có giá trị. Từ các phân tích trên, đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm để xét xử lại theo đúng quy định của pháp luật.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội phát biểu quan điểm giải quyết vụ án: Về việc tuân theo pháp luật: Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng, đủ theo các quy định của Luật Tố tụng Hành chính, các đương sự đã được tham gia hỏi, tranh tụng, trình bày quan điểm của mình. Về nội dung: Theo Thông tư 449-TTg ngày 17/12/1959 về việc ban hành Điều lệ mẫu Hợp tác xã sản xuất nông nghiệp bậc thấp quy định: Trong hợp tác xã sản xuất nông nghiệp bậc thấp, quyền sở hữu của xã viên về những tư liệu sản xuất chủ yếu còn được thừa nhận, khác với hợp tác xã sản xuất nông nghiệp bậc cao, trong đó những tư liệu sản xuất chủ yếu đã chuyển thành của tập thể. Tuy nhiên, trong hồ sơ không thể hiện rõ Hợp tác xã DK là Hợp tác xã nông nghiệp bậc thấp hay bậc cao để từ đó xác định thửa đất ao (nay là thửa số 11) đã được đưa vào Hợp tác xã hay chưa. Về tố tụng: Tòa án cấp sơ thẩm có những vi phạm về tố tụng như người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khởi kiện đã chỉ ra. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử hủy án sở thẩm để xét xử lại theo đúng quy định.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, lời trình bày của đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên, sau khi thảo luận và nghị án, Hội đồng xét xử thấy như sau:

* Về tố tụng:

* Về tính hợp pháp và có căn cứ của các Quyết định hành chính bị kiện:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 241 Luật Tố tụng hành chính, Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, xử:

1. Bác kháng cáo của Người khởi kiện là bà Bùi Thị H, giữ nguyên quyết định của Bản án hành chính sơ thẩm số 17/2024/HC-ST ngày 24/4/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh BG.

2. Về án phí: Bà Bùi Thị H phải chịu 300.000 đồng án phí hành chính phúc thẩm, được trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai số 0001175 ngày 04/5/2024 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh BG.

3. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ Ng̀y tuyên án./.